งานวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระบบคิด ทัศนคติ การทำงานของรองศาสตราจารย์สัญญา วงศ์อร่าม ในบทบาทของอาจารย์ด้านศิลปะ และศิลปินผู้สร้างสรรค์ผลงานศิลปะ ในส่วนที่เชื่อมโยงกับการเรียนการสอนศิลปศึกษา การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ แบบสังเกตและแบบสังเคราะห์ โดยเก็บข้อมูลจากการสัมภาษณ์ กรณีศึกษา อาจารย์ผู้ร่วมงานจำนวน 4 คน ผู้เรียนจำนวน 16 คน และเพื่อนศิลปินจำนวน 3 คน จากนั้นนำข้อมูลมาวิเคราะห์เป็นความสัมพันธ์ระหว่างบทบาทการเป็นอาจารย์ศิลปะและศิลปินของรองศาสตราจารย์สัญญา วงศ์อร่าม ผลการวิจัยพบว่า ในด้านบทบาทการเป็นอาจารย์ศิลปะ รองศาสตราจารย์สัญญามีระบบคิดในการเตรียมตัวสอนที่ดี มีความพร้อมทั้งสื่อการสอน และเนื้อหาที่ครบครัน โดยเชื่อมโยงจากตำราและประสบการณ์ด้านศิลปินนำมาประยุกต์ใช้ในการสอน ด้านทัศนคติรองศาสตราจารย์สัญญาเข้าใจในธรรมชาติของผู้เรียน มีความเมตตา ให้เกียรติ และสุภาพต่อผู้อื่น ด้านการทำงานในฐานะอาจารย์ศิลปศึกษา มีจุดมุ่งหมายให้ผู้เรียนได้รับความรู้อย่างเท่าเทียมกัน โดยการสอนเป็นรายบุคคลและวิจารณ์ผลงานผู้เรียน บทบาทการเป็นศิลปิน มีระบบคิดในการทำงานศิลปะอย่างต่อเนื่อง เพื่อค้นคว้าวิธีการใหม่ๆ และหาความรู้ใหม่มาประยุกต์ใช้ในการสอน ทัศนคติต่อศิลปะเป็นการเปิดตัวเองสู่โลกภายนอก แลกเปลี่ยนความรู้ ความคิด กระบวนการทำงานเพื่อนำมาพัฒนาผลงานศิลปะ และการสอน การทำงานศิลปะมีขั้นตอนที่ต้องศึกษาข้อมูลเอกสารและการลงพื้นที่เก็บข้อมูลต่างๆ เพื่อนำมาใช้ในการสร้างสรรค์ผลงาน ผลงานศิลปะที่ผ่านกระบวนการดังกล่าวจึงได้รับการยอมรับทั้งในประเทศและต่างประเทศ ทั้งยังเป็นแนวทางในการค้นคว้านำองค์ความรู้ใหม่มาใช้ในการสอน คุณลักษณะข้างต้นทั้งในด้านความเป็นอาจารย์ด้านศิลปศึกษา และความเป็นศิลปินของ รองศาสตราจารย์สัญญา วงศ์อร่าม มีประโยชน์ในลักษณะของการเกื้อกูลกัน อันมีส่วนช่วยให้บทบาทของความเป็นรองศาสตราจารย์สัญญา มีอัตลักษณ์ที่โดดเด่นชัดเจน และเป็นแนวปฏิบัติที่ดีให้แก่อาจารย์ศิลปศึกษารุ่นหลังได้เรียนรู้ต่อไป

วิทยานิพนธ์ (ค.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2558