Abstract ความหลากหลายทางชีวภาพ (biological diversity หรือ biodiversity) มีความหมายกว้างไกลมากกว่าคำว่า สิ่งมีชีวิต (life) แต่พอจะสรุปได้ว่าหมายถึงคุณสมบัติของกลุ่มสิ่งมีชีวิตที่หลากหลายในระดับพันธุกรรมหรือยีน (gene) ขึ้นไปถึงระดับชนิดหรือสปีชีส์ (species) จนถึงความหลากหลายของกลุ่มสิ่งมีชีวิตเชิงนิเวศวิทยา (ecological community) สรรพสิ่งมีชีวิตทั้งหลายนี้เป็นผลพวงมาจากกระบวนการเปลี่ยนแปลงวิวัฒนาการตามกาลเทศะและตามสภาวะสมดุลของธรรมชาติอันประกอบด้วยแหล่งที่อยู่อาศัย (habitat) หลายประเภท นั่นคือธรรมชาติสร้างสรรค์จรรโลงสิ่งมีชีวิตทั้งมวล ความหลากหลายทางชีวภาพเป็นคำใหม่สำหรับประชาชนคนไทยที่ไม่คุ้นเคยกับวิชาการด้านชีววิทยา ในช่วงระยะ 3-4 ปีที่ผ่านมาเริ่มมีการพูดจาเกี่ยวกับเรื่องนี้มากขึ้นในสื่อมวลชนและกลุ่มคนไทยในเชิงของคุณค่ามหาศาลของพืชสมุนไพร ความหลากหลายของพรรณไม้และพันธุ์สัตว์เศรษฐกิจตลอดจนสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กพวกจุลินทรีย์และเห็ดราอื่น ๆ ที่ยังมีอยู่มากมายในป่าชื้นเขตร้อนในทุกภาคของประเทศไทย และความสำคัญของความหลากหลายทางชีวภาพที่มีผลต่อสมดุลของระบบนิเวศ ทรัพยากรชีวภาพเหล่านี้ล้วนมีคุณค่าต่อการพัฒนาเศรษฐกิจ สังคม คุณภาพชีวิตที่ดีของชาวไทยทุกหมู่เหล่าในอดีตที่ผ่านมา บรรพชนไทยได้รับผลประโยชน์จากคุณค่าของความหลากหลายทางชีวภาพอย่างมากมาย ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของอาหาร เครื่องนุ่งห่ม ที่อยู่อาศัย และยารักษาโรค ตลอดจนศิลปะ วัฒนธรรมและประเพณีอันดีงามของประชาชนคนไทยที่สร้างสรรค์ และสั่งสมสืบสานกันมายาวนานในรูปลักษณ์ของภูมิปัญญาท้องถิ่นและปราชญ์ชาวบ้าน ในประเทศไทยมีความหลากหลายทางชีวภาพมากมายกระจัดกระจายอยู่ตามแหล่งที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิตต่าง ๆ ทั้งในทางบกและทางน้ำ มีพรรณไม้ที่ศึกษาแล้วประมาณ 20,000 ชนิด และพันธุ์สัตว์ประมาณ 12,000 ชนิด ส่วนพวกจุลินทรีย์นั้นยังรู้จักกันน้อย นักวิชาการคาดคะเนว่าน่าจะมีสิ่งมีชีวิตอีกมากมาย อาจมีถึง 100,000 ชนิดที่ยังไม่ได้มีการนำมาศึกษาค้นคว้าหาข้อมูลกันอย่างจริงจัง และสิ่งมีชีวิตที่ยังไม่เป็นที่รู้จักกันนั้นอาจมีจำนวนไม่น้อยที่มีคุณค่าทางด้านทรัพยากรพันธุกรรมที่สามารถนำมาพัฒนาเป็นยาและอาหาร และผลิตภัณฑ์อื่น ๆ ที่เป็นประโยชน์ต่อมนุษย์ได้ จึงเห็นสมควรให้มีการจัดตั้งโครงการบัณฑิตศึกษาร่วมกันระหว่างสถาบันต่าง ๆ ในระดับปริญญาโท และปริญญาเอกทางด้านชีววิทยาสาขาดังกล่าว เพื่อระดมกำลังคนกำลังความคิดและประสบการณ์ที่หลากหลายของคณาจารย์และนักวิชาการที่กระจัดกระจายอยู่ในที่ต่าง ๆ เข้าด้วยกัน โครงการบัณฑิตศึกษาร่วมกันนี้สามารถดำเนินการได้ทันทีถ้าได้รับเงินทุนสนับสนุนจากแหล่งเงินทุน เช่น สวทช. และ สกว.