วัตถุประสงค์หลักของการวิจัยครั้งนี้ คือการถ่ายทอดลักษณะความเป็นหมันเข้าสู่ข้าวพันธุ์ดีของไทย เพื่อสร้างสายพันธุ์แม่ที่มีลักษณะเกสรตัวผู้เป็นหมันในการผลิตข้าวลูกผสม F1 hybrid ระบบสองสายพันธุ์ (Thermosensitive Genic Male Sterility, TGMS) โดยใช้โมเลกุลเครื่องหมาย RAPD ที่สัมพันธ์กับยีนที่ควบคุมลักษณะ TGMS งานวิจัยในครั้งนี้สามารถแบ่งออกได้เป็นสามส่วน คือ (1) ส่วนงานพัฒนาสายพันธุ์ข้าว TGMS ในข้าวพันธุ์ไทย โดยใช้พันธุ์ T-29s (รับมาจากบริษัทอัลมาธาซีดส์ จำกัด) เป็นสายพันธุ์แม่ ในงานส่วนนี้เป็นการศึกษาสายพันธุ์ TGMS ถึงพฤติกรรมการแสดงออกของลักษณะเกสรเพศผู้เป็นหมันที่แสดงให้เห็น (Phenotype) ในสภาพแวดล้อมที่แตกต่างกัน พร้อมกันกับการถ่ายทอดลักษณะดังกล่าวเข้าสู่ข้าวพันธุ์ไทยจำนวน 6 พันธุ์ คือข้าวหอมมะลิ 105 ปทุมธานี 1 ชัยนาท 1 สุพรรณบุรี 1 กข. 11 และ กข. 21 (2) คือส่วนงานพัฒนาโมเลกุลเครื่องหมาย RAPD และ SSR เพื่อนำมาใช้ในการคัดเลือกสายพันธุ์ TGMS ที่ได้จากการผสมพันธุ์เพื่อนำไปสู่การลดระยะเวลาการผสมพันธุ์และตรวจสอบการ เป็นหมันได้แม่นยำ และ(3) คือส่วนงานพัฒนาเทคนิคการเพาะเลี้ยงอับละอองเรณูข้าว (Anther culture) เพื่อพัฒนาสายพันธุ์แท้ (pure line) จากสายพันธุ์ที่คัดเลือกมาแล้วได้โดยเทคนิคที่เรียกกันในปัจจุบันว่า Double Haploid Technique รวมทั้งการศึกษาเทคนิคการเพาะเลี้ยงคัพพะเพื่อลดปัญหาการพักตัวของเมล็ดและ ลดระยะเวลาในการรอการสุกแก่เพื่อเริ่มการปลูกในฤดูต่อไป จากการศึกษาการถ่ายทอดลักษณะ TGMS โดยการศึกษาลูกผสมชั่วที่ 2 จำนวน 152 ต้นพบว่ามีต้นที่เป็นหมัน 42 ต้น และตันที่ไม่เป็นหมัน 110 ต้น เมื่อนำไปทดสอบอัตราส่วนต้นข้าวที่เป็นหมัน : ต้นข้าวที่ไม่เป็นหมันด้วยอัตราส่วน 3 : 1 ด้วยวิธี Chi-square Test พบว่าได้ค่า Chi-square = 0.561 ซึ่งไม่แตกต่างกันกับอัตราส่วนดังกล่าวจึงสามารถสรุปได้ว่ามียีนด้อยเพียง คู่เดียวที่ควบคุมลักษณะดังกล่าว ต่างกันกับลักษณะโคนต้นสีม่วง, เขี้ยวใบสีม่วง, ปลายดอกสีแดงและเกสรตัวเมียสีม่วงเข้มที่ปรากฏบนต้นพันธุ์ T-29s ถูกควบคุมโดยยีนเด่น 1 คู่จากการที่มีอัตราส่วนสีปลายดอกแดง (เกสรตัวเมียสีม่วง) : ปลายดอกสีเขียว(เกสรตัวเมียสีเขียว) ในลูกผสมชั่วที่ 2 เป็น 3:1 โดยใช้วิธีการทดสอบค่า Chi-square ได้ค่า Chi-square เท่ากับ 0.006 และในลูกผสมกลับชั่วที่ 1 มีอัตราส่วนเป็น 1 : 1 ได้ค่า Chi-square เท่ากับ 0.551 และไม่มีความสัมพันธ์กับลักษณะ TGMS โดยที่พบว่าค่า Correlation ของลักษณะทั้งคู่มีค่าเพียง 6.3 เมื่อทำการถ่ายทอดลักษณะดังกล่าวโดยวิธีการผสมกลับสามารถคัดเลือกสายพันธุ์ TGMS ได้ 3 สายพันธุ์คือ ขาวดอกมะลิ 105 MS -1, ขาวดอกมะลิ 105 MS -2, ขาวดอกมะลิ 105 MS -3 และยังอยู่ระหว่าการคัดเลือกลูกผสม BC4F2 ของคู่ผสมระหว่างพันธุ์ T-29s และข้าวพันธุ์ไทยที่เหลืออีก 5 ประชากร จากการสืบหาโมเลกุลเครื่องหมาย RAPD พบว่า OPAC-10 มีความสัมพันธ์กับยีนที่ควบคุมลักษณะความเป็นหมันของข้าว TGMS จากการวิเคราะห์ด้วยวิธี bulked segregant analysis ขณะที่คัดเลือก SSR primer 35 primers เพื่อแยกความแตกต่างระหว่างพันธุ์ T-29s และพันธุ์ขาวดอกมะลิ 105พบว่ามีเพียง 20 Primers เท่านั้นที่ทำให้เกิด Polymorphism ระหว่างพันธุ์พ่อ-แม่ แต่ยังไม่พบ Primer ใดที่สามารถคัดแยกลูกชั่วที่ 2 ระหว่างกลุ่มลูกที่เป็นหมันและไม่เป็นหมันอย่างชัดเจน จึงต้องดำเนินการคัดเลือก SSR primer ที่อยู่ในตำแหน่งใกล้เคียงกับยีน tms5 ในจำนวนที่เพิ่มขึ้น คาดว่าจะสามารถสืบหา SSR Marker ที่วางตัวอยู่ใกล้กับยีนที่ควบคุมลักษณะ TGMS ของลูกผสมของพันธ์ T-29s ได้อย่างแน่นอน ในการเพาะเลี้ยงอับละอองเรณูความยาวช่อดอกที่ให้ผลดีคือ ความยาวระหว่าง 8.5-10.5 ซม. ส่วนระยะเวลาการเก็บรักษาช่อดอกที่อุณหภูมิ 10 o C ที่เหมาะสมคือ 8