การศึกษาครั้งนี้ มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาบทบาท ปัญหา และอุปสรรคในการดำเนินงานของสมาคมผู้ปกครองและครู ด้านการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของผู้ปกครองในการจัดการ ศึกษาระดับก่อนประถมศึกษาในปัจจุบัน สำหรับเป็นแนวทาง ในการปรับปรุงบทบาทของสมาคมในการส่งเสริมการมีส่วนร่วม ของผู้ปกครองให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ ในการศึกษาครั้งนี้ ได้แก่ คณะกรรมการบริหารสมาคม ผู้ปกครองและครูในโรงเรียนประถมศึกษาที่เปิดสอนระดับ ก่อนประถมศึกษา สังกัดสำนักงานการประถมศึกษากรุงเทพมหานคร จำนวน 175 คน และผู้ปกครองเด็กก่อนประถมศึกษาในโรงเรียน กลุ่มเป้าหมาย จำนวน 184 คน โดยการสุ่มตัวอย่างแบบง่าย (Simple Random Sampling) เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บ รวบรวมข้อมูลคือแบบสอบถาม การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติค่า ร้อยละ ค่ามัชฌิมเลขคณิต ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการ ทดสอบสมมติฐานวิเคราะห์ด้วยค่าไคสแควร์ (Chi-Square) และค่า t-test ที่ระดับนัยสำคัญทางสถิติ .05 สรุปผลการ ศึกษาได้ดังนี้ สถานภาพทั่วไปของคณะกรรมการบริหารสมาคม และ ผู้ปกครองพบว่าคณะกรรมการบริหารสมาคมส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง มีอายุมากกว่า 50 ปีขึ้นไป ประกอบอาชีพรับราชการ วุฒิการ ศึกษาระดับปริญญาตรี และได้รับคัดเลือกให้เป็นคณะกรรมการ บริหารสมาคมมาแล้วจำนวน 2 วาระ สำหรับผู้ปกครองส่วนใหญ่ เป็นเพศหญิง มีอายุระหว่าง 31-35 ปี ประกอบอาชีพรับราชการ รองลงมาคือรับจ้าง วุฒิการศึกษาระดับปริญญาตรี รองลงมาคือ ประถมศึกษา มีรายได้ของครอบครัวเฉลี่ยต่อเดือนมากกว่า 10,000 บาท ขึ้นไป บทบาทของสมาคมผู้ปกครองและครูนั้น พบว่า มีบทบาท ในการสร้างความสัมพันธ์ระหว่างบ้านกับโรงเรียน และบทบาท ในการวางแผนงานเพื่อส่งเสริมการมีส่วนร่วมของผู้ปกครองอยู่ ในระดับน้อย แต่ผู้ปกครองได้ให้การสนับสนุนการจัดการศึกษา ระดับก่อนประถมศึกษาของโรงเรียนในรูปของวัสดุ สิ่งของ และทุนทรัพย์ให้กับทางโรงเรียน ซึ่งเป็นกิจกรรมที่ผู้ปกครอง เข้ามามีส่วนร่วมมาก สำหรับปัญหา และอุปสรรคในการดำเนินงานของสมาคม ผู้ปกครองและครู พบว่า ผู้ปกครองไม่มีโอกาสและเวลาที่เข้ามา มีส่วนร่วมในการจัดการศึกษา เนื่องจากมีภาระในการประกอบ อาชีพ และสมาคมขาดการสำรวจรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับความ ต้องการและความสนใจของผู้ปกครอง ผลการทดสอบสมมติฐานพบว่า บทบาทของสมาคมในการ สร้างความสัมพันธ์ระหว่างบ้านกับโรงเรียน บทบาทในการวางแผน งานเพื่อส่งเสริมการมีส่วนร่วมของผู้ปกครองบทบาทของสมาคม ในการสร้างความสัมพันธ์ระหว่างบ้านกับโรงเรียน และบทบาท ในการวางแผนงานเพื่อส่งเสริมการมีส่วนร่วมของผู้ปกครอง ตลอดจนปัญหาและอุปสรรคในการดำเนินงานของสมาคม สัมพันธ์ ต่อการมีส่วนร่วมของผู้ปกครองในการจัดการศึกษาระดับก่อน ประถมศึกษา และความคิดเห็นของคณะกรรมการบริหารสมาคม และผู้ปกครองต่อบทบาทของสมาคมในการส่งเสริมการมีส่วนร่วม ของผู้ปกครอง ในการจัดการศึกษาระดับก่อนประถมศึกษา มีความ แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ จากผลการศึกษาดังกล่าว ผู้ศึกษาได้เสนอแนะแนวทางใน การปรับปรุงและพัฒนาบทบาทของสมาคมในการส่งเสริมการมี ส่วนร่วมของผู้ปกครอง ในการจัดการศึกษาระดับก่อนประถมศึกษา ให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้นไว้ดังนี้คือ (1) สมาคมควรจัดทำสื่อสิ่งพิมพ์ สนับสนุนให้ครูประจำชั้น ออกไปเยี่ยมบ้านเด็ก ร่วมมือกับทางโรงเรียนจัดให้มีห้องสมุด สำหรับผู้ปกครองจัดให้มีโทรศัพท์สายตรงสำหรับผู้ปกครอง เพื่อเป็นการประชาสัมพันธ์ถึงความเคลื่อนไหวในกิจกรรม ด้านต่าง ๆ ของทางสมาคมและโรงเรียน รวมทั้งเพื่อรายงาน ความก้าวหน้าทางพัฒนาการของนักเรียนให้ผู้ปกครองทราบอย่าง สม่ำเสมอ (2) สมาคมควรจัดกิจกรรมให้ความรู้แก่ผู้ปกครองเกี่ยวกับ การอบรมเลี้ยงดูเด็กก่อนประถมศึกษามากยิ่งขึ้น (3) ควรจัดให้มีนักสังคมสงเคราะห์ประจำโรงเรียนเพื่อ ช่วยประสานงานระหว่างผู้ปกครองและบุคลากรฝ่ายต่าง ๆ ใน โรงเรียน (4) คณะกรรมการบริหารสมาคมและผู้ปกครองควรได้รับ การฝึกฝนทักษะในการทำงานเพื่อเอื้อต่อการพัฒนาการศึกษาระดับ ก่อนประถมศึกษา