จัดพิมพ์ในโอกาสครบรอบ 70 ปี แห่งการสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

มี 3 เล่ม: ล.1 กำเนิดจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย -- ล.2 จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยในรอบ 10 ปี 2520-2529 -- ล.3 รำลึกอดีต

กำเนิดจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย: ข้อพิจารณาเบื้องต้น -- การศึกษาของชาติเมื่อแรกเริ่ม -- สมัยเป็นโรงเรียนมหาดเล็ก -- สมัยเมื่อเป็นโรงเรียนข้าราชการพลเรือนฯ -- สถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย -- จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยเมื่อแรกสถาปนา -- เอกสารประกอบเรื่อง กำเนิดจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย: 1. หนังสือราชกการ : พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหลวงดำรงราชานุภาพ กราบบังคมทูลพระกรุณาพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เรื่อง " การเปลี่ยนชื่อโรงเรียนฝึกหัดข้าราชการพลเรือนเป็น "โรงเรียนมหาเล็ก" ลงวันที่ 24 มีนาคม รัตนโกสินทร์ศก 120 -- 2. ร่างประกาศตั้งโรงเรียนมหาดเล็ก วันที่ 1 เมษายน รัตนโกสินทร์ศก 121 -- 3. พระราชหัตถเลขาพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้เปลี่ยนชื่่อโรงเรียน -- 4. ร่างพระราชัตถเลขาพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชทานพระเจ้าน้องยาเธอกรมหลวงดำรงราชานุภาพ เรื่อง " พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้เปลี่ยนชื่อโรงเรียน" ลงวันที่ 25 มีนาคม รัตนโกสอนทร์ศก 120 -- 5. ประกาศตั้งโรงเรียนมหาดเล็ก ลงวันที่ 1 เมษายน รัตนโกสินทร์ศก 121 -- 6. หนังสือราชการ: พระเจ้าน้องยาเธอกรมขุนพิทยาลาภพฤฒิธาดา กราบบังคมทูลพระกรุณาพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยุ่หัว ขอพระบรมราชานุญาตใช้ตราประจำชาดสำหรับโรงเรียนมหาดเล็ก -- 7. พระราชกระแสพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าเกล้าอยู่หัว เรื่อง " พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ใช้ตราประจำชาดสำหรับดรงเรียนมหาดเล็ก" -- 8.ร่างพระราชหัตถเลขาพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชทานพระเจ้าน้องยาเธอกรมขุนพิทยลาภพฤฒิธาดา เรื่อง " พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ใช้ตราประจำชาดสำหรับโรงเรียนมหาด" ลงวันที่ 13 กรกฎาคม รัตนโกสินทร์โกศก 121 -- 9. สำเนาลายพระหัตถ์สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ กรมหลวงราชานุภาพ ถึงนักเรียนที่ขึ้นไปฝึกหัดการตำรวจภูธร ลงวันที่ 22 พฤศจิกายน รัตนโกสินทร์ศก 121 -- 10. เอกสารชุดเรื่องโรงเรียนมหาดเล็กขออนุญาตใช้ตรากระดาษเป็นรูปจุลมงกุฎวางบนเบาะ (11 มีนาคม รัตนโกสินทร์ศก 121 - 19 มีนาคม รัตนโกสินทร์ศก 121)-- 11. ประกาศตั้งผู้อำนวยการโรงเรียนมหาดเล็ก ลงวันที่ 10 มกราคม รัตนโกสินทร์ศก 122 -- 12. กรรมการโรงเรียนมหาดเล็กกราบบังคมทูลพระกรุณาพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เรื่อง " รายงานประจำปีโรงเรียนมหาดเล็ก และขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตให้นักเรียนที่จบออกไปใช้ดุมมหาดเล็กเป็นเครื่องหมาย" ลงวันที่ 7 เมษายน รัตนโกสินทร์ศก 124 -- 13. ร่างพระราชหัตถเลขาพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชทานโรงเรียนมหาดเล็กเรื่อง " พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้เรียนที่จบออกไปใช้ดุมมหาดเล็กเป็นเครื่องหมาย" ลงวันที่ 11 เมษายน รัตนโกสินทร์ศก 124 -- 14. จดหมายราชการ เจ้าหมื่นศรีสรรักษ์ กราบทูลและเรียนกรรมการมหาดเล็ก ลงวันที่ 2 สิงหาคม รัตนโกสินทร์ศก 126 พร้อมบรรทึกการโรงเรียนมหาดเล็ก -- 15. จดหมายราชการ " พระยาวิสุทธสุริยศักดิ์ เรียนไปยังเจ้าหมื่นศรีสรรักษ์ " พร้อมบรรทึกความเห็นพระยาวิสุทธสุรศักดิ์และพระดำริห์ พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหลวงดำรงราชานุภาพ -- 16. จดหมายราชการ: เจ้าหมื่นศรีสรรักษ์กราบบังคมทูลพระกรุณาพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เรื่อง " พระดำริห์ของพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้ากรมขุนพิษณุโลกประชานารถในกาจัดการศึกาาโรงเรียนมหาดเล็ก " ลงวันที่ 26 ธันวาคม รัตนโกสินทร์ศก 129 -- 17. เอกสารชุดเรื่อง " ตราสำหรับตำแหน่งโรงเรียนข้าราชพลเรือน " ลงวันที่ 3 มีนาคม พระพุทธศักราช 2455 - 22 เมษายน พระพุทธศักราช 2457 -- 18. เอกสารว่าด้วยการคิดจัดการข้าราชพลเรือนตามความตกลงของที่ประชุมสภกรรมการ -- 19. สำเนาหนังสือราชการ : พระยาวิสุทธสุริยศักดิ์ มีไปถึงพระยาศรีวรวงษ์ เรื่อง " ร่างระเบียบการมหาวิทยาลัย " ลงวันที่ 19 กุมภาพันธ์ รัตนโกสินทร์ศก 121 -- 20. ระเบียบการโรงเรียนข้าราชการพลเรือนของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งจัดเป็นมหาวิทยาลัย -- 21. รายงานการประชุมของสภาจัดการโรงเรียนข้าราชการพลเรือนของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่ ครั้งที่ 6 ลงวันที่ 22 เมษายน พระพุทธศักราช 2456 -- 22. ความเห็นพระยาไพศาลศิลปศาสตร์เรื่อง " การจัดการโรงเรียนข้าราชการพลเรือน " พร้อมบันทึกสั่งการพระยาธรรมศักดิ์มนตรี เสนาบดีกระทรวงธรรมการ ลงวันที่ 29 สิงหาคม พุทธศักราช 2457 -- 23. จดหมายราชการ : พระยาธรรมศักดิ์มนตรี กราบทูลพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระดำรงราชานุภาพ เรื่อง " โรงเรียนข้าราชการพลเรือน " สิงหาคม ศก 2457 -- 24. พระราชกำหนด : เข็ม "โรงเรียนข้าราชการโรงเรียน " ลงวันที่ 23 พฤษภาคม พระพุทธศักราช 2457 -- 25. หนังสือราชการ : สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงพิษณุโลกประชานารถ กราบบังคมทูลพระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว เรื่อง " กิจการของโรงเรียนข้าราชการพลเรือน " ลงวันที่ 22 กุมภาพันธ์ พระพุทธศักราช 2457 -- 26. จดหมายพระยาธรรมศักดิ์มนตรีมีไปถึงบรรณาธิการหนังสือ " มหาวิทยาลัย" เรื่ิอง " โรงเรียนข้าราชการพลเรือน ของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวฯ อันเป็นรากเหง้าแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย " ลงวันที่ 5 ธันวาคม พุทธศักราช 2481 -- 27. คำกราบบังคมทูลของนายกสภากรรมการจัดการโรงเรียนข้าราชการพลเรือน ของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ในพระราชพิธีก่อพระฤกษ์ตึกบัญชาการ ในวันจันทร์ที่ 3 มกราคม พระพุทธศักราช 2458 -- 28. พระราชดำรัสตอบของพระบาทสมเด็จพระมงกฏุเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชทานแก่ผู้ที่มาชุมนุมอยู่ในงานพระราชพิธีวางศิลากฤษ์ตึกบัญชาการ ในวันจันทร์ที่ 3 มกราคม พุทธศักราช 2458 -- 29. คำกราบบังคมทูลของนายกสภากรรมการ ทูลเกล้าฯถวายเข็มบัณฑิตโรงเรียนโรงเรียนข้าราชการพลเรือนของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่ห้ว ในวันจันทร์ที่ 3 มกราคม พุทธศักราช 2485 -- 30. จดหมายราชการ : พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ กราบบังคมทูลพระกรุณาพระบามสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว เรื่อง " ขอพระราชทานพระราชดำริห์แก้ไขวิชาปกครองและจัดโรงเรียนข้าราชการพลเรือน " ลงวันที่ 20 มีนาคม พุทธศักราช 2459 -- 31. หนังสือราชการ : พระยาธรรมศักดิ์มนตรี กราบบังคมทูลพระกรุณาพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว "รวมโรงเรียนข้าราชการพลเรือนกับโรงเรียนแพทยาลัยขึ้นเป็นมหาวิทยาลัยกับทั้งตั้งกรมมหาวิทยาลัยขึ้นในกระทรวงธรรมการ" ลงวันที่ 21 มีนาคม พุทธศักราช 2459 -- 32. ร่างพระราชหัตถเลขาพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวพระราชทานพระยาธรรมศักดิ์มนตรีเรื่อง "รวมโรงเรียนข้าราชการพลเรือนกับโรงเรียนแพทยาลัยขึ้นเป็นมหาวิทยาลัย และบรรจุตำแหน่งหน้าที่ทางกระทรวงธรรมการ" ลงวันที่ 26 มีนาคม พุทธศักราช 2459 -- 33. ประกาศประดิษฐานโรงเรียนข้าราชการพลเรือนของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวขึ้นเป็นจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และโอนไปขึ้นอยู่ในกระทรวงธรรมการ" ลงวันที่ 26 มีนาคม พุทธศักราช 2459 -- 34. หนังสือราชการ : พระยาธรรมศักดิ์มนตรี กราบบังคมทูลพระกรุณาพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวเรื่อง "กิจการของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยที่ตั้งขึ้นใหม่" ลงวันที่ 18 กรกฎาคม พุทธศักราช 2460 -- 35. พระราชหัตถเลขาพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวพระราชทานพระวรวงษ์เธอ พระองค์เจ้าธานีนิวัติเรื่อง "พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยให้ปริญญาแพทย์" ลงวันที่ 4 มิถุนายน พุทธศักราช 2472 -- 36. สำเนาหนังสือราชการ : พระวรวงษ์เธอ พระองค์เจ้าธานีนิวัต เรียนมหาเสวกเอก เจ้าพระยามหิธร เรื่อง "ขอตั้งกรมการดำริห์รูปการจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย" ลงวันที่ 3 มีนาคม พุทธศักราช 2472 -- 37. สำเนาพระราชหัตถเลขาพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชทานพระวรวงษ์เธอ พระองค์เจ้าธานีนิวัต เรื่อง "ตั้งกรรมการดำริห์รูปการจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย" ลงวันที่ 17 มีนาคม พุทธศักราช 2473 -- 38. สำเนาลายพระหัตถ์สมเด็จพระเจ้าพี่ยาเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงสงขลานครินทร์ พระราชทานพระเจ้าวรวงษ์เธอ พระองค์เจ้าธานีนิวัต เรื่อง "พระดำริห์เกี่ยวกับจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย" พร้อมรายงานความเห็นเรื่องโครงการมหาวิทยาลัย -- 39. ลายพระหัตถ์พระเจ้าพี่ยาเธอ กรมขุนชัยนาทนเรนทร ประทานพระตีรณสารวิศวกรรม ลงวันที่ 22 มีนาคม พถทธศักราช 2474 พร้อมบันทึกพระดำริห์รูปการ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย -- 40. ลายพระหัตถ์พระเจ้าพี่ยาเธอ กรมขุนชัยนาทนเรนทร ประทานพระตีรณสารวิศวกรรม ลงวันที่ 1 พฤษภาคม พุทธศักราช 2475 พร้อมบันทึกเรื่อง "พระดำริห์รูปการจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (เพิ่มเติม)" -- 41. พระดำริห์พระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์ เรื่อง "พระดำริห์รูปการจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย" (ภาษาอังกฤษ) ลงวันที่ 4 กรกฎาคม คริสต์ศักราช 1831 (พุทธศักราช 2474)