โครงการวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิจัย และพัฒนารูปแบบการตลาดที่เป็นระบบ ง่ายต่อการจัดการ เอื้อ ประโยชน์ต่อเกษตรกร ภายใต้ระบบตลาดทางเลือกที่เหมาะสมกับสินค้าเกษตรกรรมยั่งยืน ในชมรมผู้ผลิตพืชผัก เพื่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อมจังหวัดเชียงใหม่ (กลุ่มเกษตรกรในตำบลแม่ทา ในอำเภอแม่แตง-แม่ริม ในอำเภอ สะเมิง ในอำเภอพร้าว ในอำเภอดอยสะเก็ด) ศูนย์สินค้าเพื่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อมอิ่มบุญเชียงใหม่ รวมทั้งกลุ่ม ผู้บริโภคในจังหวัดเชียงใหม่และจังหวัดลำพูน โดยแบ่งกระบวนการศึกษาเป็น 3 ระยะ คือ ? ระยะที่ 1 เป็นการค้นหาแนวทางเริ่มต้น โดยการประชุมร่วมกับคณะกรรมการผู้ผลิตพืชผัก ฯ จังหวัดเชียงใหม่ คณะกรรมการศูนย์ ฯ อิ่มบุญ และรวบรวมองค์ความรู้ ประสบการณ์ ศักยภาพ จากเอกสาร บุคคลเกี่ยวข้องกับการจัดการตลาดเกษตรกรรมยั่งยืนจากในประเทศและต่าง ประเทศ รวมทั้งร่วมกันออกแบบรูปแบบการจัดการตลาดที่เหมาะสม ? ระยะที่ 2 นำข้อมูลที่รวบรวมได้ไปทดลองดำเนินงานร่วมกับชุมชน โดยจะมีการทดลองพัฒนา ตลาด มีการติดตาม ปรับปรุงแก้ไข สรุปบทเรียนการทำงานอย่างต่อเนื่อง ? ระยะที่ 3 ร่วมกันประมวลประสบการณ์ทั้งหมด แล้วจัดเวทีเผยแพร่แก่ผู้เกี่ยวข้อง และผู้สนใจ ผลการศึกษาพบว่ารูปแบบตลาดทางเลือกสินค้าเกษตรกรรมยั่งยืนควรมีหลากหลายรูปแบบ (สหกรณ์ ตลาดนัด ตลาดขายตรง/ตลาดกลาง ตลาดท้องถิ่น) นั่นคือ ไม่ยึดติดรูปแบบใดรูปแบบหนึ่ง แต่จะใช้รูปแบบใด นั้นขึ้นอยู่กับปัจจัยหลัก ได้แก่ ? ชนิด ปริมาณ และความหลากหลายของสินค้า ? ความยาก ง่ายของการคมนาคม ต้นทุนการขนส่ง และความคุ้มทุน ? ความแตกต่างของราคาที่ได้รับ ? การปฏิสัมพันธ์ทางการตลดที่มีความยุติธรรมและแสดงถึงความเป็นเพื่อน นอกจากนี้ยังส่งผลให้โรงเรียน นักเรียน ผู้ปกครองหลายพื้นที่ในจังหวัดเชียงใหม่ และลำพูน หันมา ตระหนักถึงคุณค่าของสินค้าเกษตรกรรมยั่งยืนมากยิ่งขึ้น ส่วนองค์กรตลาดนัดสินค้าเกษตรกรรมยั่งยืนก็มีความ เข้มแข็งมากขึ้น และคาดว่าจะเกิด “เครือข่ายตลาดนัดสินค้าเกษตรกรรมยั่งยืนเชียงใหม่-ลำพูน” หรือตลาดนัด อาจจะกลายเป็นรูปแบบตลาดทางเลือกที่ได้รับความนิยมทั้งในและต่างประเทศ ในส่วนของตลาดทางเลือกในปัจจุบันมี 4 รูปแบบ ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญต่อการขยายตัวของการทำ เกษตรกรรมยั่งยืน ดังนี้ ? ตลาดท้องถิ่นหรือตลาดในชุมชนเป็นรูปแบบที่เกษตรกรควรทำเป็นอันดับแรก ? ตลาดนัด เหมาะสำหรับเกษตรกรที่อาศัยใกล้เมือง คมนาคมสะดวก ? ตลาดแบบสหกรณ์ สามารถสร้างความเชื่อมั่นแก่เกษตรกรได้ว่าขายผลผลิตได้แน่นอน หากใช้ กระบวนการผลิตทางธรรมชาติ และเหมาะสำหรับเกษตรกรห่างไกลเมือง ? ตลาดขายตรงและตลาดกลาง เพื่อเป็นตลาดขายส่งสินค้าเกษตรกรรมยั่งยืน น่าจะเหมาะสมกับ สินค้าเกษตรกรรมยั่งยืนในอนาคต