วิทยานิพนธ์ (ค.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2533

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์กระทู้ถามของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรที่เกี่ยวกับการศึกษา นโยบายการศึกษาของรัฐบาล สภาพพื้นฐานทางการเมือง เศรษฐกิจ สังคม ที่มีผลต่อการศึกษา และสถานภาพของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรที่ตั้งกระทู้ถามเกี่ยวกับการศึกษาในระหว่าง พ.ศ. 2475-2516 โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยทางประวัติศาสตร์ ผลการวิจัยพบว่า นโยบายการศึกษาของรัฐบาลเป็นปัจจัยสำคัญที่สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรนำไปตั้งกระทู้ถาม เรื่องที่ถามมากที่สุดคือ เรื่องเงินเดือน สวัสดิการ และการส่งเสริมวิทยฐานะของครูให้สูงขึ้น รองลงมาคือเรื่องการขยายโรงเรียนระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษาเพิ่มขึ้นในส่วนภูมิภาค เรื่องการเปิดสาขาในระดับอุดมศึกษาเพิ่มขึ้น และเรื่องการให้นักเรียนอาชีวศึกษาได้ฝึกปฏิบัติจริงมากกว่าเรียนทฤษฎี แม้เรื่องเหล่านี้รัฐบาลแถลงนโยบายไว้ แต่ในทางปฏิบัติยังมีข้อจำกัดด้านงบประมาณและกำลังคน จึงไม่สามารถทำได้ทั้งหมด รัฐบาลชุดต่อมาจึงดำเนินการต่ออย่างค่อยเป็นค่อยไป เรื่องที่ถามน้อยที่สุดคือเรื่องการอนุบาลศึกษา ซึ่งพิจารณาจากนโยบายพบว่า รัฐบาลแถลงเรื่องนี้น้อยด้วยเหมือนกัน ส่วนเรื่องการศึกษาพิเศษและการศึกษาสงเคราะห์ แม้ไม่มีในนโยบายแต่มีกระทู้ถามเป็นประจำ ซึ่งรัฐบาลรับทราบและดำเนินการด้วย นอกจากนี้สภาพพื้นฐานทางการเมือง เศรษฐกิจ และสังคมที่เปลี่ยนไปก็เป็นอีกปัจจัยหนึ่งที่สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรนำไปตั้งกระทู้ถาม และเป็นส่วนหนึ่งที่รัฐบาลนำไปกำหนดเป็นนโยบายการศึกษาด้วย สำหรับสถานภาพของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรในระหว่าง พ.ศ. 2475-2516 ซึ่งมีการเลือกตั้งทั้งสิ้น 12 ครั้ง พบว่า สมาชิกที่ได้รับเลือกตั้งส่วนมากเป็นผู้ชาย มีอายุโดยเฉลี่ยอยู่ระหว่าง 30-50 ปี จบการศึกษาระดับปริญญาตรีและอนุปริญญาเป็นส่วนมาก มาจากหลายอาชีพ มีอาชีพครูคิดเป็นร้อยละ 20.47 ของจำนวนข้าราชการที่รับเลือกตั้ง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจากภาคตะวันออกเฉียงเหนือทุกจังหวัด และภาคตะวันออกทุกจังหวัดตั้งกระทู้ถามเกี่ยวกับศึกษามากกว่าสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจากภาคอื่น มีรัฐบาลบริหารประเทศทั้งสิ้นรวม 32 ชุด แถลงนโยบายการศึกษา 25 ชุด ไม่ได้แถลง 7 ชุด มีกระทู้ถามเกี่ยวกับการศึกษา 532 กระทู้ถามธรรมดา และตอบในที่ประชุมสภามากกว่าในราชกิจจานุเบกษา