ปัจจุบันการดื้อยากลุ่ม carbapenems เช่น ยา imipenem และ meropenem ในแบคทีเรียแกรมลบโดยเฉพาะ Pseudomonas aeruginosa และ Acinetobacter baumannii เป็นปัญหาในประเทศต่างๆทั่วโลก เนื่องจากทำให้แพทย์มีทางเลือกในการรักษาผู้ป่วยน้อยลงหรือไม่มียารักษา กลไกหนึ่งในการดื้อยากลุ่มนี้คือเชื้อผลิตเอนไซม์  lactamases ที่สลายยากลุ่ม carbapenems ได้ (carbapenemases) เอนไซม์นี้จำแนกตามอณูชีวโมเลกุลเป็น class A, B (metallo--lactamases หรือ MBLs) และ D (oxacillinases หรือ OXA) ในโรงพยาบาลศรีนครินทร์พบเชื้อดื้อยากลุ่มนี้เพิ่มขึ้นเรื่อยๆเช่นกัน ในการศึกษานี้คณะผู้วิจัยจึงสำรวจเอนไซม์ carbapenemases ในเชื้อที่ดื้อต่อยา imipenem ที่แยกได้จากผู้ป่วยไม่ซ้ำรายกันจากโรงพยาบาลศรีนครินทร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ในปี ค.ศ. 2001-2003 เป็น A. baumannii 91 ตัวอย่าง Acinetobacter genomospecies 11 จำนวน 1 ตัวอย่าง และ P. aeruginosa 35 ตัวอย่าง จากการตรวจหาค่า minimum inhibitory concentration (MIC) ต่อยา imipenem และ meropenem ของแบคทีเรียเหล่านี้พบว่าเชื้อไวปานกลางหรือดื้อต่อยาสองชนิดนี้ ผลการตรวจกรองเอนไซม์ carbapenemases โดยวิธี cloverleaf พบว่า Acinetobacter ทุกตัวอย่างและ P. aeruginosa จำนวน 2 ตัวอย่างผลิตเอนไซม์ carbapenemases ได้ จากการเปรียบเทียบค่า MIC ของยา imipenem ที่เติมและไม่เติม clavulanic acid แสดงว่าเชื้อทั้ง 127 ตัวอย่างไม่ได้ผลิตเอนไซม์ class A carbapenemases ผลการตรวจหาเอนไซม์ MBLs โดยใช้ EDTA เป็นสารยับยั้งเอนไซม์ พบว่ามี P. aeruginosa (isolate P11) เพียงตัวอย่างเดียวที่ผลิตเอนไซม์ MBLs ได้ เมื่อตรวจหายีนของเอนไซม์ MBLs ได้แก่ blaIMP, blaVIM และ blaSPM และยีนของเอนไซม์ OXA ได้แก่ กลุ่ม blaOXA-23, blaOXA 24 และ blaOXA 51 โดยวิธี PCR และยืนยันโดยตรวจหาลำดับนิวคลิโอไทด์ของยีน พบว่าใน P. aeruginosa มีเฉพาะ isolate P11 ที่มียีน blaVIM-2 ซึ่งอยู่ใน class 1 integron และพบยีน blaOXA-68-like ในเชื้อ 5 ตัวอย่าง ส่วน A. baumannii มียีน blaOXA-51-like ทั้งหมด ยีน blaOXA 23 จำนวน 74 ตัวอย่าง และพบยีนชนิดใหม่ของกลุ่ม blaOXA 24 ซึ่งตั้งชื่อว่า blaOXA-72 จำนวน 12 ตัวอย่าง ในขณะที่ Acinetobacter genomospecies 11 มียีน blaOXA-72 เช่นกัน นอกจากนี้ไม่พบยีนของเอนไซม์ MBLs ใน Acinetobacter spp. เลย ผลการสกัดพลาสมิดและตรวจหายีนดื้อยาโดยวิธี Southern blot และ hybridization พบว่ายีน blaVIM-2 อยู่บนโครโมโซม ในขณะที่ยีน blaOXA 23 และ blaOXA 72 อยู่บนพลาสมิดหรือโครโมโซม การวิเคราะห์สายพันธุ์ของเชื้อโดยวิธี REP-PCR พบว่ามีทั้งสายพันธุ์เดียวกันและต่างสายพันธุ์ แสดงว่าอาจจะมีการแพร่กระจายของเชื้อดื้อยานี้ภายในโรงพยาบาล (clonal spread) รวมทั้งการแลกเปลี่ยนยีนดื้อยาระหว่างแบคทีเรียเหล่านี้ รายงานนี้เป็นการพบเอนไซม์ VIM-2, OXA-23, OXA-72 และ OXA-68-like ครั้งแรกในประเทศไทย จากการศึกษานี้แสดงว่าการผลิตเอนไซม์ carbapenemases น่าจะเป็นกลไกหนึ่งที่ทำให้แบคทีเรียดื้อต่อยากลุ่ม carbapenems และยีนดื้อยาเหล่านี้อาจจะถ่ายทอดไปยังแบคทีเรียอื่นๆได้โดยเฉพาะวงศ์ Enterobacteriaceae จึงควรมีมาตรการเพื่อควบคุมและเฝ้าระวังเชื้อดื้อยาเหล่านี้ตลอดจนการใช้ยาเท่าที่จำเป็นเพื่อชะลอการดื้อยาของเชื้อ Resistance to carbapenems such as imipenem and meropenem has emerged worldwide in Gram-negative bacteria particularly in Pseudomonas aeruginosa and Acinetobacter baumannii, leading to limitation of antimicrobial therapy. One of resistance mechanisms among these bacteria is production of carbapenem-hydrolysing -lactamases or carbapenemases. These enzymes are divided to class A, B (metallo--lactamases or MBLs) and D (oxacillinases or OXA) based on molecular classification. Imipenem-resistant bacteria have also been detected increasingly in Srinagarind Hospital. The aim of the present study was to detect and characterize carbapenemases produced by imipenem-resistant isolates (91 A. baumannii, 1 Acinetobacter genomospecies 11 and 35 P. aeruginosa) collected from patients in Srinagarind Hospital, Khon Kaen University, between 2001 and 2003. Determination of minimum inhibitory concentration (MIC) of imipenem and meropenem for all isolates revealed that they were resistant or intermediately susceptible to these agents. By a cloverleaf test, all Acinetobacter isolates and 2 isolates of P. aeruginosa produced carbapenemases. Comparison of the MIC of imipenem alone to that containing clavulanic acid for all isolates indicated that they did not produce class A carbapenemases. Using EDTA as an MBL inhibitor, only one isolate of P. aeruginosa (isolate P11) produced MBLs. Detection of MBL (blaIMP, blaVIM และ blaSPM) and OXA genes (blaOXA-23, blaOXA 24 และ blaOXA 51 groups) by PCR techniques and nucleotide sequencing in the P. aeruginosa isolates revealed that only isolate P11 harbored blaVIM-2 associated with an integron, whereas 5 isolates carried blaOXA-68-like. Among the A. baumannii isolates, all carried blaOXA-51-like, 74 harbored blaOXA-23 and 12 contained a novel variant of blaOXA-24, designated as blaOXA-72. In addition, Acinetobacter genomospecies 11 harbored blaOXA-72. Plasmid analysis followed by Southern blotting and hybridization showed that the blaVIM-2 was found on chromosome, whereas the blaOXA-23 and blaOXA-72 were either plasmid-mediated or chromosomally-located. Analysis of REP PCR fingerprints of all P. aeruginosa or A. baumannii isolates revealed that they were of either indistinguishable or different strains, suggesting both clonal spread of the resistant strains within the hospital and the dissemination of these resistant determinants among these bacteria. This is the first report of VIM-2, OXA-23, OXA-72 and OXA-68-like in clinical isolates from Thailand. These findings indicate that carbapenemase production is one of resistance mechanisms to carbapenems among these bacteria. In addition, there may be a high potential for a spread of these resistant genes to other bacteria particularly family Enterobacteriaceae, suggesting the need for more detailed surveillance and the restricted clinical use of carbapenems to prevent the proliferation of carbapenem-resistant isolates in this hospital.