วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2556

ปัจจุบันมีการใช้โบทูลินั่ม ท็อกซินชนิดเอในการลดขนาดกล้ามเนื้อแมสซีเตอร์ เพื่อปรับรูปหน้าส่วนล่างอย่างแพร่หลาย แต่อย่างไรก็ตามผล, ระยะเวลาการออกฤทธิ์ และความปลอดภัยของโบทูลินั่ม ท็อกซินชนิดเอในการรักษาประชากรชาวไทยที่มีภาวะกล้ามเนื้อแมสซีเตอร์ใหญ่ ยังไม่เป็นที่ทราบแน่ชัด วัตถุประสงค์: ศึกษาผลของโบทูลินั่ม ท็อกซินชนิดเอ ขนาด 25, 30, 35 ยูนิตแตกต่างกันที่ปรับตามความหนาของกล้ามเนื้อแมสซีเตอร์ ที่วัดจากเครื่องอัลตราซาวด์ รวมทั้งการเปลี่ยนแปลงของ Masseter Hypertrophy Severity (MHS) score ประเมินผลรวม 9 เดือน วิธีการศึกษา: ผู้เข้าร่วมวิจัยชาวไทย 21 รายที่ได้รับการวินิจฉัยว่ามีภาวะกล้ามเนื้อแมสซีเตอร์ใหญ่ (คิดเป็นมัดกล้ามเนื้อแมสซีเตอร์ทั้งสิ้น 42 มัด) วัดความหนาของกล้ามเนื้อแมสซีเตอร์ก่อน, หลังฉีดโบทูลินั่ม ท็อกซินชนิดเอ ที่ 3 และ 9 เดือน ด้วยเครื่องอัลตราซาวด์ โดยความหนากล้ามเนื้อแมสซีเตอร์ที่วัดได้ จะเป็นตัวกำหนดขนาดยูนิตของโบทูลินั่ม ท็อกซินชนิดเอ (Botox®, Allergan,Inc) ที่เลือกใช้ฉีด และประเมินระดับความรุนแรงของการใหญ่ของกล้ามเนื้อแมสซีเตอร์ก่อนและหลังฉีดที่ 1, 3 และ 9 เดือน ด้วย MHS score โดยแพทย์ รวมทั้งติดตามผลข้างเคียงหลังฉีด ผลการศึกษา: ความหนากล้ามเนื้อแมสซีเตอร์หลังฉีดที่ 3 เดือนที่วัดผลด้วยเครื่องอัลตราซาวด์ แตกต่างจากความหนากล้ามเนื้อแมสซีเตอร์ก่อนฉีดอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P < 0.001) โดยมีค่าเฉลี่ยรวมลดลงจากเดิม 15.23 % ซึ่งเมื่อแยกตามขนาด พบว่ากลุ่มที่ฉีดโบทูลินั่ม ท็อกซินชนิดเอ ขนาด 25, 30, 35 ยูนิต มีค่าเฉลี่ยลดลง 15.45 %, 16.20 %, 13.89 % ตามลำดับ โดยระยะเวลาการออกฤทธิ์ของโบทูลินั่ม ท็อกซินชนิดเอ ในการลดขนาดกล้ามเนื้อแมสซีเตอร์ เท่ากับ 9 เดือนเป็นอย่างน้อย เฉพาะกลุ่มที่ฉีดโบทูลินั่ม ท็อกซินชนิดเอ ขนาด 30, 35 ยูนิต, MHS score ลดลงมากที่สุด (ลดลง 2 scores) ที่หลังฉีด 9 เดือน โดยลดลงเท่ากันทั้ง 3 ขนาดของโบทู-ลินั่ม ท็อกซินชนิดเอ พบผลข้างเคียงเล็กน้อยและคงอยู่ชั่วคราวหลังฉีด สรุปผล: โบทูลินั่ม ท็อกซินชนิดเอเป็นการรักษาภาวะกล้ามเนื้อแมสซีเตอร์ใหญ่ที่มีประสิทธิภาพ โดยผลของโบทูลินั่ม ท็อกซินชนิดเอ ขึ้นกับขนาดยูนิต ซึ่งจากการวัดผลด้วยเครื่องอัลตราซาวด์ พบว่าระยะเวลาการออกฤทธิ์ของโบทูลินั่ม ท็อกซินชนิดเอ เพื่อปรับรูปหน้าส่วนล่าง เท่ากับ 9 เดือนเป็นอย่างน้อย เฉพาะกลุ่มที่ฉีดโบทูลินั่ม ท็อกซินชนิดเอ ขนาด 30, 35 ยูนิต และไม่พบผลข้างเคียงรุนแรงหลังฉีดแต่อย่างใด