วิทยานิพนธ์ (ค.ด.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2558

งานวิจัยเรื่อง การพัฒนารูปแบบการเรียนรู้ในการพัฒนาตนเองเพื่อเสริมสร้างศักยภาพการจัดการศึกษาตลอดชีวิตสำหรับนักการศึกษานอกระบบ เป็นการวิจัยแบบเดลฟายเทคนิค ร่วมกับการเก็บข้อมูลวิจัยเชิงคุณภาพ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. สังเคราะห์องค์ประกอบและกระบวนการเรียนรู้ของนักการศึกษานอกระบบในการพัฒนาตนเองให้มีศักยภาพการจัดการศึกษาตลอดชีวิต 2. สังเคราะห์รูปแบบการเรียนรู้ในการพัฒนาตนเองเพื่อเสริมสร้างศักยภาพการจัดการศึกษาตลอดชีวิตสำหรับนักการศึกษานอกระบบ และวิเคราะห์ปัจจัยและเงื่อนไขในการใช้รูปแบบการเรียนรู้ในการพัฒนาตนเองเพื่อเสริมสร้างศักยภาพการจัดการศึกษาตลอดชีวิตสำหรับนักการศึกษานอกระบบ 3.นำเสนอข้อเสนอเชิงนโยบายในการพัฒนาตนเองของนักการศึกษานอกระบบในการเสริมสร้างศักยภาพการจัดการศึกษาตลอดชีวิต กลุ่มตัวอย่างในการวิจัยแบบเดลฟาย 3 กลุ่มคือ 1. ผู้เชี่ยวชาญที่สังกัดสำนักส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย 2. นักการศึกษานอกระบบ 3. ผู้เชี่ยวชาญในสังกัดสถาบันอุดมศึกษา กลุ่มตัวอย่างที่ใช้เป็นกรณีศึกษา คือ นักการศึกษานอกระบบ 7 คนและกลุ่มตัวอย่างที่ใช้ศึกษาข้อเสนอเชิงนโยบาย คือ ผู้เชี่ยวชาญที่สังกัดสำนักส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย และผู้เชี่ยวชาญในสังกัดสถาบันอุดมศึกษา 5 คน ผลการวิจัยพบว่า 1. องค์ประกอบและกระบวนการเรียนรู้ของนักการศึกษานอกระบบในการพัฒนาตนเองให้มีศักยภาพการจัดการศึกษาตลอดชีวิต ได้แก่ องค์ประกอบภายในตนเอง 8 องค์ประกอบ คือ 1) ความต้องการและความสมัครใจเรียนรู้ 2) ความพร้อมในตนเอง 3) เปิดใจยอมรับสิ่งใหม่ในการพัฒนา 4) ศรัทธาและเชื่อมั่นในตนเอง 5) ประสบการณ์และความรู้ 6) แสวงหาความรู้ด้วยตนเอง 7) รู้จุดยืนและศรัทธาในอาชีพ 8) เปลี่ยนวิกฤตเป็นโอกาส และองค์ประกอบสนับสนุน 9 องค์ประกอบ คือ 1) นโยบายที่เป็นภาระกิจ 2) บุคคลสนับสนุน 3) ความร่วมมือของเครือข่าย 4) สื่อและเทคโนโลยีสนับสนุน 5) แหล่งการเรียนรู้ 6) กิจกรรมในการพัฒนา 7) พื้นที่แลกเปลี่ยนเรียนรู้ 8) ลักษณะภาระงานที่รับผิดชอบ และ9) ความสำเร็จในอาชีพ กระบวนการเรียนรู้ในการพัฒนาตนเองเพื่อเสริมสร้างศักยภาพการจัดการศึกษาตลอดชีวิตของนักการศึกษานอกระบบ ประกอบด้วย 9 ขั้น ได้แก่ 1) พบเจอปัญหาในการปฏิบัติงาน 2) สร้างสภาวะความพร้อมและแรงขับในการเรียนรู้ 3) กำหนดเป้าหมายในการพัฒนาตนเอง 4) เลือกแหล่งเรียนรู้ ทรัพยากร และเครือข่ายการเรียนรู้ 5) วางแผนการเรียนรู้แบบยืดหยุ่น 6) เรียนรู้ด้วยตนเองผ่านการปฏิบัติ 7) ฝ่าฟันปัญหา และเสริมพลังการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง 8) ทบทวนผล และปฏิบัติซ้ำจนหมดปัญหาพร้อมสร้างองค์ความรู้ใหม่ และ9) แบ่งปันประสบการณ์และแสดงความสามารถ 2. รูปแบบการเรียนรู้ในการพัฒนาตนเองเพื่อเสริมสร้างศักยภาพการจัดการศึกษาตลอดชีวิตสำหรับนักการศึกษานอกระบบ ประกอบด้วย 6 องค์ประกอบ คือ 1) แนวคิดพื้นฐาน 2) วัตถุประสงค์ 3) เนื้อหา 4) องค์ประกอบ 5) กระบวนการ และ6) การประเมินผล 3. ปัจจัยในการใช้รูปแบบ ได้แก่ 1) ตัวนักการศึกษานอกระบบ 2) บุคคลใกล้ชิด 3) ผู้บริหารและหน่วยงาน 4) เครือข่าย 5) เนื้อหาการพัฒนาตนเอง 6) กิจกรรมในการพัฒนาตนเอง 7) การยกย่องเชิดชูเกียรติ เงื่อนไขในการใช้รูปแบบ ได้แก่ 1) แรงจูงใจและความต้องการในการพัฒนาตนเอง 2) ความสามารถในการรับรู้ 3) ประสบการณ์ที่เกี่ยวข้องกับงาน กศน. 4) การจัดการปัญหาในการพัฒนาตนเอง 5) นโยบายและภาระเร่งด่วนของ สำนักงาน กศน. 6) ระยะเวลาในการพัฒนาตนเอง 7) การสนับสนุนจากหน่วยงานต้นสังกัด ผู้เรียนและเครือข่าย 8) สื่อและแหล่งการเรียนรู้ 9) การเข้าถึงข้อมูลในการพัฒนาตนเอง 10) สภาพบริบทพื้นที่ 4. ข้อเสนอเชิงนโยบายในการพัฒนาตนเองของนักการศึกษานอกระบบในการเสริมสร้างศักยภาพการจัดการศึกษาตลอดชีวิต ได้แก่ 1) สร้างสภาพแวดล้อมให้เกิดสภาวะความพร้อมต่อการเกิดการเรียนรู้ในการพัฒนาตนเองเพื่อเสริมสร้างศักยภาพการจัดการศึกษาตลอดชีวิต 2) ส่งเสริม สนับสนุนให้นักการศึกษานอกระบบเกิดองค์ประกอบภายในตนเองในการเรียนรู้ในการพัฒนาตนเองเพื่อเสริมสร้างศักยภาพการจัดการศึกษาตลอดชีวิต 3) สร้างกลไกที่สนับสนุน ส่งเสริมให้เครือข่าย และผู้มีส่วนร่วมในการจัดการศึกษาตลอดชีวิต เข้ามาร่วมส่งเสริม สนับสนุน สิ่งที่เอื้อต่อการเรียนรู้ในการพัฒนาตนเองเพื่อเสริมสร้างศักยภาพการจัดการศึกษาตลอดชีวิตให้กับนักการศึกษานอกระบบ 4) สร้างกลไกที่สนับสนุน ส่งเสริม ให้นักการศึกษานอกระบบมีโอกาสแบ่งปันประสบการณ์และความสามารถเกี่ยวกับการเรียนรู้ในการพัฒนาตนเองต่อผู้อื่น เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการจัดการศึกษาตลอดชีวิต