วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2535

วัตถุประสงค์ของการวิจัยเพื่อศึกษาการกระจายของความเค้นซึ่งเกิดจากการกดฟันหน้าล่างด้วยกลไก 2 ประเภท : เบอร์สโตน อินทรูชีฟ อาร์ช และ ริกเก็ตส์ ยูทิลิตี อาร์ช และเปรียบเทียบความแตกต่างของรูปแบบความเค้นซึ่งเกิดจากกลไกทั้งสอง การทดลองกระทำในแบบจำลองฟันซึ่งจำลองลักษณะการเรียงตัวของฟันในขากรรไกรล่างที่มีลักษณะเคิร์ฟ ออฟ สปี ชัน พันหน้าทั้งสี่ซี่ถูกกดด้วย 0.018" x 0.022" เบอร์สโตน อินทรูชีฟ อาร์ช และ 0.016" x 0.016" ริกเก็ตส์ ยูทิลิตี อาร์ช การกระจายของความเค้นที่เกิดขึ้นในแบบจำลองดังกล่าวข้างต้น ศึกษาโดยวิธีโฟโตอีลาสติก ผลการวิจัยสรุปดังต่อไปนี้ 1 การกระจายของความเค้นซึ่งเกิดจากลวดกดฟันหน้าแต่ละชนิดตามขนาดของแรงที่แนะนำให้ใช้ ( 50 กรัม สำหรับเบอร์สโตน อินทรูชีฟ อาร์ช และ 75 กรัม สำหรับริกเก็ตส์ ยูทิลิตี อาร์ช ) ปรากฏดังนี้ 1.1 เบอร์สโตน อินทรูชีฟ อาร์ช ทำให้เกิดความเค้นรอบปลายรากฟันหน้าทุกซี่ ความเค้นกระจายจากปลายรากฟันขึ้นไปสู่บริเวณคอฟันเป็นระยะทางประมาณ 1/3 – 2/3 ของความยาวรากฟัน ในบริเวณฟันหลัง ความเค้นกระจายสู่บริเวณปลายรากของฟันหลังทุกซี่ และพื้นที่ระหว่างรากฟัน ความแปรปรวนของการกระจายของความเค้นบริเวณฟันหลังด้านซ้ายและขวา พบได้บริเวณคอฟันระหว่างฟันกรามซี่ที่หนึ่งและฟันกรามน้อยซี่ที่สอง 1.2 ริกเก็ตส์ ยูทิลิตี อาร์ช ทำให้เกิดการะกระจายของความเค้นไม่สม่ำเสมอ ความเค้นมากที่สุด พบได้บริเวณด้านใกล้กลางของฟันตัดซี่ข้างขวา ส่วนในบริเวณอื่นๆ พบความเค้นกระจายระหว่างปลายรากฟันหน้าทั้งสามซี่ และบริเวณคอฟันพบความเค้นกระจายประมาณ 2/3 ของความยาวรากฟันเมื่อวัดจากระดับคอฟันมาทางด้านล่าง ในบริเวณฟันหลัง การกระจายของความเค้นมีความแปรปรวน กล่าวคือ ทางด้านซ้าย พบความเค้นบริเวณคอฟัน และทางด้านใกล้กลางของรากใกล้กลางของฟันกรามซี่ที่หนึ่งกระจายเข้าหาด้านไกลกลางของฟันกรามน้องซี่ที่สอง ทางด้านขวา ความเค้นกระจายจากปลายรากของฟันกรามไปจนถึงฟันกรามน้อยซี่ที่หนึ่งและบริเวณคอฟันระหว่างฟันกรามน้อยทั้งสองซี่ 2 การกระจายของความเค้นซึ่งเกิดจากลวดกดฟันหน้าล่างทั้งสองเทคนิคแตกต่างกันทั้งบริเวณฟันหน้าและฟันหลัง แม้ในขนาดแรงเท่ากัน กล่าวคือ บริเวณฟันหน้า เบอร์สโตน อินทรูชีฟ อาร์ช ซึ่งกดฟันด้วยแรง 50 กรัม ทำให้เกิดความเค้นรอบรากประมาณ 2/3 ของความยาวรากฟันและกระจายขึ้นสู่บริเวณคอฟัน เมื่อขนาดแรงเพิ่มขึ้น จะเกิดความเค้นสองบริเวณ คือ บริเวณรอบปลายรากฟัน และบริเวณคอฟัน ในขณะที่ริกเก็ตส์ ยูทิลิตี อาร์ช ซึ่งกดฟันหน้าด้วยแรงขนาดเดียวกัน ทำให้เกิดความเค้นบริเวณปลายรากและบริเวณคอฟัน เมื่อขนาดแรงเพิ่มขึ้นความเค้นค่อนข้างคงเดิม บริเวณฟันหลังเบอร์สโตน อินทรูชีฟ อาร์ช ทำให้เกิดความเค้นกระจายรอบปลายรากของฟันหลังทุกซี่ในขณะที่ริกเก็ตส์ ยูทิลิตีอาร์ช มีผลต่อผันกรามซี่ที่หนึ่งมากที่สุด