วิทยานิพนธ์ (อ.ด.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2558

งานวิจัยนี้มีจุดมุ่งหมายที่จะศึกษาฐานกรณ์ของพยัญชนะนาสิกด้วยวิธีสมการจุดร่วมและการออกเสียงขึ้นจมูกของสระในภาษากลุ่มกะเหรี่ยง ข้อมูลสำหรับศึกษาฐานกรณ์เก็บจากภาษาสะกอซึ่งมีพยัญชนะต้นนาสิก 4 เสียง คือ /m, n, ɲ, ŋ/ ส่วนข้อมูลสำหรับศึกษาการออกเสียงขึ้นจมูกของสระเก็บจากภาษาปะโอและโป ภาษาปะโอมีสระโอษฐ์ที่ออกเสียงขึ้นจมูกเมื่อเกิดในบริบทพยัญชนะนาสิก (สระเสียงขึ้นจมูก) ภาษาโปมีสระ 2 แบบ คือ สระนาสิกและสระเสียงขึ้นจมูกที่เกิดจากอิทธิพลของพยัญชนะต้นนาสิก การวิเคราะห์ฐานกรณ์พยัญชนะใช้วิธีการสมการจุดร่วม สมการเส้นตรงแสดงความสัมพันธ์ระหว่างค่าความถี่ฟอร์เมินท์ที่ 2 ณ จุดเริ่มต้นของสระ (F2onset) และค่าความถี่ฟอร์เมินท์ที่ 2 ณ จุดกึ่งกลางของสระ (F2vowel) ผลลัพธ์ที่ได้คือ ค่าความชันและค่าจุดตัดแกน y ซึ่งใช้จำแนกฐานกรณ์ของพยัญชนะ นอกจากนี้ ยังใช้วิธีสมการจุดร่วมพิสูจน์แนวคิดเกี่ยวกับโลคัสเสมือน ส่วนการวิเคราะห์การออกเสียงขึ้นจมูกของสระเสียงขึ้นจมูกที่เป็นสระหน้าใช้วิธีการเปรียบเทียบสเปคตรัม FFT (Fast Fourier Transform) เพื่อหาค่าความถี่ฟอร์เมินท์นาสิกที่นำมาใช้หาค่าระยะเวลาออกเสียงขึ้นจมูก ส่วนการวิเคราะห์สระนาสิกใช้วิธีพิจารณาพลังงานในสเปคโตรแกรมและความสูงของภาพคลื่นเสียงประกอบกับการฟัง ผลการวิจัยแสดงให้เห็นว่า ในภาษาสะกอ ค่าความชันและค่าจุดตัดแกน y ใช้ในการจำแนกฐานกรณ์ของพยัญชนะต้นนาสิกได้ดี และสนับสนุนสมมติฐาน กล่าวคือ พยัญชนะนาสิกเพดานอ่อนมีค่าความชันมากที่สุด และพยัญชนะนาสิกเพดานแข็งมีค่าความชันน้อยที่สุด ค่าจุดตัดแกน y ของพยัญชนะนาสิกเพดานแข็งมากที่สุด และค่าจุดตัดแกน y ของพยัญชนะนาสิกเพดานอ่อนน้อยที่สุด ส่วนค่าโลคัสเสมือนของพยัญชนะนาสิกเพดานแข็งมากที่สุด ข้อค้นพบดังกล่าวข้างต้นเป็นไปตามสมมติฐาน แต่พยัญชนะนาสิกริมฝีปากไม่ได้มีค่าโลคัสเสมือนน้อยที่สุดซึ่งไม่เป็นไปตามสมมติฐาน ส่วนข้อค้นพบเกี่ยวกับการออกเสียงขึ้นจมูกของสระส่วนใหญ่เป็นไปตามสมมติฐาน นั่นคือ (1) สระโอษฐ์ที่อยู่หลังพยัญชนะต้นนาสิกมีการออกเสียงขึ้นจมูกมากกว่าสระโอษฐ์ที่อยู่หน้าพยัญชนะท้ายนาสิกในภาษาปะโอ และ (2) ในภาษาโป สระนาสิกที่เป็นสระต่ำมีการออกเสียงขึ้นจมูกมากกว่าสระนาสิกที่เป็นสระกลาง อย่างไรก็ตาม สระนาสิกมีรูปแปร 2 รูป คือ [Ṽ] และ [Ṽŋ] คัดค้านสมมติฐานที่ว่าสระนาสิกมี 3 รูปแปร และสระเสียงขึ้นจมูกที่มีความสูงต่ำของลิ้นต่างกัน 3 ระดับมีการออกเสียงขึ้นจมูกตลอดช่วงสระ ซึ่งไม่เป็นไปตามสมมติฐาน ในภาพรวม ข้อค้นพบเกี่ยวกับค่าความชัน ค่าจุดตัดแกน y และค่าโลคัสเสมือนในภาษาสะกอสอดคล้องกับผลการวิจัยในภาษาอื่นๆ และได้เพิ่มองค์ความรู้ใหม่เกี่ยวกับเสียง /ɲ/ รวมทั้งผลการศึกษาการออกเสียงขึ้นจมูกในภาษาปะโอและโปก็สอดคล้องกับผลการศึกษาอื่นๆ และแสดงให้เห็นว่าการออกเสียงขึ้นจมูกของสระมีความสัมพันธ์กับระดับความสูงต่ำของลิ้น ตำแหน่งหน้าหลังของลิ้น และโครงสร้างพยางค์ ข้อค้นพบนี้สนับสนุนแนวคิดเกี่ยวกับวิวัฒนาการของสระนาสิกที่ว่าสระต่ำพัฒนาเป็นสระนาสิกก่อนสระสูง และสระหน้าพัฒนาเป็นสระนาสิกก่อนสระหลัง