วิทยานิพนธ์ (สถ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2543

ศึกษาปัญหาและหาข้อเสนอแนะในการติดตั้งระบบปรับอากาศสำหรับอาคารอนุรักษ์ โดยการศึกษาข้อมูลเอกสารที่เกี่ยวข้องกับการอนุรักษ์สถาปัตยกรรมและระบบปรับอากาศ การสำรวจภาคสนามอาคารอนุรักษ์ที่ติดตั้งระบบปรับอากาศได้แก่ พระที่นั่งอมรินทรวินิจไฉยมไหสูรยพิมาน พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท พระราชวังเดิม (พระราชวังกรุงธนบุรี) พระราชวังบวรสถานมงคล (วังหน้า) พระที่นั่งวิมานเมฆ พระที่นั่งอภิเษกดุสิต ตำหนักใหญ่วังบางขุนพรหม และหอประชุมจุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย จากการศึกษาครั้งนี้พบว่า ต้องให้ความสำคัญทั้งด้านอาคารอนุรักษ์ และระบบปรับอากาศที่ใช้โดยเตรียมการให้มีความสัมพันธ์กันตั้งแต่ต้น ข้อพิจารณาด้านอาคารอนุรักษ์ คือประวัติศาสตร์และคุณค่าของอาคาร ลักษณะรูปแบบสถาปัตยกรรม ระบบประกอบอาคาร การครอบครองและการใช้สอย ข้อพิจารณาด้านระบบปรับอากาศที่เกี่ยวข้องกับงานสถาปัตยกรรม คือ ส่วนระบายความร้อน (คอนเดนซิ่งยูนิต) ส่วนการเดินท่อระบบปรับอากาศ ส่วนกระจายลม (หน้ากากจ่ายลมเย็นและรับลมกลับ) สำหรับอาคารที่ไปสำรวจนั้น พบทั้งความเหมาะสมและปัญหาในการติดตั้งระบบปรับอากาศ ในสองเรื่องหลัก คือ ความสัมพันธ์ของระบบปรับอากาศกับรูปแบบอาคาร และสิ่งที่เกิดขึ้นจากการติดตั้งระบบปรับอากาศ เช่น เสียง ทิศทางลมเย็น กลิ่น และการเสื่อมสภาพของวัสดุ สำหรับข้อเสนอแนะในการติดตั้งระบบปรับอากาศในอาคารอนุรักษ์ คือ ต้องเตรียมการตั้งแต่ต้นโดยให้พิจารณาทั้งด้านอาคารและระบบปรับอากาศ โดยให้ความสำคัญเท่ากันและสัมพันธ์กัน และเมื่อเลือกวิธีการที่เหมาะสมแล้ว มีข้อเสนอแนะในการติดตั้ง 3 วิธีคือ ไม่ให้เห็นเลย ให้เห็นบ้าง และให้เห็นแต่ไม่เสียหาย เพื่อทดสอบข้อเสนอแนะดังกล่าวจึงทดลองใช้ใน กรณีของพระราชวังพญาไท ซึ่งเป็นพระราชวังที่มีคุณค่าทั้งทางด้านประวัติศาสตร์และความงาม ลักษณะสถาปัตยกรรมเป็นสถาปัตยกรรมอิทธิพลตะวันตก โครงสร้างเสาและคานแต่มีบางส่วนเป็นโครงสร้างผนังรับน้ำหนัก จึงต้องระวังในการทุบผนัง ภายในมีลวดลายเขียนบนผนังและฝ้าเพดานทำให้อาจจะเดินท่อใต้พื้นชั้นสองไม่ได้ ตำแหน่งที่ตั้งอาคารมองเห็นได้โดยรอบ จึงมีปัญหาเรื่องส่วนระบายความร้อน (คอนเดนซึ่งยูนิต) ปัจจุบันมีการซ่อมแซมผนังภายนอก จึงมีข้อเสนอให้เกลือระบบปรับอากาศแบบแยกส่วน ส่วนระบายความร้อน (คอนเดนซิ่งยูนิต) ให้ซ่อนลงใต้ถุนอาคาร หรือระดับต่ำกว่าดินเพื่อมิให้มองเห็น ใช้วิธีเดินท่อน้ำยาลอดใต้ถุนและช่องท่อส่งน้ำยาขึ้นไปบนชั้นสองในตำแหน่งที่เหมาะสม การจ่ายลมเย็นของชั้นล่างให้า่งจากใต้ถุนและเป่าขึ้นจากพื้นซี่งจะเห็นได้บ้างบางมุมมอง สำหรับชั้นสองให้ใช้ลักษณะตู้แอร์โดยออกแบบให้กลมกลืนกับรูปแบบสถาปัตยกรรมหรือใช้ท่อน้ำยาขึ้นไปผ่านส่วนกระจายลมให้ลมเย็นลงมาออกทางช่องผนัง