Thesis (Ph.D.)--Chulalongkorn University, 2011

ปัจจุบันตลาดค้าปลาสวยงามมีความต้องการปลากัดเพิ่มสูงขึ้น แต่ยังมีปัญหาหลักในระหว่างการขนส่งคือ พฤติกรรมการก้าวร้าวของปลากัดที่ ทำให้การขนส่งจำเป็นต้องแยกปลาแต่ละตัวบรรจุในถุงพลาสติกขนาดเล็กทำให้มูลค่าการขนส่งเพิ่มขึ้นและพบการตายระหว่างการขนส่งเพิ่มขึ้น เพื่อแก้ปัญหาดังกล่าวการศึกษานี้จึงทดลองหาความเข้มข้นของน้ำมันกานพลูที่เหมาะสมมาใช้สงบประสาท เพื่อเพิ่มอัตรารอดและความหนาแน่นปลากัดที่บรรจุในถุงเดียวกันสำหรับใช้ขนส่งภายในเวลา 48 ชั่วโมง ร่วมกับข้อมูลด้านพยาธิสภาพเนื้อเยื่อ และศึกษาการฟื้นตัวโดยประเมินค่าจากพฤติกรรมก้าวร้าวและการก่อหวอดก่อนและหลังจากการทดลองจำลองการขนส่ง ผลการศึกษาได้ค่ามัธยฐานความเป็นพิษเฉียบพลันที่ 48 ชั่วโมง มีค่าความเข้มข้น 32.8 ส่วนในล้านส่วน ส่วนความเข้มข้นที่ทำให้ปลาสงบและปลาสลบมีค่า 5 ถึง 20 และ 30 ถึง 50 ส่วนในล้านส่วนตามลำดับ ผลการศึกษาพยาธิภาพที่ระดับความเข้มข้นที่ทำให้ปลาสลบ ของเนื้อเยื่อ เหงือก ตับ ไต มีการเกิดพยาธิสภาพ ส่วนระดับความเข้มข้นที่ทำให้ปลาสงบประสาทในระดับ 10 ถึง 20 ส่วนในล้านส่วน พบการเปลี่ยนแปลงเล็กน้อย ผลการศึกษาหาความหนาแน่นที่เหมาะสม ในการขนส่งปลาชนิดนี้ในถุงปิด อยู่ที่ 15 ตัว ต่อความจุ 2 ลิตร ที่ความเข้มข้นของน้ำมันกานพลูที่ระดับ 20 ส่วนในล้านส่วน เหมาะสำหรับการขนส่งภายในเวลา 48 ชั่วโมง เวลาการฟื้นตัวเฉลี่ย มีค่า 10.87 ± 0.82 นาที ผลการศึกษาพฤติกรรมก้าวร้าวไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญของค่าเฉลี่ยของระยะเวลาเปิดและจำนวนการเปิดฝาปิดช่องเหงือกระหว่างกลุ่มควบคุมและกลุ่มทดลอง ผลการศึกษาค่าเฉลี่ยพื้นที่และความยาวหวอด ระหว่างกลุ่มควบคุมมากกว่ากลุ่มทดลองเพียงเล็กน้อย ส่วนค่าเฉลี่ยความกว้างของหวอดไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญ จากผลการทดลองสรุปได้ว่าน้ำมันกานพลูในระดับความเข้มข้นที่เหมาะสมสามารถนำมาใช้สงบประสาทปลากัด ผลการศึกษาครั้งนี้อาจช่วยเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจต่อวงการค้าปลาสวยงามและหากมีการศึกษากับปลาสวยงามชนิดอื่นของไทยอาจนำมาซึ่งการเพิ่มมูลค่าการส่งออกในอนาคต