วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2532

ศึกษาเปรียบเทียบการทำปุ๋ยหมักจากฟางข้าวผสมกับแหล่งไนโตรเจนชนิดต่างๆ ได้แก่ น้ำกากส่า กากมันสำปะหลัง แอมโมเนียมไนเตรท และฟางข้าวหมักกับน้ำซึ่งเป็นตัวควบคุม พบว่า น้ำกากล่ำเป็นแหล่งไนโตรเจนได้ดีที่สุด เนื่องจากภายหลังการย่อยสลาย 128 วัน อัตราส่วนคาร์บอนต่อไนโตรเจนของฟางข้าวผสมน้ำกากส่าลดลงเท่ากับ 10.92 ซึ่งมีค่าต่ำสุดเมื่อเปรียบเทียบกับฟางข้าวผสมกากมันสำปะหลัง แอมโมเนียมไนเตรท และฟางข้าวหมักกับน้ำ ซึ่งอัตราส่วนคาร์บอนต่อไนโตรเจนของฟางข้าวลดลงเหลือเพียง 21.78, 15.42 และ 28.73 ตามลำดับ จากการศึกษาทางจุลชีววิทยา พบว่า ฟางข้าวผสมน้ำกากส่าปริมาณ 4500 กรัม มีแคทีเรียสูงสุดเท่ากับ 7.7x1010 และรา 4.0x107 โคโลนีต่อกรัมฟางข้าวหมัก เมื่อบ่มที่ 30 องศาเซลเซียส และเมื่อบ่มที่ 45 องศาเซลเซียส มีแบคทีเรียสูงสุดเท่ากับ 1.15x1010 และรา 8.0x106 โคโลนีต่อกรัมฟางข้าวหมัก ส่วนฟางข้าวที่ไม่เติมน้ำกากส่าพบเชื้อแบคติโนมัยซีสสูงสุดเท่ากับ 1.2x104 โคโลนีต่อกรัมฟางข้าวหมัก เมื่อบ่มเชื้อที่ 45 องศาเซลเซียส คัดเลือกเชื้อราที่ผลิตเอ็นไซม์เซลลูเลสได้สูงสุด พบว่า เป็นรา Aspergillus sp, และรา Aspergillus sp. นี้ สามารถผลิตเอ็นไซม์เซลลูเลสคาร์บอนซิเมทธิลเซลลูเลส และเบตา-กลูโคซีเดสได้สูงสุดเท่ากับ 4.82x101, 8.7x101 และ 44.2x101 หน่วยต่อมิลลิลิตร ตามลำดับ นำรา Aspergillus sp. มาหมักรวมกับฟางข้าวผสมน้ำกากส่า แอมโมเนียมไนเตรท และฟางข้าวที่ไม่มีแหล่งไนโตรเจน เปรียบเทียบกับฟางข้าวที่ไม่ใส่เชื้อ พบว่า ในช่วงแรกของการหมักการใส่รา Aspergillus sp. ลงในฟางข้าวผสมน้ำกากส่า และฟางข้าวที่ไม่มีแหล่งไนโตรเจนทำให้อัตราการย่อยสลายดีกว่าการไม่ใส่เชื้อ ในขณะที่การใส่เชื้อรา Aspergillus sp. ลงในฟางข้าวผสมแอมโมเนียมไนเตรท ให้ผลไม่แตกต่างจากการไม่ใส่เชื้อ