วิทยานิพนธ์ (ร.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2530

ชาวเขาเป็นชนกลุ่มน้อยกลุ่มหนึ่งที่อาศัยอยู่ทางภาคเหนือของประเทศไทย ซึ่งมีขนบธรรมเนียม ประเพณี ภาษาและวัฒนธรรมแตกต่างไปจากคนไทย ซึ่งเป็นชนกลุ่มใหญ่ของประเทศ มีวิถีชีวิตในด้านความเป็นอยู่และการทำกิน ก่อให้เกิดปัญหาแก่สังคมส่วนรวมของประเทศชาติ ซึ่งอาจมีผลกระทบต่อความมั่งคงปลอดภัยของชาติ รัฐบาลจึงได้กำหนดนโยบายในการที่จะให้ชาวเขาเป็นคนไทยทั้งโดยพฤตินัยและนิตินัยมีสิทธิและหน้าที่เช่นเดียวกับคนไทยโดยทั่วไป ดังนั้นจึงเป็นสิ่งที่น่าจะได้รับการศึกษาวิจัยให้ทราบถึงทัศนคติความคิดเห็นที่มีต่อความเป็นคนไทย ความเป็นชาติเป็นพลเมืองในชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ วัฒนธรรม สภาพการเมืองและการมีส่วนร่วมทางการเมืองของชาวเขาว่าอยู่ในระดับใด ซึ่งจะเป็นประโยชน์อย่างมากในการกำหนดนโยบายของรัฐบาลต่อชาวเขา และชนกลุ่มน้อยอื่นๆ ต่อไปในอนาคต วัตถุประสงค์ของการศึกษาวิจัยครั้งนี้มุ่งที่จะสำรวจว่า ชาวเขาที่ได้รับสัญชาติไทยมีขีดความสำนึกต่อความเป็นคนไทยอยู่ในระดับใด และเพื่อทราบความสัมพันธ์ระหว่างความสำนึกต่อความเป็นคนไทยเช่น อายุ เพศ รายได้ ระดับการศึกษา ระดับการรู้หนังสือ อาชีพ และเผ่าว่า ตัวแปรเหล่านี้มีความสัมพันธ์กับความฝักใฝ่ในความเป็นคนไทยอย่างไร หรือไม่ โดยได้กำหนดสมมุติฐานในการวิจัยไว้ 2 ประการ คือ ชาวเขาที่ได้รับสัญชาติไทยแล้วยังมีความสำนึกในความเป็นคนไทยอยู่ในระดับต่ำ และความสำนึกในความเป็นคนไทยของชาวเขาดังกล่าวจะแตกต่างกันตามอายุ เพศ ระดับการศึกษา ระดับการรู้หนังสือ รายได้ อาชีพ และเผ่าของชาวเขา กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษาวิจัยครั้งนี้เป็นชาวเขาที่อยู่ในอำเภอแม่จัน จังหวัดเชียงราย ซึ่งมีจำนวน 180 คน เป็นชาย 119 คน หญิง 61 คน การสุ่มตัวอย่างใช้วิธีการสุ่มแบบธรรมดา (simple random sampling) ใช้แบบสัมภาษณ์เพื่อสำรวจขีดความสำนึกในความเป็นคนไทยและชาติไทยของชาวเขา และวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้เปรียบเทียบอัตราส่วนร้อยละ ค่ามัชฌิมเลขคณิต ทดสอบได-สแควร์ และทดสอบค่าสถิติการวิเคราะห์ถดถอยแบบเป็นขั้นตอน ผลการวิจัยพบว่าชาวเขามีความสำนึกในความเป็นคนไทยในระดับปานกลางค่อนข้างสูง ชาวเขาที่มีระดับการศึกษาและระดับการรู้หนังสือ และเผ่าของชาวเขาที่แตกต่างกัน จะมีความสำนึกในความเป็นคนไทยดังกล่าวแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ส่วนปัจจัยอื่นๆ ก็มีผลต่อความแตกต่างในประเด็นนี้อยู่บ้าง แต่ไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ ความสำนึกของชาวเขาที่มีต่อชาติสัญลักษณ์ของชาติ พระมหากษัตริย์และวัฒนธรรมมีอัตราสูงกว่าความสำนึกต่อศาสนา การมีส่วมร่วมทางการเมืองและสภาพการเมืองการปกครองของไทยในปัจจุบัน