งานวิจัยเรื่องเพศและการสื่อสารในสังคมไทย (ระยะที่สอง) มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจและวิเคราะห์ความหมายเรื่องเพศ วาทกรรมทางเพศ การประกอบสร้างมายาคติทางเพศ รวมทั้งสภาพปัญหาและผลกระทบของการสื่อสารเรื่องเพศในสังคมไทย อันจะนำไปสู่การสังเคราะห์ความรู้เพื่อกำหนดมาตรการแก้ไขปัญหา ทั้งในระดับนโยบายและระดับการผลิตการสื่อสารเรื่องเพศที่เหมาะสมต่อไป วิธีวิจัยใช้การวิจัยเชิงคุณภาพด้วยเทคนิคการวิเคราะห์วาทกรรม การวิเคราะห์การเล่าเรื่อง และการวิเคราะห์สื่อด้วยวิธีสัญญวิทยา ข้อมูลหลักคือตัวบทจากสื่อวารสารสนเทศและสื่อมวลชน ได้แก่ อินเทอร์เน็ต สื่อนิตยสาร สื่อหนังสือการ์ตูน โฆษณาทางโทรทัศน์ ละครโทรทัศน์ และรายการเพลงทางโทรทัศน์ ในช่วงเดือน กรกฎาคม – สิงหาคม พ.ศ. 2547 ข้อค้นพบจากการวิจัยมี 6 ประการหลัก คือ 1. สื่อทุกประเภทที่นำมาศึกษาโดยเฉพาะอย่างยิ่งโฆษณาสะท้อนมายาคติและวาทกรรมเพศวิถีที่เน้นการโหมเร้าอารมณ์ทางเพศด้วยการเสนอส่วนต่างๆ บนเรือนร่างมนุษย์ โดยเฉพาะเพศหญิงให้กลายเป็นความเซ็กซี่เกินความจริงตามธรรมชาติ มายาคติและวาทกรรมเหล่านี้ปฏิบัติการภายใต้กลไกการสื่อสารการตลาดและกลยุทธ์การโฆษณา ทำให้เกิดภาวะหลงใหลไปตามกระแสมายาคติซึ่งห่างไกลจากความเป็นจริงเกี่ยวกับเนื้อตัวและร่างกายมนุษย์ที่แท้ 2. สื่อการ์ตูนแนวรักต่างเพศที่เลือกมาศึกษานำเสนอเรื่องเพศสัมพันธ์ที่โจ่งแจ้งเปิดเผย และเป็นเพศสัมพันธ์ที่ไม่ได้เน้นเรื่องอารมณ์ความรัก แต่เสนอเรื่องการเสพสังวาสอันเกิดจากสัญชาติญาณ ภาวะไร้สำนึก และแรงขับทางเพศของผู้ผลิตสื่อเป็นหลัก สะท้อนโครงสร้างความสัมพันธ์เชิงอำนาจที่ไม่เท่าเทียมระหว่างสองเพศ อย่างไรก็ตาม สำหรับการ์ตูนแนวรักเพศเดียวกันกลับนำเสนอแก่นเรื่องแนวความรักความผูกพันระหว่างตัวละครมากกว่า 3. วิธีการนำเสนอแบบเอดูเทนเมนต์ของสื่ออินเทอร์เน็ต ซึ่งมีลักษณะคล้ายสื่อการสอนแต่ผสมผสานความบันเทิงเข้าไว้ด้วย ทำให้เกิดพื้นที่แห่งการเรียนรู้เรื่องเพศที่เหมาะสมกับวัยของผู้เรียนหรือผู้แสวงหาความรู้ทั่วไป เว็บไซด์ยังเป็นสื่อที่ช่วยสร้างอัตลักษณ์ทางเพศ รวมถึงชุมชนเสมือนของกลุ่มคนที่มีเพศวิถีคล้ายคลึงกันอีกด้วย 4. สื่อทุกประเภทนำเสนอเพศวิถีอย่างหลากหลาย โดยเฉพาะในมิติรสนิยมทางเพศ เพื่อคลี่คลายกรอบของเพศวิถีตามขนบเดิมที่มีเพียงความสัมพันธ์ระหว่างหญิงชายเท่านั้น ทั้งนี้โดยอาศัยกลไกทางการตลาดและโฆษณาที่เน้นการสร้างกลุ่มผู้บริโภคใหม่ๆ ผ่านระบบสัญลักษณ์และความหมายเฉพาะของกลุ่มทางเพศ 5. ขนบของการสื่อสารและวิธีการเล่าเรื่องในละคร โฆษณา และการ์ตูนทำให้เกิดอำนาจในการดำรงไว้ซึ่งโครงสร้างความสัมพันธ์แบบปิตาธิปไตยที่เพศชายเป็นผู้ชนะเสมอ การเล่าเรื่องในละครเน้นการลงโทษหรือกำจัดตัวละครผ่าเหล่าที่แสดงพฤติกรรมผิดเพี้ยนไปจากเพศสภาพตามที่สังคมชายเป็นใหญ่กำหนด ทั้งนี้เพื่อดำรงความสมดุลของระบบทางเพศเอาไว้ 6. ความหมายเรื่องเพศที่จัดว่าเป็นความเชื่อแบบมายาคตินั้น เป็นความหมายที่สังคมรับรู้และห่างไกลจากความจริงไปทุกที มายาคตินี้ถูกกำหนดโดยวาทกรรมว่าด้วยความงามกับเพศสรีระ เพศวิถี และปฏิสัมพันธ์เชิงสัญลักษณ์ในเรื่องเพศ การรับรู้บนฐานของมายาคติเช่นนี้จะนำมาซึ่งความรุนแรง การบริโภคที่เกินจริง การมีเพศสัมพันธ์ที่ผิดศีลธรรม การเสพติดทางเพศ ก่อให้เกิดอวิชชาทางเพศ อันอาจจะนำไปสู่ความเสื่อมและการล่มสลายของมนุษย์และสังคมได้ ผลการวิจัยนำไปสู่ข้อเสนอแนะสำคัญสำหรับรัฐ สื่อ ภาคประชาชนผู้บริโภคสื่อ และภาควิชาการ ได้แก่ การเตรียมพื้นที่สาธารณะให้เป็นเวทีในการนำเสนอเรื่องเพศที่หลากหลาย กระบวนการไต่สวนวาทกรรมและมายาคติเพื่อรื้อถอนโครงสร้างและชุดความหมายเรื่องเพศเดิม การทบทวนกระบวนทัศน์ หลักปรัชญา และจริยธรรมการตลาด การสร้างกระบวนการเคลื่อนไหวทางสังคมบนฐานของการสร้างความรู้ใหม่ การเร้าสำนึกของผู้ผลิตสื่อให้เห็นความสำคัญของการเปลี่ยนขนบการเล่าเรื่องแบบเดิม กระบวนการสร้างและพัฒนากลไกในการกำกับดูแลกระบวนการสื่อสารเรื่องเพศในสังคมไทย และการสร้างทักษะการสื่อสารให้กับผู้เชี่ยวชาญเรื่องเพศศึกษา The research on sex and communication in Thai society (phase 2) aimed to investigate and analyze the symbolic order of sexuality, sexual discourse, the construction of sexual myth as well as the state of the problems and communication effects of sexual communication in Thai society. The research results and synthesis will lead to the determination of appropriate measures both at policy and practical levels in order to solve problems of sexual communication in the society. The research employed qualitative methodology, applying discourse and narrative analysis, and media semiotics. The main artifacts are IT and mass media texts, including internet magazines, comic books, TV advertising, TV drama and TV music programs compiled in July and August 2004. The results revealed as follows: 1) All kinds of media in the study, particularly advertising, reflected myth and discourse of “sensual” sexuality that accentuated the proclivity for or indulgence in sensual pleasures of various parts of the human body, feminine in particular. The discourse of sexual sensuality generated the hyper-reality of the beauty of human bodies. The myth and discourse operated by mechanisms of marketing communication and advertising, leads to misguided perceptions of reality about sex and sexuality. 2) Those comic books that presented explicit sexual relationships did not emphasize affection or emotional ties. Rather, they mainly presented sexual intercourse induced by sexual instinct, the unconscious and sexual drive of the media producer. This phenomenon reflects the inequality within the structure of power relationship between the two sexes. However, in contrast to the heterosexual, the homosexual comic books vividly presented story themes relating to fondness and emotional ties among characters 3) The edutainment presentation medium of the internet has created a public sphere of sexual learning for teenagers and those enquiring for general knowledge. Websites also play an important role in formulating sexual identity and creating virtual communities for individuals with similar sexual orientations. 4) All kinds of media in the study presented sexuality in its diversity, particularly in the dimension of sexual orientation. This aimed to dissolve the conventional framework of sexuality which legitimates solely the relationship between male and female. The operation applied the marketing and advertising mechanism that focused on creating new consumer segments with an emerging specific symbolic order and set of meanings. 5) The conventions of communication and narrative in drama, advertising and comic books constituted a patriarchal structure that ensures that males always win. The narrative legitimated punishment and eradicated characters deviating from stereotypical genders determined by a patriarchal society in order to maintain the equilibrium of sexual systems. 6) The meaning of sexuality pertains to myth belief perceived by society as hyper-real and diverging from reality. This myth is framed by the discourses of beauty and biological sex, sexuality and sexual symbolic interaction. The perception on the basis of such myths may lead to sexual violence, over-consumption, unethical sexual relationships and sexual addiction, driving society and humanity into decadence and decline. The research results lead to certain crucial suggestions for policy makers, the media industry, the civil society that consumes the media, and the academic sector. The suggestions include: the preparation of public spaces to encourage the diversity of sexual expression; establishing processes to examine the discourse and deconstruction of myths; a review of the paradigm, philosophy and ethics of marketing; the organization of processes for social movement based on an analysis of inherent wisdom and the acquisition of new knowledge; the raising of media producers’ consciousness to change the convention of narrative methods; the initiation and development of processes for mechanisms to monitor sexual communication in society; and the development of communication skills for sexual education experts.