วิทยานิพนธ์ (ศศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2557

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) ปัจจัยที่มีผลต่อการตัดสินใจเสพยาเสพติดของเด็กและเยาวชน 2) เพื่อศึกษากระบวนการเรียนรู้ การเลียนแบบ และการถูกตีตราจากสังคมที่นำไปสู่พฤติกรรมเบี่ยงเบนและการเสพยาเสพติดของเด็กและเยาวชน และ 3) เพื่อศึกษากระบวนการตัดสินใจเสพยาเสพติดของเด็กและเยาวชนบนพื้นฐานความสัมพันธ์ทางสังคมในครอบครัว กลุ่มเพื่อน และชุมชน โดยกลุ่มตัวอย่างเป็นเด็กและเยาวชนในศูนย์ฝึกและอบรมเด็กและเยาวชนเขต 1 จังหวัดระยองจำนวน 128 คน เป็นเด็กและเยาวชนชาย 95 คน และเด็กและเยาวชนหญิงจำนวน 33 คน การวิจัยครั้งนี้ใช้การวิจัยเชิงคุณภาพเป็นหลัก ทั้งนี้มีเครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย 2 แบบ คือ 1. แบบสอบถามแบบกึ่งมีโครงสร้าง (Semi – Structured Questionnaires) และ 2.แนวคำถามการสัมภาษณ์เชิงลึก (Interview guides) ข้อมูลที่ได้นำไปประมวลด้วยโปรแกรม SPSS และการวิเคราะห์ผลการศึกษาตามประเด็นที่กำหนดไว้ โดยนำเสนอด้วยการเขียนพรรณนาประกอบกับข้อมูลเชิงสถิติจากการวิเคราะห์ข้อมูลจากแบบสอบถามกึ่งโครงสร้างประกอบด้วย ทั้งนี้เพื่อสะท้อนคำตอบการวิจัยให้ชัดเจนมากยิ่งขึ้น จากการศึกษาตามวัตถุประสงค์ทั้ง 3 ข้อพบว่า 1) ปัจจัยที่มีผลต่อการตัดสินใจเสพยาเสพติดของเด็กและเยาวชนมาจาก 2 ส่วน คือส่วนที่ 1 ปัจจัยบุคคลและสภาพแวดล้อม ได้แก่ ครอบครัว เพื่อน คู่รัก ญาติ ซึ่งมีพฤติกรรมเกี่ยวข้องกับยาเสพติดและเด็กและเยาวชนอาศัยอยู่ด้วย อีกทั้งสภาพแวดล้อมในชุมชนที่เด็กและเยาวชนอาศัยอยู่มีแหล่งยาเสพติดและมีสมาชิกในชุมชนเสพและจำหน่ายยาเสพติด และส่วนที่ 2 ตัวเด็กและเยาวชน มีพฤติกรรมเรียนไม่จบ สมาชิกในครอบครัวมีปัญหา มีความเชื่อเชิงบวกต่อการเสพหรือจำหน่ายยาเสพติด และมีพฤติกรรมเบี่ยงเบนก่อนตัดสินใจเสพยาเสพติด มีผลทำให้เด็กและเยาวชนตัดสินใจเสพยาเสพติด ข้อที่ 2 พบว่า เด็กและเยาวชนสามารถเสพและจำหน่ายยาเสพติดได้เพราะเรียนรู้จากบุคคลใกล้ชิดที่มีพฤติกรรมเกี่ยวข้องกับยาเสพติดจึงทำให้เด็กและเยาวชนมีพฤติกรรมเลียนแบบตามบุคคลนั้น สำหรับเด็กและเยาวชนที่ตัดสินใจเสพยาเสพติดเพราะถูกตีตรา มาจากการถูกกล่าวหาบ่อยครั้งจากบุคคลรอบข้างว่าเด็กและเยาวชนมีพฤติกรรมเสพและจำหน่ายยาเสพติด ทำให้เด็กและเยาวชนตัดสินใจทำตามข้อกล่าวหานั้นๆ และข้อที่ 3) พบว่า เด็กและเยาวชนตัดสินใจเสพยาเสพติดเพราะ 3 องค์ประกอบ 1) ความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างเด็กและเยาวชนกับบุคคลที่เกี่ยวข้องกับยาเสพติด 2) บทบาทของบุคคลที่เกี่ยวข้องกับยาเสพติดในการดำรงชีวิตของเด็กและเยาวชน และ 3) ความถี่ของการพบเห็นพฤติกรรมการเสพและการจำหน่ายยาเสพติด ทั้ง 3 องค์ประกอบนี้เป็นปัจจัยกระตุ้นให้เด็กและเยาวชนตัดสินใจเสพยาเสพติด จากข้อค้นพบที่กล่าวมาทั้งหมดนั้นสะท้อนให้เห็นถึงสาเหตุของการตัดสินใจเสพยาเสพติดของเด็กและเยาวชน ซึ่งจะสามารถเป็นข้อมูลสำคัญในการช่วยแก้ไขและป้องกันปัญหายาเสพติดในกลุ่มเด็กและเยาวชนได้ตรงจุด อันจะทำให้ปัญหายาเสพติดในกลุ่มเด็กและเยาวชนเบาบางหรืออยู่ในระดับที่สามารถควบคุมได้ ไม่เกิดผลกระทบต่อสังคมส่วนรวม คำสำคัญ เด็กและเยาวชน ยาเสพติด ตัดสินใจเสพยาเสพติด