วิทยานิพนธ์ (ค.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2549

ศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัจจัยที่ส่งผลและแนวทางในการพัฒนาการคิดอย่างมีวิจารณญาณ ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 วิธีวิจัยเป็นแบบผสมผสานประกอบด้วย การศึกษาเชิงสำรวจและการศึกษาพหุกรณีศึกษา กลุ่มตัวอย่างในการสำรวจ มี 3 กลุ่มคือ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ในโรงเรียนสังกัดสำนักงานการศึกษากรุงเทพมหานคร จำนวน 411 คน ผู้ปกครองนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ในโรงเรียนสังกัดสำนักงานการศึกษากรุงเทพมหานคร จำนวน 411 คน และครูผู้สอนนักเรียนขั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ในโรงเรียนสังกัดสำนักงานการศึกษากรุงเทพมหานคร จำนวน 114 คน เครื่องมือที่ใช้ในการสำรวจคือ แบบวัดการคิดอย่างมีวิจารณญาณ และแบบสอบถาม 3 ฉบับ การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติบรรยายและการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณ ส่วนการศึกษาแบบพหุกรณีศึกษาได้ศึกษาจากกรณีศึกษา นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 จำนวน 4 คน ประกอบด้วยนักเรียนที่มีคะแนนการคิดอย่างมีวิจารรณญาณสูง 2 คน และต่ำ 2 คน ผลการวิจัย พบว่า 1. นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ในโรงเรียนสังกัดสำนักงานการกรุงเทพมหานคร ปีการศึกษา 2548 มีระดับการคิดอย่างมีวิจารณญาณค่อนข้างแตกต่างกัน แต่โดยภาพรวมอยู่ในระดับค่อนข้างต่ำ 2. ปัจจัย 3 ประการ ที่ส่งผลอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ต่อการคิดอย่างมีวิจารณญาณของนักเรียน ได้แก่ ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ความคาดหวังในการศึกษาของนักเรียน และระดับการศึกษาของผู้ปกครอง โดยปัจจัยทั้ง 3 ตัว ร่วมกันอธิบายความแปรปรวนของคะแนนการคิดอย่างมีวิจารณญาณได้ประมาณ 27% 3. แนวทางในการพัฒนาการคิดอย่างมีวิจารณญาณของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ต้องให้ความสำคัญกับการสนับสนุนของผู้ปกครอง โรงเรียนควรส่งเสริมให้ผู้ปกครองมีความเชื่อมั่นในตัวลูกและให้กำลังใจ ดูแลเรื่องความรับผิดชอบในการเรียน สนับสนุนให้ข้อมูลที่ชัดเจนเพื่อให้ลูกมีภาพความคาดหวังในการศึกษาที่ชัดเจน ฝึกให้ลูกวางแผนปฏิบัติงานและแก้ปัญหาการปฏิบัติงานอย่างรับผิดชอบ นอกจากนี้ควรส่งเสริมให้ลูกได้ทำกิจกรรมด้านดนตรีและกีฬา รวมทั้งสนับสนุนให้ลูกทำงานร่วมกับผู้อื่น เพื่อฝึกให้คิดและแก้ปัญหาในสถานการณ์ต่างๆ อย่างถูกต้องและสร้างสรรค์