วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2545

ดำเนินโปรแกรมการคัดเลือกหอยเป๋าฮื้อชนิด Haliotis asinina ซึ่งเป็นหอยเป๋าฮื้อเขตร้อนชนิดที่มีขนาดใหญ่และมีศักยภาพในการเลี้ยงเชิงพาณิชย์ ใช้วิธีการคัดเลือกแบบรายตัว โดยดูลักษณะการเติบโต ซึ่งแสดงในรูปความยาวเปลือกเป็นเกณฑ์ การทดลองเริ่มในเดือนเมษายน 2543 โดยรวบรวมลูกหอยเป๋าฮื้อขนาดระหว่าง 1.5 ถึง 2.0 ซม. ที่ผลิตได้จากพ่อแม่พันธุ์ธรรมชาติเพื่อสร้างประชากรพื้นฐาน (P0) เลี้ยงลูกหอยดังกล่าวจนถึงวัยเจริญพันธุ์ ทำโปรแกรมการคัดเลือกโดยแบ่งออกเป็นสภาพการเลี้ยงที่ต่างกัน 2 แบบกล่าวคือ แบบที่ 1 เป็นการเลี้ยงหอยเป๋าฮื้อในสภาพการเลี้ยงแบบระบบทดลอง เมื่อประชากรพื้นฐานมีอายุ 16 เดือน คัดเลือกพ่อแม่พันธุ์ออกเป็น 3 กลุ่มคือ กลุ่มที่มีขนาดโตกว่าค่าเฉลี่ยของประชากร 10% ของประชากรทั้งหมด เรียกว่ากลุ่มเพิ่มการเติบโต กลุ่มที่มีขนาดเท่ากับค่าเฉลี่ยของประชากร 55 10ของประชากรทั้งหมด เรียกว่ากลุ่มควบคุม และกลุ่มที่มีขนาดเล็กกว่าค่าเฉลี่ยของประชากร 82 ตัว คิดเป็น 15% ของประชากรทั้งหมด เรียกว่ากลุ่มลดการเติบโต แบบที่ 2 เป็นการเลี้ยงหอยเป๋าฮื้อในสภาพการเลี้ยงแบบระบบพาณิชย์ เมื่อประชากรพื้นฐานมีอายุ 19 เดือน คัดเลือกพ่อแม่พันธุ์ออกเป็น 2 กลุ่มคือ กลุ่มที่มีขนาดโตกว่าค่าเฉลี่ยของประชากร 15% ของประชากรทั้งหมด เรียกว่ากลุ่มเพิ่มการเติบโต และกลุ่มที่มีขนาดเท่ากับค่าเฉลี่ยของประชากร 58 ตัว คิดเป็น 15% ของประชากรทั้งหมด เรียกว่ากลุ่มควบคุม นำพ่อแม่พันธุ์ของทุกกลุ่ม มาผลิตประชากรหอยเป๋าฮื้อรุ่น F1 เปรียบเทียบการเติบโตของลูกหอยเป๋าฮื้อรุ่น F1 กลุ่มคัดเลือกและกลุ่มควบคุมในสภาพการเลี้ยงทั้งสองแบบ จากการวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติโดยการทดสอบความแตกต่าง ในการเติบโตของหอยเป๋าฮื้อรุ่น F1 ที่เลี้ยงในสภาพการเลี้ยงแบบระบบทดลองพบว่า การเติบโตของหอยเป๋าฮื้อกลุ่มเพิ่มการเติบโต มีการเติบโตเร็วกว่ากลุ่มควบคุมและกลุ่มลดการเติบโต อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P< 0.05) ส่วนการคัดเลือกที่เลี้ยงในสภาพการเลี้ยงแบบระบบพาณิชย์ ให้ผลเช่นเดียวกันคือ หอยเป๋าฮื้อที่คัดเป็นกลุ่มเพิ่มการเติบโตมีการเติบโต เร็วกว่ากลุ่มควบคุม คิดเป็น 17.4% อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P < 0.05) แสดงให้เห็นถึงความเป็นไปได้ในโปรแกรมการคัดเลือกกลุ่มเพิ่มการเติบโต ค่าผลตอบสนองการคัดเลือกทางอ้อมของหอยเป่าฮื้อที่เลี้ยงในสภาพการเลี้ยงแบบระบบทดลองที่อายุ 330 วัน การคัดเลือกทางเพิ่มการเติบโตและลดการเติบโตมีค่า 0.667 +- 0.975 และ -0.186 +- 0.934 ตามลำดับ ค่าอัตราพันธุกรรมที่อายุ 330 วัน ในการคัดเลือกทางเพิ่มการเติบโตและการคัดเลือกทางลดการเติบโตมีค่า 0.388 +- 0.533 และ -0.199 +- 0.598 ตามลำดับ จากการศึกษาดังกล่าวแสดงให้เห็นผลของการคัดเลือกและยีนควบคุมการเติบโต ทั้งนี้ การคัดเลือกแบบรายตัวสามารถเพิ่มประสิทธิภาพในการผลิตหอยเป่าฮื้อได้ โดยการคัดเลือกหอยเป่าฮื้อสามารถกระทำไปพร้อมกับการเลี้ยงหอยเป่าฮื้อเชิงพาณิชย์ได้