วิทยานิพนธ์ (ภ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2549

ที่มา: ประชากรผู้สูงอายุในประเทศไทยมีแนวโน้มเพิ่มมากขึ้น ซึ่งทำให้มีปัญหาในการรักษาพยาบาลและการใช้ยาที่มีความเสี่ยงสูง ผู้ป่วยสูงอายุส่วนใหญ่มักมีการใช้ยาหลายชนิดร่วมกันซึ่งเสี่ยงต่อการเกิดอาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยา การคัดเลือกรายการยาที่มีความเสี่ยงสูงจึงมีความจำเป็นต่อผู้ป่วยสูงอายุไทย วัตถุประสงค์: เพื่อคัดเลือกรายการยาสำหรับพิจารณาการใช้ยาที่มีความเสี่ยงสูงในผู้ป่วยอายุไทย และประเมินรายการยาที่มีความเสี่ยงสูงในผู้ป่วยนอกสูงอายุ โรงพยาบาลสิงห์บุรี วิธีดำเนินการวิจัย: การคัดเลือกรายการยาที่มีความเสี่ยงสูงใช้เทคนิคเดลฟายโดยการสำรวจ 3 รอบ เพื่อหามติร่วมของผู้เชี่ยวชาญด้านเวชศาสตร์ผู้สูงอายุตั้งแต่เดือนสิงหาคม 2548 – สิงหาคม 2549 แบบสอบถามที่สร้างขึ้นประกอบด้วยข้อความที่เกี่ยวกับการใช้ยาที่ทำให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ 3 ด้านซึ่งปรับปรุงจากคำจำกัดความของ JCAHO คือ ยาที่มีแนวโน้มทำให้เกิดอาการไม่พึงประสงค์ อันตรกิริยาของยาของโรค และอันตรกิริยาของยากับยา ในแต่ละข้อความ ผู้เชี่ยวชาญได้จัดประเภทการใช้ยาที่มีความเสี่ยงสูงเป็น 3 ประเภทคือ ควรหลีกเลี่ยงการใช้สามารถใช้ในบางกรณีและมีข้อบ่งใช้บางอย่าง ส่วนรายการยาที่สร้างขึ้นได้ทำการประเมินในผู้ป่วยนอกสูงอายุ โรงพยาบาลสิงห์บุรี โดยใช้แบบสัมภาษณ์ ตั้งแต่เดือนตุลาคม – พฤศจิกายน 2549 ผลการวิจัย: ผู้เชี่ยวชาญด้านเวชศาสตร์ผู้สูงอายุจำนวน 16 คนให้ข้อมูลในการสำรวจครบ 3 รอบ และสามารถหามติร่วมเพื่อคัดเลือกรายการยาที่มีความเสี่ยงสูง 77 รายการ (ร้อยละ 81.7) ซึงแบ่งเป็นยาที่มีแนวโน้มที่ทำให้เกิดอาการไม่พึงประสงค์ 33 ชนิดยาหรือกลุ่มยา อันตรกิริยาของยากับโรค 32 รายการและอันตรกิริยาของยากับยา 12 รายการ รวมทั้งจัดประเภทยาที่ควรหลีกเลี่ยงการใช้ สามารถใช้ในบางกรณีและมีข้อบ่งใช้บางอย่าง (5, 7 และ 11 รายการ ตามลำดับ) ส่วนการประเมินรายการยาในผู้ป่วยนอกสูงอายุจำนวน 240 คน พบว่า ผู้ป่วยมีอายุเฉลี่ย 70.1+-6.5 ปี ได้รับการสั่งใช้ยาที่มีความเสี่ยงสูงเฉลี่ย 1.7+-1.1 รายการ โดยรายการยาที่สั่งใช้บ่อยที่สุดคือ กลุ่มยาโรคหัวใจและหลอดเลือด กลุ่มยาที่ออกฤทธิ์ต่อระบบประสาทส่วนกลางและกลุ่มยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตอรอยด์ (NSAIDS) สรุปผล: การวิจัยนี้สามารถคัดเลือกและประเมินรายการยาที่มีความเสี่ยงสูงในผู้ป่วยสูงอายุ รายการยานี้สามารถใช้ในการสั่งใช้ยาและติดตามการใช้ยาที่มีความเสี่ยงสูงในผู้ป่วยสูงอายุได้ อย่างไรก็ตามควรมีการศึกษาเพิ่มเติมเพื่อประเมินผลของการใช้รายการยาที่สร้างขึ้นนี้ในงานบริบาลทางเภสัชกรรมสำหรับผู้ป่วยสูงอายุ