การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาหาแนวทางและรูปแบบการจัดการสิ่งแวดล้อมในเขต ชุมชนแออัด กรณีศึกษาชุมชนเก้าเส้ง ในเขตเทศบาลเมืองสงขลา จังหวัดสงขลา โดยมีกลุ่มตัวอย่าง คือ ครัวเรือนจำนวน 205 ครัวเรือน จากการสุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน ทำการเก็บข้อมูลโดย การสัมภาษณ์หัวหน้าครัวเรือนหรือตัวแทน ตลอดจนการสังเกต การสัมภาษณ์แบบสนทนาและการประชุม สัมมนาคณะกรรมการชุมชน เพื่อร่วมกันวิเคราะห์เสนอแนวทางและรูปแบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ชุมชน ผลการวิจัยพบว่า สภาพปัญหาในปัจจุบันของชุมชนส่วนใหญ่เป็นปัญหาทางด้านสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะสิ่งแวดล้อมที่เกี่ยวกับที่อยู่อาศัยและสาธารณูปโภค ปัญหาดังกล่าวอาจสามารถแก้ไข ได้ใน 3 แนวทางคือ แนวทางการอนุรักษ์และปรับปรุงสิ่งแวดล้อมชุมชน แนวทางการควบคุมและจัด สรรที่อยู่อาศัยใหม่ และ/หรือแนวทางการปรับปรุงผังชุมชนใหม่ ทั้งนี้เพื่อให้ผู้ที่เกี่ยว ข้องกับการแก้ไขปัญหาทั้งหน่วยงานภาครัฐ องค์กรพัฒนาเอกชน องค์กรชุมชนและชาวชุมชนได้มี โอกาสเลือกในแนวทางใดแนวทางหนึ่งที่เห็นว่ามีความเหมาะสม จากการวิจัยพบว่า แนวทางการ อนุรักษ์และปรับปรุงสิ่งแวดล้อมชุมชนมีความเหมาะสมและเป็นไปได้มากที่สุด เนื่องจากชุมชน เก้าเส้งเป็นชุมชนที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์ มีวิถีชีวิตที่เป็นเอกลักษณ์ และสอดคล้องกับ ความต้องการของผู้อยู่อาศัยในชุมชน อย่างไรก็ตามการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมทางกายภาพจะต้อง ดำเนินการควบคู่ไปกับการแก้ไขปัญหาทางด้านเศรษฐกิจ สังคม และอื่น ๆ จึงจะนำไปสู่การจัดการ สิ่งแวดล้อมที่มีประสิทธิภาพและยั่งยืน