แผนการวิจยัน้ีมีวตัถุประสงค์เพื่อส่งเสริมให้เกษตรกรในทอ้งถิ่นใช้แหนแดงและปุ๋ ยอินทรีย์ ชีวภาพจากแหนแดงในการปรับปรุงบา รุงดินและเพิ่มผลผลิตในนาขา้วด้วยการน าองค์ความรู้ที่ได้จาก การศึกษาในโครงการวิจยัย่อยท้งัหมด 3 โครงการ มาทา การส่งเสริมให้เกษตรกรได้เรียนรู้โดยองค์ ความรู้ที่ได้ท าการศึกษาจากโครงการยอ่ ยท้งัหมดมีขอ้ สรุปดงัน้ี1) แหนแดงสามารถเจริญเติบโตได้ดี ที่สุดในการปลูกข้าวที่มีการใส่ปุ๋ยเคมีสูตร 16-20-0 ท้งัในสภาพห้องปฏิบตัิการและสภาพไร่นา 2) ปุ๋ ยอินทรีย์ชีวภาพจากแหนแดงสูตรที่ผลิตจากมูลโค มีคุณภาพดีที่สุดและยังเป็ นปุ๋ ยสูตรที่มีคุณภาพ ตรงตามมาตรฐานของกรมวิชาการเกษตร และ 3) การปลูกขา้วด้วยแหนแดงสดร่วมกบั ปุ๋ยอินทรีย์ ชีวภาพจากแหนแดงจะมีผลดีต่อคุณสมบตัิของดิน โดยช่วยสงวนรักษาปริมาณอินทรียวตัถุในดินและ ทา ให้ระดบั กรดด่างของดินคงที่อย่างไรก็ตาม ข้าวที่ปลูกด้วยการใส่แหนแดงสดร่วมกบั ปุ๋ยอินทรีย์ ชีวภาพจากแหนแดงน้นั ใหผ้ลผลิตขา้วไม่แตกต่างกบัการปลูกขา้วที่ใชปุ้๋ยเคมีเพียงอยา่ งเดียว ผลจากการนา องคค์วามรู้ต่างๆ ที่ไดศ้ึกษาของท้งั 3โครงการวิจัยไปส่งเสริมให้เกษตรกรหนั มา ใช้แหนแดงสดหรือปุ๋ ยอินทรีย์ชีวภาพจากแหนแดงด้วยการจดักิจกรรมการอบรมเชิงปฏิบตัิการเกี่ยวกบั การถ่ายทอดเทคโนโลยีการเล้ียงและการใช้แหนแดงเพื่อลดตน้ ทุนการผลิตขา้วในชุมชนต าบลนาป่ า และต าบลป่ าเลา อ าเภอเมือง จังหวัดเพชรบูรณ์ ผลการดา เนินกิจกรรมสรุปได้ว่าเกษตรกรมีความ พึงพอใจในการดา เนินโครงการอยู่ในระดบมาก ั อีกท้งัผูเ้ขา้ร่วมโครงการสามารถนา ผลการเรียนรู้ ไปใชไ้ดจ้ริงในชีวติประจา วนั และวธิีการน้ีสามารถใชเ้ป็นแนวทางในการลดตน้ ทุนการผลิตขา้วได้

This research program aims to promote a local farmer to use azolla and bio-organic fertilizer from azolla to improve soil properties and increase rice productivity of which the knowledges gain from three sub-research projects. These knowledges comprised of 1) the finding of suitable conditions for azolla growth and cultivation both in laboratory and field trials by adding the chemical fertilizer at 16-20-0 ratio, 2) the improving of rice yield using the bio-organic fertilizer from azolla mixed with cow manure for the best quality and standardization base on Department of Agriculture criteria and 3) an increasing rice productivity and improving soil properties to conserve organic matter in soil and stabilize soil pH level. However, the productivity study indicated that fresh azolla and bio-organic fertilizer from azolla enhanced rice productivity with no significant different from chemical fertilizer. Finally in the part of this research program, we encourage all knowledges, which integrated form three sub-research projects, by conducted the workshop for the technology transfer on rice cultivation using azolla to reduce the cost of rice production for farmer in Napa and Palao Subdistrict, Muang District, Phetchabun Province. The final conclusions stated that the farmers expressed their high satisfication on the activities created from our research program. Because the farmer can be used our transferring knowledges in everyday life, this approach could reduce rice production cost.