วิทยานิพนธ์ (ค.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2556

การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพและปัจจัยเงื่อนไขการเรียนรู้ในการสร้างเสริมทุนชุมชน 2) วิเคราะห์การเรียนรู้จากการสร้างสื่อศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่นเพื่อสร้างเสริมทุนชุมชน 3) นำเสนอแนวทางการสร้างเสริมทุนชุมชนผ่านการเรียนรู้จากการสร้างสื่อศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น โดยใช้แบบสอบถามเก็บข้อมูลจากชุมชนที่มีการสร้างสื่อศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่นอย่างต่อเนื่อง จำนวน 22 ชุมชน มีผู้ตอบแบบสอบถามจำนวน 407 คน จากนั้นนำมาวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติด้วยโปรแกรมคอมพิวเตอร์ SPSS FOR WINDOW นอกจากนี้ผู้วิจัยได้ศึกษาจากชุมชนที่มีทุนชุมชนสูงจากการสร้างสื่อศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น คือ ชุมชนโคกสลุง อำเภอพัฒนานิคม จังหวัดลพบุรี โดยทำการสัมภาษณ์คนในชุมชนที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการสร้างสื่อศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น จำนวน 6 คน สนทนากลุ่ม (focus group) กับผู้ริเริ่ม แกนนำชุมชน ครู ครูภูมิปัญญา และเยาวชน ในชุมชน จำนวน 12 คน รวมทั้งการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) กับเยาวชน แกนนำชุมชน ผู้อำนวยการโรงเรียน ครู ครูภูมิปัญญา จำนวน 7 คน เพื่อนำผลมาวิเคราะห์เนื้อหาและสรุปเป็นแนวทางการสร้างเสริมทุนชุมชนผ่านการเรียนรู้จากการสร้างสื่อศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น ผลการวิเคราะห์พบว่า 1) สภาพการเรียนรู้การสร้างเสริมทุนชุมชน ชุมชนมีการเรียนรู้ทักษะการสื่อสารมากที่สุด เป็นการเรียนรู้ด้วยตนเองเป็นส่วนใหญ่ โดยมีแหล่งเรียนรู้สำคัญคือ สถานศึกษา ปัจจัยการเรียนรู้ที่สำคัญ คือ บุคลากร ที่มีความร่วมมือในชุมชนจากทุกภาคส่วน 2) การเรียนรู้จากการสร้างสื่อศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่นเพื่อสร้างเสริมทุนชุมชน พบว่า การเรียนรู้การสร้างสื่อศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่นจะช่วยสร้างเสริมทุนชุมชนด้านทุนสังคมมากที่สุด เมื่อพิจารณาจำแนกตามช่วงการเรียนรู้การสร้างสื่อศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น พบว่า ช่วงการเตรียมการเป็นช่วงที่สามารถสร้างเสริมทุนมนุษย์มากที่สุด ช่วงการดำเนินการสร้างเสริมทุนวัฒนธรรมมากที่สุด และช่วงการประเมินผลและเผยแพร่สร้างเสริมทุนสถาบันครอบครัวมากที่สุด และ 3) แนวทางการสร้างเสริมทุนชุมชนผ่านการเรียนรู้จากการสร้างสื่อศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น เมื่อจำแนกในแต่ละด้าน พบว่า แนวทางในการสร้างเสริมทุนชุมชนทั้ง 5 ด้าน ควรมีการจัดกิจกรรมสำคัญ ดังนี้ 3.1) ทุนมนุษย์ ควรมีการจัดกิจกรรมที่ลงมือปฏิบัติจริง 3.2) ทุนสถาบันครอบครัว ควรสร้างสัมพันธภาพที่ดีจากการให้กำลังใจและการสนับสนุนในการทำกิจกรรมร่วมกัน 3.3) ทุนวัฒนธรรม ควรจัดกิจกรรมทางวัฒนธรรมในการเรียนการสอนของโรงเรียน 3.4) ทุนกิจกรรม ควรจัดเวทีสาธารณะเพื่อเป็นพื้นที่ในการแสวงหาเป้าหมายของชุมชนร่วมกัน และ 3.5) ทุนสังคม ควรจัดให้มีลานวัฒนธรรมของชุมชนเพื่อสร้างพื้นที่การสร้างสื่อศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น ในการลดช่องว่างระหว่างวัย