วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2545

คำนำ: ปัจจุบัน Serum CA 19-9 ได้รับการใช้เป็น Tumor marker ที่ได้ประโยชน์ในการจำแนกโรคมะเร็งของตับอ่อนและทางเดินน้ำดี อย่างไรก็ตามจากการศึกษาที่ผ่านมาพบว่า Serum CA 19-9 มีความไวน้อยกว่า 55% ในการวินิจฉัยแยกมะเร็งทางเดินน้ำดีซึ่งไม่ได้เกิดจากภาวะ Primary Sclerosing Cholangitis (PSC) นอกจากนั้นยังมีข้อมูลไม่มากนักเกี่ยวกับบทบาทของระดับ CA 19-9 ในน้ำดีในผู้ที่มีการอุดตันทางเดินน้ำดีจากมะเร็งตับอ่อน ด้วยภาวะการหมุนเวียนของน้ำดีจากลำไส้สู่กระแสเลือดโดยตับ ดังนั้น การวิเคราะห์ระดับของ CA 19-9 ในน้ำดีอาจเพิ่มความไวในการวินิจฉัยแยกสาเหตุการอุดตันทางเดินน้ำดี ที่เกิดจากมะเร็งทางเดินน้ำดีและตับอ่อน จุดประสงค์: ต้องการพิสูจน์ว่าระดับของ CA 19-9 ในน้ำดีนั้นสามารถใช้ในการวินิจฉัยแยกสาเหตุการอุดตันทางเดินน้ำดีที่เกิดจากมะเร็งได้หรือไม่ วิธีการ: มีผู้ป่วย 59 ราย ที่มีทางเดินน้ำดีอุดตันและได้รับการทำการส่องกล้องทางเกิดน้ำดี (ทางเดินน้ำดีอุดตันจากสาเหตุที่ไม่ใช่มะเร็ง 21 ราย และจากมะเร็งของตับอ่อนหรือทางเดินน้ำดี 38 ราย) จากนั้นได้นำน้ำดีซึ่งไม่มีการปนเปื้อนกับวัสดุที่ใช้ฉีดสีจากในท่อน้ำดีมาตรวจวัดระดับ CA 19-9 แล้วนำมาวิเคราะห์ หาความไว ความจำเพาะ ความถูกต้องของสาเหตุการอุดตันทางเดินน้ำดี ผลการศึกษา: หลังจากการวิเคราะห์พบว่า เมื่อใช้ระดับของ CA 19-9 ในน้ำดีที่ 80,000 U/ml เป็นจุดตัดจะได้ค่าความไว 63% ความจำเพาะ 62% โดยเมื่อใช้ระดับของ Serum CA 19-9 ที่ 100 U/ml เป็นจุดตัดจะได้ค่าความไว 53% ความจำเพาะ 86% พื้นที่ใต้กราฟ ROC ของ Biliary CA 19-9 คือ 0.629 ส่วนของ serum CA 19-9 คือ 0.736 สรุป: ระดับของ CA 19-9 ในน้ำดีมีความไวดีกว่าระดับของ CA 19-9 ในน้ำเลือดสำหรับการจำแนกสาเหตุการอุดตันทางเดินน้ำดี และอาจนำมาใช้คัดกรองได้ถึงแม้จะมีความจำเพาะน้อยกว่าก็ตาม