วิทยานิพนธ์ (นศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2543

ศึกษา (1) การแพร่ของนวกรรมระบบเงินตราชุมชน "เบี้ยกุดชุม" ที่อำเภอกุดชุม จังหวัดยโสธร (2) ปัจจัยที่เอื้ออำนวยต่อการรับนวกรรมของชาวบ้าน และ (3) รูปแบบการสื่อสารต่อสาธารณะเกี่ยวกับการจัดการปัญหา ที่เกิดขึ้นจากการตัดสินใจรับนวกรรม โดยใช้การเก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์แบบเจาะลึก ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ (Key Informants) และใช้การสังเกตโดยมุ่งเน้นที่รูปแบบการสื่อสาร ที่เอื้ออำนวยต่อการแพร่นวกรรม รวมทั้งใช้การสังเคราะห์ข้อมูลเชิงอุปนัย (Inductive Approach) เพื่อวิเคราะห์หาข้อสรุปร่วมอันนำไปสู่การสรุปทางแนวคิด ผลการวิจัยสามารถสรุปได้ว่า การแพร่นวกรรมของเบี้ยกุดชุมมีลำดับขั้นตอน ของการนำความคิดเข้าสู่ชุมชนกุดชุม โดยเน้นที่การใช้สื่อบุคคล ด้วยการเชื่อมโยง กับผู้นำความคิดและการสร้างแกนนำของนวกรรมในชุมชน เพื่อสื่อสารต่อไปยังผู้รับนวกรรมในระดับชาวบ้าน และมีการใช้สื่อเชิงสัญลักษณ์รวมถึงการใช้สื่อพื้นบ้าน โดยเน้นความสอดคล้องของนวกรรมกับทัศนคติการพึ่งตนเองของชุมชน ปัจจัยที่มีผลต่อการรับนวกรรมพบว่า ลักษณะเฉพาะของชุมชนและคนในชุมชน คุณลักษณะผู้นำ แรงกดทางเศรษฐกิจของชุมชน การกระจายอำนาจสู่ชุมชน และคุณลักษณะของนวกรรมที่สอดคล้องกับค่านิยมของคนในชุมชน เป็นสิ่งที่มีอิทธิพลต่อการยอมรับนวกรรมระบบเงินตราชุมชนในครั้งนี้ ในการแก้ไขปัญหาช่วงวิกฤติของข่าวสาร ได้มีการใช้ข่ายการสื่อสารในชุมชนเพื่อกระตุ้นกำลังใจชาวบ้าน และใช้เครือข่ายพันธมิตรภายนอกชุมชนนำเสนอผ่านสื่อมวลชน เพื่อการสื่อสารสู่สาธารณะ