การศึกษาชีววิทยาดอกและการถ่ายละอองเกสรของส้มโอพันธุ์ หอมหาดใหญ่ ได้แบ่งออก 3 หัวข้อคือ ฟีโนโลยี (phenology) การแตกยอดอ่อนและออกดอกชีววิทยาของดอกและกระบวน การถ่าย ละอองเกสรดำเนินการศึกษาในแปลงรวบรวมพันธุ์ส้มโอของมหาลัย สงขลานครินทร์ ที่ตั้งอยู่ในเขตอำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ระหว่างเดือนเมษายน 2537 ถึง ตุลาคม 2538 ผลการศึกษาฟีโน โลยีการแตกยอดอ่อนและการออกดอก พบว่าต้นส้มโอพันธุ์หอม หาดใหญ่ทยอย การแตกแยกยอดอ่อนพร้อม ๆ กับการออกดอกปริมาณ แตกต่างกันในแต่ละครั้งเกือบทุกเดือน แต่เกิด ขึ้นสูงใน เดือนมีนาคมถึงเดือนเมษายน ผลการศึกษาชีววิยาของดอกพบว่า ดอกส้มโอพันธุ์หาดใหญ่มีระยะการเจริญพัฒนาตั้งแต่ดอก เริ่มปรากฎจนกระทั่งดอกบานและติดผล แบ่งเป็น 7 ระยะ ใช้ เวลาประมาณ 124 ชั่วโมง ช่วงเวลาการบานดอกเฉลี่ยต่อต้น นานประมาณ 14 วัน ดอกบาน มากที่สุดในวันที่ 6 ดอกบานสูง สุดในรอบวันเวลาประมาณ 14.00 นาฬิกา เมื่อดอกบานเกสรตัว ผู้ จึงปลดปล่อยละอองเกสรออกมา ละอองเกสรของส้มโอพันธุ์ หอมหาดใหญ่และพันธุ์คลานที่ถูก ปลดปล่อยออกมาใหม่ ๆ มีค่า ความมีชีวิตสูงถึง 100 เปอร์เซนต์ แต่ค่าความมีชีวิตของ ละอองเกสร จะค่อย ๆ ลดลงเมื่อเก็บรักษาไว้นานขึ้น ละอองเกสร ที่มีค่าความมีชีวิตสูงมีความแข็งแรงและ งอกได้ดี ละออง เกสรของส้มโอพันธุ์คลานใช้เวลาการงอกลงไปในเนื้อเยื่อเกสร ตัวเมียพันธุ์ส้มโอ หอมหาดใหญ่จนกระทั่งเกิดการปฏิสนธิ ภายในเวลา 3 ชั่วโมง แต่การปฏิสนธิเฉลี่ยต่อดอกเกิดขึ้น สูงเท่ากับ 3.85 คะแนนในเวลา 48 ชั่วโมง ส่วนความพร้อมรับ การถ่ายละอองเกสรของเกสรตัวเมีย ส้มโอพันธุ์หอมหาดใหญ่ที่ มีต่อการงอกของละอองเกสรส้มโอพันธุ์คลานเกิดขึ้นสูงสุด ภายในเวลา 3 ชั่วโมงหลังจากดอกบาน ดอกที่ได้รับการถ่าย ละอองเกสรในช่วงดอกบานใหม่ ๆ ให้ค่าการงอก ของละอองเกสร และ การปฏิสนธิสูงสุด เมื่อนำผลการศึกษาฟีโนโลยีของดอกและ ชีววิทยาของ ดอกไปใช้ในการศึกษากระบวนการถ่ายละอองเกสรของ ส้มโอพันธุ์หอมหาดใหญ่แบบต่าง ๆ และ ตรวจสอบผลการงอกของ หลอดละอองเกสร และการปฏิสนธิปรากฏว่าการถ่ายละอองเกสรแบบ ผสมข้ามกับส้มโอพันธุ์สีดอกคำและพันธุ์คลาน และผสมข้าม ชนิดกับมะนาวหวานให้ค่าการงอก ของละอองเกสรและการปฏิสนธิ สูงกว่าการถ่ายละอองเกสรแบบผสมตัวเองดอกเดียวกันผสมข้าม ดอกต้นเดียว และผสมข้ามต้นพันธุ์เดียวกัน ส้มโอพันธุ์หอม หาดใหญ่ที่ได้รับการถ่ายละออง เกสรกับส้มโอพันธุ์สีดอกดำ ให้การปฏิสนธิสูงสุด การถ่ายละอองเกสรแบบข้ามผสมตัวเองใน ดอก เดียวกันให้ค่าการงอกของละอองเกสรและการปฏิสนธิต่ำ กว่าการถ่ายละอองเกสรแบบข้ามต้นพันธุ์เดียวกัน กลไกการผสม ตัวเองไม่ติดมีบทบาทที่สำคัญในการยับยั้งการงอกของละออง เกสรทำให้ การถ่ายละอองเกสรแบบผสมตัวเองของส้มโอพันธุ์หอม หาดใหญ่ ให้ค่าการงอกของละอองเกสร และการปฏิสนธิต่ำที่สุด ผลการศึกษาชีววิทยาดอกและการถ่ายละอองเกสรของส้มโอพันธุ์ หอมหาดใหญ่ครั้งนี้มีประโยชน์ต่อการนำไปใช้ในการศึกษา เกี่ยวกับการติดผลและเกิดมีเมล็ดของส้มโอพันธุ์หอมหาดใหญ่ ต่อไป