วิทยานิพนธ์ (ศศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2556

พฤติกรรมการตักบาตรและถวายภัตตาหารเพื่อสุขภาพที่ดีของพระสงฆ์ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาความเชื่อและวิถีปฏิบัติของพุทธศาสนิกชนในการตักบาตรและถวายภัตตาหาร 2) ศึกษาพฤติกรรมการตักบาตรและถวายภัตตาหารของพุทธศาสนิกชน และการฉันภัตตาหารของพระสงฆ์ 3) ศึกษาวิถีปฏิบัติที่เหมาะสมในการตักบาตรและถวายภัตตาหาร และการฉันภัตตาหารที่เหมาะสมเพื่อสร้างเสริมสุขภาพที่ดีให้แก่พระสงฆ์ ผู้วิจัยได้ทำการเก็บรวบรวมข้อมูลเอกสารและข้อมูลสนามด้วยการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการสังเกตการณ์แบบมีส่วนร่วม การสัมภาษณ์แบบเจาะลึก และการวิเคราะห์ข้อมูลแบบอุปนัย ผลการวิจัยสรุปได้ว่า วิถีปฏิบัติของพุทธศาสนิกชนในการตักบาตรและถวายภัตตาหารอยู่บนฐานความเชื่อเรื่องบุญและการเวียนว่ายตายเกิด จากการศึกษาวิจัยพบว่า ความรู้ความเข้าใจในเรื่องบุญและพฤติกรรมการดูแลสุขภาพมีผลต่อการแสดงพฤติกรรมการตักบาตรและถวายภัตตาหาร พฤติกรรมการฉันภัตตาหารและน้ำปานะ และพฤติกรรมการดูแลสุขภาพล้วนเป็นสาเหตุสำคัญของปัญหาสุขภาพพระสงฆ์ ทั้งนี้แนวทางที่เหมาะสมเพื่อสร้างเสริมสุขภาพที่ดีให้แก่พระสงฆ์ประกอบด้วย 1) พุทธศาสนิกชนใช้ปัญญาพิจารณาไตร่ตรองเลือกอาหารที่มีคุณภาพก่อนถวาย 2) พระสงฆ์ดูแลสุขภาพตนเองจากพฤติกรรมการฉัน การออกกำลังกาย การลด ละ เลิก สิ่งที่ส่งผลกระทบต่อร่างกาย การดูแลสุขภาพใจควบคู่สุขภาพกาย การตรวจร่างกายประจำปีและพบแพทย์เมื่อมีอาการเจ็บป่วย 3) ผู้จำหน่ายอาหารที่ใส่ใจกระบวนผลิตให้สด สะอาด และมีคุณภาพ ดังนั้นพุทธศาสนิกชนที่ตักบาตรและถวายภัตตาหารด้วยอาหารที่สร้างเสริมให้พระสงฆ์มีสุขภาพดีจึงเป็นการตอบโจทย์ความเชื่อเรื่องบุญของพุทธศาสนิกชน และพระสงฆ์จะมีสุขภาพดีนั้นจะต้องมีพฤติกรรมการฉันภัตตาหารอย่างถูกหลักโภชนาการ และมีพฤติกรรมการดูแลรักษาสุขภาพอย่างเหมาะสม เพื่อที่จะเป็นนาบุญให้พุทธศาสนิกชนได้ปลูกได้เก็บเกี่ยวบุญ องค์ประกอบเหล่านี้เป็นส่วนสำคัญในการช่วยทำนุบำรุงพระพุทธศาสนาให้คงอยู่กับสังคมไทยสืบไป