วิทยานิพนธ์ (ศศ.ม.)-- จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2550

การศึกษากลยุทธ์การปรับตัวของวงการไก่ชนต่อมาตรการป้องกันโรคไข้หวัดนก: แนวทางเลือกสำหรับผู้เกี่ยวข้อง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาข้อมูลพื้นฐานของผู้เลี้ยงไก่ชน เจ้าของสนามชนไก่ ผู้ขายยาและอุปกรณ์ไก่ชน และสมาคมไก่ชน วัตถุประสงค์ที่สองเพื่อวิเคราะห์การปรับตัวทางสังคมและเศรษฐกิจของผู้ที่อยู่ในวงการไก่ชนต่อมาตรการป้องกันโรคไข้หวัดนก และวัตถุประสงค์คือสุดท้ายเพื่อเสนอแนวทางเลือกสำหรับผู้ที่เกี่ยวข้อง โดยมีกลุ่มตัวอย่างหลักคือ ผู้เลี้ยงไก่ชนแบบชาวบ้าน 120 คน กลุ่มตัวอย่างประกอบคือ ผู้เลี้ยงไก่ชนแบบฟาร์ม 3 คน เจ้าของสนามชนไก่ 3 คน ผู้ขายยาและอุปกรณ์ไก่ชน 6 คน และสมาคมไก่ชน 2 สมาคม วิธีการเก็บรวบรวมข้อมูลใช้การสัมภาษณ์ผู้เลี้ยงไก่ชนแบบชาวบ้าน 120 คนตามแบบสัมภาษณ์ และใช้การสัมภาษณ์แบบเจาะลึกเจ้าของสนามชนไก่ ผู้ขายยาและอุปกรณ์ไก่ชน เจ้าหน้าที่สมาคมไก่ชน และเจ้าหน้าที่ภาครัฐ อีกทั้งใช้การสังเกตการเลี้ยงไก่ชนทั้งแบบหลังบ้านและแบบฟาร์ม รวมทั้งกิจกรรมในสนามชนไก่โดยตรง นอกจากนี้ยังศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมจากเอกสารและเว็บไซด์ที่เกี่ยวข้อง ผลการศึกษาพบว่า ผู้เลี้ยงไก่ชน เจ้าของสนามชนไก่ และสมาคมไก่ชน เป็นผู้ที่คลุกคลีอยู่กับไก่ชนและมีใจรักในไก่ชน ส่วนผู้ขายยาและอุปกรณ์ไก่ชนเกี่ยวข้องกับวงการไก่ชนในเชิงธุรกิจอย่างเดียวไม่ได้เลี้ยงไก่ชน การปรับตัวทางสังคม ผู้เลี้ยงไก่ชนปรับการเลี้ยงในเรื่องการปล่อยไก่ การให้ความอบอุ่น การป้องกันโรคโดยการพ่นน้ำยาฆ่าเชื้อ และการดูแลไก่ชนเป็นพิเศษมากขึ้น ในเรื่องกิจกรรมชนไก่เมื่อสนามชนไก่ปิดมีการนำไก่ไปแอบชนตามบ่อนป่า เจ้าของสนามชนไก่ปรับการป้องกันโรคในสนามโดยทำอ่างน้ำยาฆ่าเชื้อโรคบริเวณทางเข้าออกและที่จอดรถ และพ่นน้ำยาฆ่าเชื้อโรคเพื่อทำความสะอาดสนาม สมาคมไก่ชนปรับโดยการตั้งสมาคมรวมตัวกันเรียกร้องต่อรองเพื่อให้ได้มาตรการที่เหมาะกับไก่ชน ปรับตัวเข้าหาภาครัฐเพื่อสร้างความสัมพันธ์อันดี ส่วนการปรับตัวทางเศรษฐกิจมีไม่มากนักเพราะผู้เลี้ยงไก่ชนแบบชาวบ้านเลี้ยงเป็นอาชีพเสริมหรือเป็นงานอดิเรก ส่วนผู้เลี้ยงแบบฟาร์มประสบปัญหาในการขายไก่เพราะมาตรการเกี่ยวกับการทำสมุดประจำตัวไก่ชน จึงต้องขายไก่โดยให้ผู้ซื้อรับความเสี่ยงเองและเน้นขายไข่ไก่ เจ้าของสนามชนไก่ไม่ปรับตัวเพราะมีอาชีพหลักอยู่แล้ว ผู้ขายยาและอุปกรณ์ไก่ชนมีการหารายได้เสริมช่วงที่สนามชนไก่ปิด แนวทางเลือกสำหรับผู้เกี่ยวข้อง ก่อนการออกมาตรการให้มีการศึกษาข้อมูลของผู้ที่เกี่ยวข้องเพื่อให้มาตรการมีความเหมาะสมและมีความเป็นไปได้ในทางปฏิบัติ ให้มีการประชาสัมพันธ์และให้ความรู้เรื่องมาตรการให้ทั่วถึงเนื่องจากยังมีผู้เลี้ยงบางส่วนไม่ทราบมาตรการ การปฏิบัติงานตามมาตรการควรปฏิบัติอย่างจริงจัง ปรับปรุงมาตรการหรือหาทางเลือกใหม่ในบางมาตรการ เช่น เปลี่ยนวิธีทำลายไก่ทั้งเป็น การทำสมุดประจำตัวไก่ชนมีข้อจำกัดหลายอย่างอาจหาแนวทางใหม่ในการเคลื่อนย้ายแทนสมุด เป็นต้น ศึกษาทบทวนการใช้วัคซีนป้องกันโรคไข้หวัดนกในไก่ชน สร้างเครือข่ายเฝ้าระวังโรคโดยชาวบ้านในหมู่บ้าน รวบรวมเคล็ดวิธีการเลี้ยงที่เป็นภูมิปัญญามาพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์และอาจนำความรู้ทางวิชาการมาเสริมหรือประยุกต์ใช้ควบคู่กัน จัดให้ผู้เลี้ยงไก่ชนมีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในเรื่องการเลี้ยงและการดูแลป้องกันโรคไข้หวัดในไก่ชน เพื่อมีการสร้างชุดความรู้ร่วมกันที่มีแนวปฏิบัติในการป้องกันโรคที่มีความเหมาะสมกับไก่ชนมากที่สุดและนำมาเผยแพร่เพื่อเป็นประโยชน์ และอาจนำไปพิจารณาประกอบการออกมาตรการต่อไป