วิทยานิพนธ์ (วศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2555

ตรวจวัดองค์ประกอบคาร์บอนในฝุ่นละอองในบรรยากาศ หาความสัมพันธ์และความแตกต่างขององค์ประกอบเพื่อใช้บ่งชี้แหล่งกำเนิดของ PM₁₀ PM₂.₅ และ BC ในบรรยากาศกรุงเทพมหานคร โดยใช้เครื่องเก็บตัวอย่างฝุ่นแยกขนาด Dichotomous sampler ตั้งเครื่องมือที่ดาดฟ้าตึก 5 ชั้น ที่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เก็บตัวอย่างฝุ่น เฉลี่ย 24 ชั่วโมง ทุกๆ 6 วัน ทั้งในฤดูแล้งและฤดูฝน ตั้งแต่เดือนธันวาคม 2554-กรกฎาคม 2555 วิเคราะห์ OC และ EC ด้วยวิธีความร้อนและแสง (thermal-optical methods) ตรวจวัด BC ด้วยเครื่อง micro Aethalometer อย่างต่อเนื่อง 24 ชั่วโมง ทุกๆ 6 วันในฤดูฝนและฤดูแล้ง ตั้งแต่เดือนพฤษภาคม 2555–มกราคม 2556 ผลการศึกษาพบว่า ในฤดูแล้งความเข้มข้นของ PM₁₀ และ PM₂.₅ มีค่าเฉลี่ย 80 มคก./ลบ.ม. และ 48 มคก./ลบ.ม. ตามลำดับ สัดส่วนความเข้มข้น PM₂.₅/PM₁₀ มีค่าเฉลี่ย 0.60 ในฤดูฝนความเข้มข้นของ PM₁₀ และ PM₂.₅ มีค่าเฉลี่ย 45 มคก./ลบ.ม. และ 23 มคก./ลบ.ม. ตามลำดับ สัดส่วนความเข้มข้น PM₂.₅/PM₁₀ มีค่าเฉลี่ย 0.51 ความเข้มข้น PM₁₀ และ PM₂.₅ ในฤดูฝนมีค่าต่ำกว่าฤดูแล้งประมาณ 40-50% ความเข้มข้นของ BC เฉลี่ยรายชั่วโมงในฤดูฝน และฤดูแล้งอยู่ในช่วง 1.91 ถึง 5.50 มคก./ลบ.ม. มีค่าเฉลี่ยในฤดูฝน 2.65 มคก./ลบ.ม. และค่าเฉลี่ยในฤดูแล้ง 3.64 มคก./ลบ.ม. ในฤดูแล้งความเข้มข้นของแบล็กคาร์บอนเฉลี่ยมีค่าสูงกว่าฤดูฝน 35% ในระหว่างวันความเข้มข้นของแบล็กคาร์บอนของทั้งสองฤดูเฉลี่ยรายชั่วโมงสูงสุดอยู่ในช่วง 5.00–9.00 น. และ 17.00-22.00 น. เนื่องจากการจราจรเร่งด่วนในช่วงเช้าและเย็น สัดส่วนของคาร์บอนทั้งหมดส่วนใหญ่อยู่ในฝุ่นขนาดเล็กกว่า 2.5 ไมครอนซึ่งในฤดูแล้งในฝุ่น PM2.5 พบคาร์บอนทั้งหมดประมาณ 36% ในฤดูฝนในฝุ่น PM₂.₅ พบคาร์บอนทั้งหมดประมาณ 25% ในฤดูแล้งสัดส่วนระหว่าง OC/EC ใน PM₁₀ และ PM₂.₅ มีค่าเฉลี่ย 4.63 และ 4.53 ตามลำดับ สัดส่วนความเข้มข้นระหว่าง Char-EC/Soot-EC ใน PM₁₀ และ PM₂.₅ มีค่าเฉลี่ย 1.42 และ 1.70 ตามลำดับ ความเข้มข้นของคาร์บอนทั้ง 8 ประเภท (OC1 OC2 OC3 OC4 EC1 EC2 EC3 และ OP) ที่พบเป็นส่วนใหญ่ ได้แก่ EC1 และ OP บ่งชี้ถึงแหล่งกำเนิดส่วนใหญ่มาจากการเผาไหม้จากเชื้อเพลิงชีวมวล ส่วนในฤดูฝนสัดส่วนความเข้มข้นระหว่าง OC/EC ใน PM₁₀ และ PM₂.₅ มีค่าเฉลี่ย 1.77 และ1.56 สัดส่วนความเข้มข้นระหว่าง Char-EC/Soot-EC ใน PM₁₀ และ PM₂.₅ มีค่าเฉลี่ย 0.52 และ 0.49 ตามลำดับ ความเข้มข้นของคาร์บอนทั้ง 8 ประเภท ที่พบเป็นส่วนใหญ่ ได้แก่ EC1 และ EC2 บ่งชี้ถึงแหล่งกำเนิดส่วนใหญ่มาจากไอเสียยานพาหนะ