วิทยานิพนธ์ (สค.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2537

การวิจัยครั้งนี้มีเป้าหมายเพื่อศึกษาถึงบทบาทของ “บวร” (บ้าน วัด และโรงเรียน) ในการพัฒนาชุมชนหมู่บ้านโหรา จังหวัดร้อยเอ็ด การศึกษาวิจัยเรื่อง “บวร” ดังกล่าว เน้นบทบาทของสถาบันครอบครัวและเครือญาติ สถาบันศาสนาและความเชื่อ และสถาบันการศึกษาในการพัฒนาหมู่บ้านโหราด้านการศึกษา ด้านเศรษฐกิจและด้านสังคม การวิจัยครั้งนี้ใช้การวิจัยสนามทางมานุษยวิทยา โดยมีเทคนิควิจัยสำคัญคือ การสังเกตอย่างมีส่วนร่วม การสัมภาษณ์ผู้ให้ข่าวสำคัญ การสำรวจสิ่งแวดล้อมชุมชน การสำรวจประชากร และการสัมภาษณ์แบบเจาะลึก สมมติฐานของการวิจัยมีดังนี้ :- 1. สถาบันครอบครัวและเครือญาติ สถาบันศาสนาและความเชื่อและสถาบันการศึกษามีบทบาทในการพัฒนาด้านการศึกษา 2. สถาบันครอบครัวและเครือญาติ สถาบันศาสนาและความเชื่อและสถาบันการศึกษามีบทบาทในการพัฒนาด้านเศรษฐกิจ 3. สถาบันครอบครัวและเครือญาติ สถาบันศาสนาและความเชื่อและสถาบันการศึกษามีบทบาทในการพัฒนาด้านสังคม ผลการวิจัยพบว่า ทุกข้อเป็นไปตามสมมติฐาน แต่มีระดับแตกต่างกัน กล่าวคือ สถาบันนครอบครัวและเครือญาติมีบทบาทอย่างมากในการพัฒนาหมู่บ้านโหราทั้งทางด้านการศึกษา เศรษฐกิจ และด้านสังคม ขณะที่สถาบันศาสนาและความเชื่อมีบทบาทน้อยและสถาบันการศึกษามีบทบาทน้อยมากในการพัฒนาหมู่บ้านโหรา นอกจากนี้ผลการวิจัยยังบ่งชี้ว่า สถาบันครอบครัวและเครือญาติ สถาบันศาสนาและความเชื่อและสถาบันการศึกษามีความสัมพันธ์กันในการพัฒนาชุมชน แต่สถาบันครอบครัวและเครือญาติมีบทบาทมากที่สุดในการพัฒนาชุมชนของหมู่บ้านโหราแห่งนี้