ศูนย์อบรมเลี้ยงดูให้การศึกษาเด็กกำพร้า / ผู้ด้อยโอกาสมะนังตายอ ตำบลมะนังตายอ อำเภอเมือง จังหวัดนราธิวาส ตั้งขึ้นเมื่อปี 2524 และเมื่อปี 2533 เริ่มจัดโครงการอบรมเลี้ยงดูให้การศึกษาแก่เด็กกำพร้า เด็กยากจน ผู้ด้อยโอกาส มีสมาชิกในความดูแล 41 คน โดยได้รับความร่วมมือ ช่วยเหลือจากหน่วยงานราชการด้านการฝึกอบรมวิชาชีพ พ่อค้า นักธุรกิจให้ความช่วยเหลือ ด้านอาหาร ( ข้าวสาร ) หน่วยงานเอกชน ช่วยเหลือด้านทุนการศึกษา เมื่อปลายปี 2539 เกิดภาวะวิกฤติทางเศรษฐกิจ ศูนย์ฯ ประสบปัญหาขาดแคลนอาหาร เพราะผู้ให้การสนับสนุนทั้งหลายขอหยุดการสนับสนุนชั่วคราว ในปี 2540 ทางคณะกรรมการศูนย์ฯ ได้ยื่นโครงการขอรับการสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนเพื่อสังคม ( SIE ) ด้านการพัฒนาอาชีพที่พึ่งตนเอง ประกอบด้วยกิจกรรมคหกรรม อาหารเสื้อผ้า ฟาร์มอเนกประสงค์โดยการ เลี้ยงไข่ไก่ การเพาะเห็ด แต่เป็นโครงการระยะยาว จึงได้จัดทำโครงการวิจัยเพื่อท้องถิ่น เพื่อสร้างความร่วมมือระหว่างศูนย์ฯ กับชุมชน ผู้ปกครองเด็ก เยาวชน องค์กรชุมชน ศิษย์เก่าในการแก้ปัญหาขาดแคลนอาหารและการพึ่งตนเอง โดยการปลูกผักและเลี้ยงปลาในกระชัง ผลจากการทำกิจกรรมโครงการวิจัยเพื่อท้องถิ่น ปรากฏว่า การปลูกผักคือ แตงโม ผักบุ้ง ดำเนินการได้เพียงร้อยละ 20 การเลี้ยงปลาในกระชังดำเนินการได้ร้อยละ 80 ด้านการปลูกผัก ได้เรียนรู้ว่าสาเหตุเกิดจากสภาพที่ดินปลูกผักที่น้ำท่วมในหน้าฝน หน้าแล้ง แล้งจัด ไม่มีน้ำใช้ ดินเหนียว แห้งกรัง ( ตาเน๊าะกอ ) และเป็นดินร้าง ที่ไม่ได้ทำการเพาะปลูกเป็นเวลา 10 กว่าปี ทีมวิจัยเรียกว่า “ ดินเครียด “ ทำให้การเพาะปลูกได้ผลน้อย ต้องปรับปรุงดินโดยการปลูกถั่ว การคัดเลือกพันธุ์พืชให้เหมาะสมกับดิน เช่น อ้อย มันสำปะหลัง กล้วย สับปะรด ต้นหอม ผักบุ้ง ผักกาด เป็นต้น ส่วนกิจกรรมเลี้ยงปลาในกระชัง ได้เรียนรู้ว่าต้องเลี้ยงในน้ำใส ไหลเวียนเป็นประจำถ้าสามารถเลี้ยงในแม่น้ำลำคลองจะดีมาก แต่ต้องระวังเวลาน้ำท่วมจะมีการไหลพัดพาท่อนไม้ใหญ่ๆ ชนกระชังเสียหาย สำหรับปัญหาอุปสรรคที่เกิดขึ้นจากการดำเนินงาน เกิดจากการไม่มีความรู้ความเข้าใจในกระบวนการวิจัยกฎเกณฑ์ เงื่อนไขต่างๆ ที่นักวิจัยควรทราบและต้องปฏิบัติ การไม่สามารถดำเนินกิจกรรมภายในเวลาที่กำหนดได้เนื่องจากสภาพดินฟ้าอากาส การวิจัยครั้งนี้ทีมวิจัยได้เกิดการเรียนรู้ว่า ความตั้งใจทำกิจกรรม ความบริสุทธิ์ใจ ( อิคลาส ) ความเอื้อเฟื้อ เห็นอกเห็นใจ น้ำใจช่วยเหลือซึ่งกันและกันอย่างจริงจัง จะก่อให้เกิดพลังในการจัดทำกิจกรรม จากการทำงานร่วมกัน ต้องมีใจเคารพคนด้วยกัน รวมทั้งการทำงานต้องสอดคล้องกับวิถีชีวิตชุมชน เกิดความรู้ความเข้าใจที่จะเลี่ยงปัญหาธรรมชาติ เช่น น้ำท่วมแปลง น้ำแห้ง เรียนรู้การใช้เครื่องมือและการปรับใช้ในแต่ละขั้นตอนของกิจกรรมได้แก่ การจดบันทึก การสัมภาษณ์ที่ใช้ควบคู่กับการจดบันทึก การนำข้อตกลงจากที่ประชุมมาดำเนินการจัดกิจกรรม นำผลจากการประชุมมาแก้ไขปัญหาหรือมาปฏิบัติตามแต่กรณี วิธีการสังเกตในกรณีติดตามประเมินกิจกรรม