วิทยานิพนธ์ฉบับนี้เป็นการศึกษาการรับช่วงการผลิต (subcontracting) จากโรงงาน เข้าสู่หมู่บ้านด้วยระบบตัวแทนหรือคนกลาง โดยศึกษาเฉพาะกรณีกิจการแหอวนในจังหวัด ขอนแก่น เพื่อทำความเข้าใจ (1) ลักษณะความสัมพันธ์ที่เกิดขึ้นในเครือข่ายรับช่วง การผลิตระหว่างตัวแทนกับผู้ปะอวน และระหว่างผู้ปะอวนด้วยกัน (2) การเปลี่ยนแปลงความ สัมพันธ์ทางสังคมที่เกิดขึ้นในหมู่บ้านที่มีการรับช่วงการผลิต หมู่บ้านที่เลือกศึกษาคือหมู่บ้านโคกกู่ (นามสมมติ) อ.เมือง จ.ขอนแก่น ซึ่ง ได้รับช่วงการผลิตอวนจากโรงงานในจังหวัดขอนแก่นมาเป็นเวลา 22 ปี ทำการศึกษาด้วยวิธีการ วิจัยทางมานุษยวิทยา โดยเน้นการสังเกตอย่างมีส่วนร่วม และเข้าอยู่ร่วมในหมู่บ้านที่ ศึกษาเป็นเวลา 3 เดือน และทำการสำรวจข้อมูลส่วนหนึ่งด้วยแบบสำรวจ ผลการศึกษาจำแนกเป็น 2 ประเด็น คือ 1. การรับช่วงการผลิตอวนในฐานะกิจกรรมทางเศรษฐกิจ มีลักษณะเฉพาะของกิจการแหอวน ที่ไม่เอื้ออำนวยให้เกิดกลุ่มความสัมพันธ์ทางสังคมแบบใหม่ที่มีพื้นฐานจากการรับช่วง การผลิตอวนขึ้นในชุมชน และเงื่อนไขในการทำงานเปิดโอกาสให้ผู้ปะอวนเข้าร่วมกิจกรรม ทางสังคมเพื่อรักษาความสัมพันธ์อันดีต่อคนรอบข้างไว้ 2. การรับช่วงการผลิตอวนได้รับอิทธิพลจากระบบความสัมพันธ์ทางสังคมที่มีอยู่เดิม ในชุมชนไม่มากนัก กล่าวคือ ความสัมพันธ์ในฐานะเพื่อนร่วมหมู่บ้านระหว่างผู้ปะอวนกับ ตัวแทน ช่วยลดการหักค่าตอบแทนของตัวแทนลง แต่ความสัมพันธ์ทางเครือญาติหรือความสัมพันธ์ ใกล้ชิดในแบบอื่นไม่มีส่วนช่วยในการติดต่อรับช่วงจากตัวแทนแต่อย่างใด ขณะเดียวกันการรับช่วงการผลิตอวนช่วยเสริมความสัมพันธ์ทางสังคมภายในหมู่บ้าน ให้เข้มแข็งขึ้น กล่าวคือ ทำให้ผู้ปะอวนมีรายได้เป็นเงินสดอย่างสม่ำเสมอทุก 15 วัน ซึ่งผู้ปะอวนส่วนใหญ่ใช้รายได้นี้เพื่อความเป็นอยู่ที่ดีของครัวเรือนคือซื้อเครื่อง อุปโภคบริโภคประจำวันและเครื่องอำนวยความสะดวกต่าง ๆ ตลอดจนส่งเสริมการศึกษาแก่ ลูกหลาน ช่วยเหลือญาติพี่น้องทั้งในรูปเงินยืมไม่มีดอกเบี้ยและรับจำนองที่นา ตลอดจน ร่วมทำบุญหรือให้เงินช่วยเหลือในพิธีกรรมของครัวเรือน และร่วมบริจาคแก่กิจกรรม ส่วนรวมของหมู่บ้าน โดยที่ผู้ปะอวนสามารถแบ่งเวลาในแต่ละวันให้กับการปะอวนและการ พบปะสังสรรค์กับผู้อื่น โดยเฉพาะการให้ความช่วยเหลือแก่เครือญาติใกล้ชิดและการให้ความ ร่วมมือกับกิจกรรมส่วนรวมของชุมชน ทำให้ความสัมพันธ์ภายในชุมชนมีความผูกพันกันอย่าง เหนียวแน่น พร้อมกันนั้นได้ก่อให้เกิดแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงความสัมพันธ์ภายในครัวเรือน และชุมชนบางอย่างคือ ผู้หญิงซึ่งเป็นผู้ปะอวนมีความสำคัญมากขึ้น โดยเฉพาะในการตัดสินใจ ใช้จ่ายเงิน การจัดการผลิตของครัวเรือน ตลอดจนการจัดกิจกรรมส่วนรวมของชุมชน ลูกสาว ที่เป็นผู้ปะอวนลดการพึ่งพาพ่อแม่ลง ตลอดจนมีความเป็นไปได้ในอนาคตที่จะเกิดความแตกต่าง ทางสังคมระหว่างครัวเรือนที่สามารถส่งลูกเรียนสูงถึงระดับอาชีวะหรืออุดมศึกษากับ ครัวเรือนที่ไม่ได้ลงทุนทางการศึกษาให้แก่ลูกหลาน