การศึกษาเรื่อง ผู้เฒ่ามีลูก แบบชีวิตและการปรับตัวของยายเลี้ยงหลาน กรณี ศึกษา บ้านภูเหล็ก หมู่ 6 ตำบลภูเหล็ก อำเภอบ้านไผ่ จังหวัดขอนแก่น มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาวิเคราะห์ประสบการณ์การดำเนินชีวิตของ ยาย เลี้ยงหลาน ในหมู่บ้านภูเหล็ก หมู่ 6 ตำบลภูเหล็ก อำเภอบ้านไผ่ จังหวัดขอนแก่น เพื่อมุ่งค้นหาแบบแผนพื้นฐานของ กระบวนการปรับตน (adaptation) ของยายที่ต้องกลับมารับบทบาท แม่ อีกครั้งหนึ่ง ว่าสามารถแยกแยะเป็นขั้นตอนต่าง ๆ อย่างไร แต่ละขั้นตอนมีเงื่อนไขสำคัญที่เกี่ยวข้อง อะไรบ้าง การศึกษาครั้งนี้มุ่งความสนใจความรู้สึกของ ยาย ต่อการต้องเลี้ยงหลาน ต่อหลาน และต่อตนเอง โดยนำเอาแนวทฤษฎีการปฏิสังสรรค์สัญลักษณ์ และตัวแบบเชิงกระบวนการ เป็นกรอบแนวคิดพื้นฐานในการวิเคราะห์ การศึกษาครั้งนี้ ใช้ระเบียบวิธีการศึกษาเชิงคุณภาพ ทำการเก็บข้อมูลโดยวิธีการ สัมภาษณ์แบบเจาะลึกและการสังเกต ยาย เลี้ยงหลานอายุระหว่าง 0-6 ปี จำนวน 19 คน ซึ่งเป็นกลุ่มเป้าหมายที่ศึกษา โดยแบ่งกลุ่ม ยาย ออกเป็น 2 กลุ่ม คือ ยายทำงาน และ ยายเกษียณงาน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บข้อมูลคือ เทปบันทึกเสียงและการบันทึก โดยผู้วิจัยได้เข้าไปเก็บข้อมูลในหมู่บ้านภูเหล็ก หมู่ 6 ตำบลภูเหล็ก อำเภอบ้านไผ่ จังหวัดขอนแก่น ซึ่งเป็นกรณีศึกษาในครั้งนี้ ผลการวิเคราะห์ข้อมูล ชี้ให้เห็นถึงแบบแผนกระบวนการปรับวิถีชีวิตของ ยาย เลี้ยงหลาน หรือ แบบแผนกระบวนการพัฒนาเอกลักษณ์จาก ยาย มาเป็น ผู้เฒ่ามีลูก ซึ่ง แบ่งเป็น 3 ขั้นตอนช่วงเวลา คือ ช่วงก่อนจะมาเลี้ยงหลาน พบว่า มีเงื่อนไขร่วมสำคัญที่ทำให้ ยาย ต้องเลี้ยงหลาน หรือ แม่ อยู่ 3 ประการ คือ (1) ต้องการสนับสนุนให้ลูกทำงานหารายได้ (2) อยากเป็นแม่ อีกครั้ง และ (3) ความรู้สึกผูกพันทางสายเลือด ช่วงปรับวิถีชีวิต ในขั้นตอนนี้ ยาย ได้ปรับตัวในแง่มุมสำคัญคือ (1) ในเรื่อง วิถีชีวิตประจำวันเกี่ยวกับการทำงาน (2) ในเรื่องกิจกรรมการเลี้ยงดู และ (3) ในเรื่อง รายได้รายจ่าย และพบว่ามีความรู้สึกผูกพันทางใจ (psychological bond) ระหว่างยาย กับหลาน ช่วงเลี้ยงหลานจนเป็นธรรมชาติ หรือ ในขั้นตอนความผูกพันเป็นขั้นตอนที่ ยาย รู้สึกต่อหลานราวกับว่าพวกเขาคือ แม่จริง ๆ ของหลาน ในขั้นตอนนี้ การเลี้ยงเด็กจะมีลักษณะ เป็นธรรมชาติ และเป็นเรื่องหลักในชีวิตประจำวันของ ยาย