วิทยานิพนธ์ (สถ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2540

โรงแรมและสถานตากอากาศเป็นอาคารสาธารณะที่มีประโยชน์ใช้สอยใหม่ ที่เกียวข้องกับนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติและคนทั่วไปเป็นส่วนใหญ่ เพื่อผลประโยชน์ในทางธุรกิจ แต่รูปแบบสถาปัตยกรรมไม่อาจพัฒนาอย่างต่อเนื่องจากอดีต เนื่องจากในอดีตไม่เคยปรากฎอาคารประเภทนี้ ที่สามารถเป็นรากฐานรูปแบบสถาปัตยกรรมได้ อาคารดังกล่าวยังขาดเอกลักษณ์ที่ชัดเจน และยังมีข้อจำกัดในการพัฒนาลักษณะไทยสมัยใหม่ ในช่วงระยะเวลาที่ผ่านมา ได้มีการตื่นตัวและมีความพยายามในการออกแบบอาคาร ให้มีลักษณะไทยสมัยใหม่ ดังเห็นได้จากอาคารที่ได้รับรางวัลต่างๆ เช่น รางวัลงานสถาปัตยกรรมดีเด่นจากสมาคมสถาปนิกสยามฯ เป็นต้น การวิจัยนี้ได้ศึกษางานวิจัยและทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง เพื่อเป็นแนวทางในการศึกษาลักษณะไทยสมัยใหม่ และศึกษาอาคารตัวอย่างที่ได้รับรางวัลต่างๆ โดยสำรวจลักษณะกายภาพ พร้อมกันนี้ได้ศึกษาความคิดเห็นจากสถาปนิกผู้ออกแบบ ผู้ใช้สอยอาคาร และสถาปนิกแกนนำที่เป็นคณะกรรมการตัดสินให้รางวัลอาคาร รวมถึงสถาปนิกแกนนำที่เคยมีผลงานด้านการออกแบบอาคาร หรือผลงานด้านวิชาการที่เกี่ยวข้อง เพื่อนำไปสร้างแบบสอบถามเกี่ยวกับการยอมรับลักษณะไทยสมัยใหม่ และแนวทางการพัฒนาลักษณะไทยสมัยใหม่สำหรับอาคารโรงแรม และสถานตากอากาศ เพื่อใช้สอบถามกลุ่มสถาปนิกทั่วไปและกลุ่มบุคคลทั่วไป กลุ่มละ 100 คน ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มสถาปนิกทั่วไปและกลุ่มบุคคลทั่วไปมีความคิดเห็นว่า ลักษณะไทยสมัยใหม่มีการอ้างอิงมาจากลักษณะไทยในอดีต และมีการพัฒนาให้มีความสอดคล้องกับวัสดุ และเทคโนโลยีการก่อสร้างในปัจจุบัน ลักษณะไทยสมัยใหม่ที่เด่นชัดในลักษณะไทยเชิงรูปธรรม ได้แก่ การจัดกลุ่มอาคาร ลักษณะของหลังคา วัสดุและสีหลังคา เสาลอย ที่ว่างเชื่อมภายนอก ผนัง สัดส่วนและการจัดช่องเปิด ลูกกรงระเบียง ลายพื้น วัสดุพื้น ลายหน้าจั่ว ค้ำยัน และการจัดภูมิทัศน์ ลักษณะไทยเชิงนามธรรม ได้แก่ ความเบาลอยตัว ความโปร่งโล่ง ความร่มรื่น ส่วนแนวทางการพัฒนาลักษณะไทยสมัยใหม่ มีความสอดคล้องกับปัจจัยแวดล้อมต่างๆ ในปัจจุบัน ได้แก่ สภาพแวดล้อมและสภาพภูมิอากาศ วัสดุและเทคโนโลยีการก่อสร้าง และการประหยัดพลังงาน ในขณะเดียวกันก็พบว่า ทั้งสองกลุ่มยังมีความคิดเห็นแตกต่างกันในบางองค์ประกอบ ที่มีลักษณะไทยสมัยใหม่ ย่อมแสดงให้เห็นว่า ทั้งสองกลุ่มมีประสบการณ์ในการรับรู้ลักษณะไทยที่แตกต่างกัน ดังนั้น สถาปนิกควรตระหนักถึงการรับรู้ลักษณะไทยของกลุ่มบุคคลทั่วไป โดยพิจารณานำความคิดเห็นของกลุ่มบุคคลทั่วไปไปประกอบการพิจารณาในการออกแบบอาคารต่อไป