วิทยานิพนธ์เรื่องการจัดสวัสดิการด้านการศึกษา ให้แก่ลูกจ้างในโรงงานอุตสาหกรรมเขตกรุงเทพมหานคร มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพและปัญหาการจัดสวัสดิการ ด้านการศึกษาให้แก่ลูกจ้าง ในโรงงานอุตสาหกรรม โดยศึกษาโรงงานอุตสาหกรรมภาคการผลิต ในเขตกรุงเทพ มหานครที่มีจำนวนลูกจ้างมากกว่า 500 คนขึ้นไป จำนวน 138 โรงงาน เพื่อเสนอแนะแนวทางในการจัดสวัสดิการ ด้านการศึกษาให้แก่ลูกจ้างในโรงงานอุตสาหกรรมให้ กว้างขวางยิ่งขึ้น ผลการศึกษาพบว่า สภาพการจัดสวัสดิการด้าน การศึกษา ให้แก่ลูกจ้างในโรงงานอุตสาหกรรม โดยทั่วไป นายจ้างจัดเป็นการฝึกอบรมในงาน คือ เป็นการให้การศึกษา ในวงแคบ มีเนื้อหาเฉพาะมุ่งในวิถีการทำงาน พัฒนาทักษะ เทคนิคในการทำงานเป็นสำคัญ โรงงานจะให้ความสำคัญ กับการฝึกอบรมภายในโรงงาน และจัดส่งลูกจ้างไปอบรม ภายนอกโรงงาน รวมทั้งการเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารในเรื่อง ทักษะและเทคนิคในการทำงานในระดับมาก ส่วนการฝึกอบรม นอกงาน เช่น การยกระดับการศึกษาของลูกจ้าง การอบรม และให้ข่าวสารเพื่อส่งเสริมคุณภาพชีวิตของลูกจ้างทั้งใน โรงงานและนอกโรงงานอยู่ในระดับต่ำ ส่วนปัญหาของการจัดสวัสดิการด้านการศึกษาให้แก่ ลูกจ้างในโรงงานอุตสาหกรรม จากผลการศึกษาพบว่า โดยภาพรวมแล้วนายจ้างไม่เห็นความสำคัญและความจำเป็น ที่ต้องจัดนโยบายของโรงงานเน้นสวัสดิการด้านอื่น นายจ้าง คิดว่าสวัสดิการด้านการศึกษาไม่คุ้มกับการลงทุน และให้ เหตุผลว่าลูกจ้างส่วนใหญ่ไม่สนใจเข้าใช้บริการ นอกจากนี้ ยังพบว่ามีปัญหาในเรื่องการขาดบุคลากรและสถานที่ด้วย นอกจากนี้ผลการศึกษายังพบว่า นายจ้างเห็นสมควร ให้มีการจัดสวัสดิการด้านการศึกษาให้แก่ลูกจ้างในโรงงาน อุตสาหกรรม โดยต้องการให้หน่วยงานของรัฐสนับสนุน การจ่ายผลประโยชน์คืนโรงงานในรูปแบบต่าง ๆ และการ จัดหลักสูตรรูปแบบกิจกรรมที่หลากหลาย จากผลศึกษามีข้อเสนอแนะดังนี้ 1. รัฐบาลและหน่วยงานต่าง ๆ ควรจัดให้มีการ ให้ความรู้และความเข้าใจแก่นายจ้างเกี่ยวกับสวัสดิการ ด้านการศึกษาในโรงงานอุตสาหกรรม ทั้งในด้านแนวความคิด การจัดหลักสูตรรูปแบบและกิจกรรมเนื่องจากนายจ้าง ส่วนใหญ่ยังเข้าใจว่าการจัดสวัสดิการด้านนี้ต้องใช้ งบประมาณ สถานที่ และบุคลากรมาก 2. สหภาพแรงงานเป็นกระบวนการหนึ่งของการศึกษา ของลูกจ้างแต่จากผลการศึกษานายจ้างเห็นว่า สหภาพแรงงาน มีบทบาทในการส่งเสริมประสิทธิภาพในการทำงานและพัฒนาคุณภาพ ชีวิตของลูกจ้างน้อย ดังนั้น การจัดสวัสดิการด้านการศึกษาใน โรงงานอุตสาหกรรมที่มีสหภาพแรงงาน และโรงงานอุตสาหกรรม ที่ไม่มีสหภาพแรงงานจึงไม่มีความแตกต่างกันทั้งในด้านนโยบาย รูปแบบ กิจกรรมและปัญหา จึงควรมีการส่งเสริมความเข้าใจ บทบาทของสหภาพแรงงานในการจัดสวัสดิการด้านการศึกษา แก่ลูกจ้าง ระหว่างนายจ้างและลูกจ้าง เพราะหากสามารถ ปรับมุมมองทัศนะ ของนายจ้างและลูกจ้างเกี่ยวกับบทบาทที่ หลากหลายของสหภาพแรงงานได้ ทั้งนายจ้างและลูกจ้างจะ สามารถใช้ประโยชน์จากการมีสหภาพแรงงานมาพัฒนางาน และคุณภาพชีวิตของลูกจ้างได้ 3. รัฐบาลควรหามาตรการจูงใจให้โรงงานอุตสาหกรรม มีบทบาทในการจัดสวัสดิการด้านการศึกษาให้แก่ลูกจ้างมากยิ่งขึ้น เนื่องจากเป็นการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ โดยใช้กระบวนการ เรียนรู้เป็นเครื่องมือ เพราะโรงงานอุตสาหกรรมอยู่ในฐานะ ที่สามารถกระทำได้ จากผลการศึกษารัฐบาลสามารถทำได้ โดยการเสริมแรงทางบวกแก่โรงงาน เช่น ประกาศเกียรติคุณ หรือการให้ได้รับสิทธิพิเศษบางประการ เช่น การลดหย่อนภาษี การให้กู้เงินโดยคิดอัตราดอกเบี้ยต่ำ 4. จากผลการศึกษานายจ้างเห็นว่าลูกจ้างเข้าใช้ บริการและมีบทบาทน้อย ในการเข้าร่วมกิจกรรม ดังนั้นลูกจ้าง จึงควรตระหนักและพิทักษ์สิทธิประโยชน์ของตนในการให้ได้รับ ความรู้และข่าวสารข้อมูลต่างๆ มากขึ้น เช่นเข้าใช้บริการ ที่นายจ้างจัดให้หรือเข้าร่วมการจัดตั้งสหภาพแรงงาน เพราะจะสามารถผลักดันให้นายจ้างและหน่วยงานที่ เกี่ยวข้องสนับสนุนและจัดสวัสดิการที่สอดคล้องเป็น ประโยชน์ต่อลูกจ้างอย่างแท้จริงได้ 5. สถาบันการศึกษาทางสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ ควรมีส่วนช่วยรณรงค์ สนับสนุนให้สังคม นายจ้าง ตลอดจน ลูกจ้าง ได้ตระหนักถึงความสำคัญของการจัดสวัสดิการ การศึกษาสำหรับลูกจ้าง และมีส่วนร่วมในรูปแบบต่าง ๆ เพื่อพัฒนาการจัดสวัสดิการการศึกษาเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิต ของลูกจ้างต่อไป