วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2543

งานวิจัยนี้ศึกษาการแปรของ (kh) ในภาษาไทยกรุงเทพฯ ตามตัวแปรสัทบริบทและตัวแปรสังคม ตัวแปรสัทบริบทที่ศึกษา ได้แก่ การลงเสียงหนักเบา และเสียงที่ตามมา ซึ่งแบ่งเป็น 3 ชุด ได้แก่ พยัญชนะกับสระ สระหน้ากับสระหลัง และสระสูงกับสระต่ำ ส่วนตัวแปรสังคมที่ศึกษาในงานวิจัยนี้ ได้แก่ อายุ คือ กลุ่มอายุน้อย (อายุ 15-25 ปี) และกลุ่มอายุมาก (อายุ 40 ปี ขึ้นไป) การศึกษานี้มีสมมติฐาน 5 ข้อ คือ 1) (kh) ในภาษาไทยกรุงเทพฯ มี 2 รูปแปร คือ [kh] และ [kxh] 2) มีการใช้รูปแปร [kxh] ในพยางค์ที่ลงเสียงหนักมากกว่าพยางค์ที่ไม่ลงเสียงหนัก 3) มีการใช้รูปแปร [kxh] เมื่อตามด้วยสระมากกว่าพยัญชนะ 4) มีการใช้รูปแปร [kxh] เมื่อตามด้วยสระหลังมากกว่าสระหน้า และเมื่อตามด้วยสระสูงมากกว่าสระต่ำ 5) มีการใช้รูปแปร [kxh] ในกลุ่มอายุน้อยมากกว่ากลุ่มอายุมาก ผู้วิจัยกำหนดเสียง /i/ แทนสระหน้า /u/ แทนสระหลังกับสระสูง และ /c/ แทนสระต่ำ ข้อมูลที่ใช้ในงานวิจัยนี้มาจากละครโทรทัศน์ โดยผู้วิจัยวิเคราะห์เสียงของนักแสดงทั้งชายและหญิง จำนวน 40 คน ที่มีคุณสมบัติตรงตามเกณฑ์ที่กำหนดไว้ ผลการศึกษา พบว่า (kh) ในภาษาไทยกรุงเทพฯ มีรูปแปร 2 รูป คือ [kh] และ [kxh] โดยรูปแปร [kh] ซึ่งเป็นรูปแปรมาตรฐาน มีอัตราการปรากฏมากกว่า [kxh] ในเกือบทุกบริบทอย่างชัดเจน เมื่อพิจารณาการปรากฏของ [kxh] พบว่า สระหน้าเป็นตัวแปรที่สำคัญที่สุดที่ทำให้เกิดรูปแปร [kxh] ตามด้วยตัวแปรการลงเสียงหนัก และอายุ ผู้วิจัยพบว่า เสียง [kxh] ปรากฏมากพอๆ กับเสียง [kh] เมื่อปรากฏหน้าสระหน้าในการพูดของกลุ่มอายุน้อย งานวิจัยนี้แสดงให้เห็นว่าสัทบริบทเป็นตัวแปรที่น่าจะศึกษาควบคู่ไปกับตัวแปรทางสังคมและการแปรของ (kh) ที่พบในงานวิจัยนี้ จัดเป็นการแปรระยะเริ่มต้น