วิทยานิพนธ์ (วท.ม.) -- จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2551

โพรเจสเทอโรนเป็นฮอร์โมนในกลุ่มสเตอรอยด์ ซึ่งหลั่งออกมาในนมและเลือดช่วงระยะการเป็นสัดและการตั้งครรภ์ในโคนม การตรวจโพรเจสเทอโรนสามารถทำได้หลายวิธี ได้แก่ วิธีทางเคมี เช่น High performance liquid chromatography (HPLC) วิธีทางภูมิคุ้มกันวิทยา เช่น เรดิโออิมมูโนแอสเสย์ (RIA) และเอนไซม์ลิงค์อิมมูโนซอร์เบนต์แอสเสย์ (ELISA) ซึ่งเทคนิค ELISA เป็นเทคนิคที่นิยมใช้ในการตรวจโพรเจสเทอโรนในนม เนื่องจากมีความไวและความจำเพาะสูง ตรวจวัดง่าย สามารถตรวจพร้อมกันได้หลายตัวอย่าง วัตถุประสงค์ของงานวิจัยนี้เพื่อพัฒนาชุดตรวจ โพรเจสเทอโรน ด้วยเทคนิค ELISA โดยใช้โมโนโคลนอลแอนติบอดีที่จำเพาะต่อโพรเจสเทอโรน จากการทดลองเปรียบเทียบ ELISA แบบต่างๆพบว่า ชุดตรวจสอบแบบ Direct competitive ELISA (Ab captured) เหมาะสมที่สุด โดยสามารถวัดโพรเจสเทอโรนได้ในช่วง 1 ถึง 50 นาโนกรัมต่อมิลลิลิตร ซึ่งครอบคลุมระดับโพรเจสเทอโรนในระยะการเป็นสัดและการตั้งครรภ์ ชุดตรวจสอบต้นแบบนี้ มีค่าเฉลี่ย IC50 และ ปริมาณต่ำที่สุดที่ชุดตรวจสอบนี้สามารถตรวจวัดได้ (LOD) เท่ากับ 11.42 และ 2.20 นาโนกรัมต่อมิลลิลิตร ตามลำดับ ชุดตรวจสอบต้นแบบที่ได้มีความจำเพาะสูง โดยเกิดปฏิกิริยาข้ามกับฮอร์โมนในกลุ่มสเตอรอยด์และสารปฏิชีวนะ น้อยกว่า 3% เมื่อนำชุดตรวจสอบต้นแบบไปทดสอบกับตัวอย่างต่างๆ คือ น้ำนมโค และซีรัมโค พบว่า %recovery ที่ได้อยู่ในช่วง 85-119% และ 88-96% ตามลำดับ และจากการตรวจวัดปริมาณเปรียบเทียบโดยการใช้ชุดตรวจสอบ ELISA ต้นแบบที่พัฒนาขึ้นเอง ชุดตรวจสอบ ELISA ที่มีจำหน่าย (EURO-DIAGNOSTICA) และเทคนิค HPLC พบว่าให้ค่าที่วัดได้ใกล้เคียงกัน นอกจากนี้จากการทดสอบการแปรปรวนของการวัดของชุดตรวจสอบต้นแบบทั้งแบบ intra variation และ inter variation assay พบว่ามีค่าอยู่ในช่วง 4.45-16.72% และ 4.98–9.45% ตามลำดับ ผลการทดลองต่างๆแสดงว่าชุดตรวจสอบต้นแบบที่ได้สามารถนำไปใช้ในการวิเคราะห์หาปริมาณโพรเจสเทอโรน ได้อย่างถูกต้องและมีประสิทธิภาพ