โครงการวิจัยเรื่อง การประเมินปริมาณน้ำฝนด้วยเรดาร์ภาคเหนือ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิธีการประเมินปริมาณน้ำฝนจากความสัมพันธ์ระหว่างข้อมูลที่ตรวจวัดได้จากเรดาร์ตรวจอากาศ สถานีเรดาร์ฝนหลวง อำเภออมก๋อย จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งเป็นเรดาร์ชนิด Dual polarization (DP) มีรัศมีการตรวจวัดครอบคลุมพื้นที่เกือบทั่วทั้งภาคเหนือ กับข้อมูลจากสถานีตรวจวัดน้ำฝนที่ตั้งอยู่ในพื้นที่การตรวจวัดของเรดาร์ดังกล่าว และ พัฒนาแบบจำลองสำหรับใช้ในการประเมินประสิทธิผลของการปฏิบัติการฝนหลวงในพื้นที่ภาคเหนือ โดยมีระยะเวลาการวิจัยตั้งแต่เดือน มิถุนายน 2555 ถึง เดือนมิถุนายน 2556 รวมเป็นระยะเวลา 12 เดือน ในการศึกษาครั้งนี้ได้ใช้ข้อมูลฝนที่เกิดขึ้นภายใต้รัศมีการตรวจวัด 240 กม. ของสถานีเรดาร์ฝนหลวงอมก๋อย ซึ่งประกอบไปด้วย ข้อมูลฝนจากสถานีวัดน้ำฝนอัตโนมัติราย 15 นาที ของกรมอุตุนิยมวิทยา จำนวน 131 สถานี และ สถานีวัดน้ำฝนอัตโนมัติรายชั่วโมงของสถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตร (สสนก.) จำนวน 92 สถานี และ ข้อมูลเหตุการณ์ฝนจากการตรวจวัดด้วยเรดาร์อมก๋อยชนิด PPI ที่มีการตรวจวัด 8 มุม (0.5?, 1.5?, 2.2?, 3.1?, 4.5?, 5.6?, 7.8? และ 9.0?) ซึ่งจัดเก็บข้อมูลในรูปแบบของ UF files (Universal format files) ที่ประกอบไปด้วยข้อมูลพารามิเตอร์ DP ที่ใช้ในการประเมินปริมาณน้ำฝนได้แก่ , , , และ ของเหตุการณ์ฝนที่เกิดขึ้น ระหว่างปี พ.ศ. 2554 2555 จำนวนทั้งสิ้น 169 เหตุการณ์ โดยการศึกษาในโครงการวิจัยฯ นี้ประกอบไปด้วย 4 หัวข้อหลักคือ 1) การวิเคราะห์หาสมการความสัมพันธ์ระหว่างความเข้มฝนและค่าพารามิเตอร์ DP สำหรับสถานีเรดาร์ฝนหลวงอมก๋อย และเสนอแนะสมการประเมินฝนที่เหมาะสมสำหรับสถานีเรดาร์ฝนหลวงอมก๋อย, 2) การจัดสร้างแบบจำลองการประเมินปริมาณน้ำฝนของสถานีเรดาร์ฝนหลวงอมก๋อย, 3) การประเมินปริมาณฝนในพื้นที่ได้รับประโยชน์จากปฏิบัติการฝนหลวง และ 4) การประเมินฝนแบบ Real time ของสถานีเรดาร์ฝนหลวงอมก๋อย ผลจากการศึกษาสรุปได้ดังนี้ 1) การประเมินฝนจากข้อมูลการตรวจวัดของสถานีเรดาร์ฝนหลวงอมก๋อย กรณีที่มีการตรวจวัดแบบ Dual polarizationสมการที่เหมาะสมสำหรับใช้ประเมินฝนคือ สมการ โดยใช้ค่าพารามิเตอร์ 0< ? 5 dB และ > 0.97 สำหรับในกรณีที่มีการตรวจวัดแบบ Polarization (มีข้อมูลเฉพาะค่าพารามิเตอร์ ) การใช้สมการ จะให้ผลการประเมินฝนมีความถูกต้องมากกว่าสมการที่ใช้ในปัจจุบัน ทั้งนี้ข้อมูลที่ตรวจวัดได้จากมุม 1.5? เป็นข้อมูลที่เหมาะสมสำหรับการนำมาใช้ในการประเมินปริมาณฝนของเรดาร์อมก๋อยมากกว่าข้อมูลจากมุมตรวจวัดอื่นๆ 2) โครงการวิจัยฯ นี้ได้พัฒนาแบบจำลองการประเมินปริมาณฝนโดยประยุกต์ใช้ผลการศึกษาจากในข้อที่ 1) ซึ่งผลลัพธ์ที่ได้จากแบบจำลองประกอบไปด้วย ปริมาณฝนที่ประเมินได้จากสมการ หรือสมการ หรือการใช้สมการทั้งสองร่วมกัน ทั้งนี้ยังได้พัฒนาแบบจำลองให้มีความยืดหยุ่นซึ่งผู้ใช้งานสามารถปรับเปลี่ยนค่าพารามิเตอร์ของสมการที่ใช้ประเมินปริมาณฝนได้ตามความเหมาะสมต่อไป 3) โครงการวิจัยฯ ได้ใช้แบบจำลองการประเมินฝนของเรดาร์อมก๋อยที่ได้พัฒนาขึ้น เพื่อประเมินประสิทธิผลของการทำฝนหลวงโดยการเปรียบเทียบปริมาณฝนสะสมเฉลี่ยของฝนที่ตกภายในและภายนอกพื้นที่ได้รับประโยชน์จากปฏิบัติการฝนหลวงที่ประเมินได้จากแบบจำลอง ซึ่งจากข้อมูล 24 เหตุการณ์ฝนที่ใช้ในการศึกษา พบว่าประมาณ 67% ของวันที่ปฏิบัติการฝนหลวงมีค่าปริมาณฝนสะสมเฉลี่ยภายในพื้นที่มากกว่าภายนอกพื้นที่ได้รับประโยชน์จากการปฏิบัติการฝนหลวง กรณีที่ไม่พิจารณาเหตุการณ์ฝนในวันที่ปฏิบัติการฝนหลวงขาดขั้นตอนการทำฝนที่ครบถ้วนสมบูรณ์ และเหตุการณ์ฝนในวันที่มีสภาพอากาศไม่เหมาะสมกับการทำฝน พบว่าประมาณ 76% ของวันปฏิบัติการฝนหลวง (21 เหตุการณ์ฝน) มีค่าปริมาณฝนสะสมเฉลี่ยภายในพื้นที่มากกว่าภายนอกพื้นที่ได้รับประโยชน์จากการปฏิบัติการฝนหลวง 4) โครงการวิจัยฯ นี้ได้จัดสร้างระบบการประเมินปริมาณฝนแบบ Real time ของสถานีเรดาร์ฝนหลวงอมก๋อย โดยใช้แบบจำลองการประเมินปริมาณฝนที่ได้พัฒนาขึ้นจากการศึกษาในครั้งนี้ ซึ่งระบบการประเมินปริมาณฝนแบบ Real time สามารถนำเสนอผลของการประเมินปริมาณฝนที่ตก ณ ตำแหน่งสถานีวัดน้ำฝน และภายในลุ่มน้ำต่างๆ ในพื้นที่บริเวณภาคเหนือที่อยู่ภายใต้รัศมีการตรวจวัดของสถานีเรดาร์ฝนหลวงอมก๋อยผ่านทางระบบคอมพิวเตอร์และหน้าเว็บเพ็จ (Web pages) ของกรมฝนหลวงและการบินเกษตร ผลการศึกษาจากโครงการวิจัยฯ นี้ สามารถนำไปประยุกต์ใช้เพื่อก่อให้เกิดประโยชน์ต่อการปฏิบัติการฝนหลวงได้ ดังเช่น การประเมินประสิทธิผลของการปฏิบัติการฝนหลวง, การพัฒนาวิธีการทำฝนหลวง และ การพัฒนาเกณฑ์การตัดสินใจในการทำฝนและแผนการปฏิบัติการฝนหลวงให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น