การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ (1) เพื่อศึกษาระดับ การปฏิบัติงานด้านความสัมพันธ์ระหว่างโรงเรียนกับชุมชน ของผู้บริหารโรงเรียน (2) เพื่อเปรียบเทียบระดับการ ปฏบัติงานด้านความสัมพันธ์ระหว่างโรงเรียนกับชุมชนของ ผู้บริหารโรงเรียนที่มีวุฒิการศึกษาที่ปฏิบัติงานใน โรงเรียนที่มีขนาดและจังหวัดที่ต่างกัน (3) เพื่อศึกษา ปัญหา และข้อเสนอแนะในการปรับปรุงการปฏิบัติงานด้านความ สัมพันธ์ระหว่างโรงเรียนกับชุมชนของผู้บริหารโรงเรียนตาม ข้อเสนอแนะของผู้บริหารโรงเรียนและครูอาจารย์ กลุ่มตัวอย่างที่ให้ข้อมูลเกี่ยวกับการวิจัยได้แก่ ผู้บริหารโรงเรียนมัธยมศึกษา สังกัดกรมสามัญศึกษาในเขต 2 จำนวน 49 คน และครูอาจารย์ จำนวน 322 คน รวมทั้งสิ้น 371 คน ปีการศึกษา 2534 เครื่องมือที่ใช้ในการรวบรวม ข้อมูลเป็นแบบสอบถามแบ่งได้เป็น 3 ตอน คือ ตอนที่ 1 เป็น แบบสำรวจรายการเพื่อถามเกี่ยวกับวุฒิการศึกษาของผู้บริหาร โรงเรียน ขนาดโรงเรียนและจังหวัดที่ผู้บริหารโรงเรียน ปฏิบัติงานอยู่ ตอนที่ 2 เป็นคำถามแบบมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ ตามแบบของลิเคอร์ท (Likert Scale) เพื่อหาระดับ การปฏิบัติงานด้านความสัมพันธ์ระหว่างโรงเรียนกับชุมชน ของผู้บริหารโรงเรียนภายในขอบข่ายงาน 6 ด้าน ได้แก่ ด้านการวางแผนงานสร้างความสัมพันธ์ระหว่างโรงเรียนกับ ชุมชน ด้านการสร้างและเผยแพร่เกียรติประวัติของโรงเรียน ด้านการให้บริการชุมชนด้านการเป็นผู้นำและให้ความร่วมมือ ในการพัฒนาชุมชน ด้านการได้รับความสนับสนุนจากชุมชน และด้านการประเมินผลงานสร้างความสัมพันธ์ระหว่างโรงเรียน กับชุมชน ตอนที่ 3 เป็นคำถามแบบปลายเปิดเกี่ยวกับปัญหา อุปสรรคและข้อเสนอแนะในการปรับปรุงแก้ไขปัญหา การเก็บ รวบรวมข้อมูล ผู้วิจัยได้ขอความอนุเคราะห์จากผู้อำนวยการ สามัญศึกษาจังหวัด ทั้ง 4 จังหวัด คือ จังหวัดยะลา ปัตตานี นราธิวาส และสตูล สังกัดกรมสามัญศึกษา ช่วยประสาน งานในการเก็บข้อมูล สถิติที่ใช้วิเคราะห์ข้อมูล คือ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบน มาตรฐาน การทดสอบที่ (t-test) การทดสอบเอฟ (F-test) และการทดสอบค่าเฉลี่ยรายคู่ด้วย วิธีการของเชฟเฟ (Scheffes Method) ผลการวิจัยพบว่า 1. ผู้บริหารโรงเรียนปฏิบัติด้านความสัมพันธ์ระหว่าง โรงเรียนกับชุมชน โดยส่วนรวมอยู่ในระดับปานกลางส่วนรายด้าน พบว่า ด้านการประเมินผลงานสร้างความสัมพันธ์ระหว่าง โรงเรียนกับชุมชนเท่านั้นที่ผู้บริหารโรงเรียนปฏิบัติอยู่ ในระดับน้อย 2. ผู้บริหารโรงเรียนที่มีวุฒิการศึกษาต่างกัน ปฏิบัติงานด้านความสัมพันธ์ระหว่างโรงเรียนกับชุมชนไม่แตก ต่างกัน 3. ผู้บริหารโรงเรียนที่ปฏิบัติงานในโรงเรียนขนาด ต่างกัน ปฏิบัติด้านความสัมพันธ์ ระหว่างโรงเรียนกับชุมชน โดยส่วนรวมไม่แตกต่างกัน เมื่อพิจารณาเป็นรายด้านจากการ ให้ข้อมูลของครูอาจารย์พบว่า ด้านการได้รับความสนับสนุน จากชุมชนแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 และปรากฏว่าผู้บริหารโรงเรียนขนาดใหญ่ได้รับความสนับสนุน จากชุมชนมากกว่าโรงเรียนขนาดเล็ก 4. ผู้บริหารโรงเรียนที่ปฏิบัติงานในจังหวัดที่ต่าง กัน ปฏิบัติงานด้านความสัมพันธ์ระหว่างโรงเรียนกับชุมชน โดยส่วนรวมไม่แตกต่างกัน เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน จากการ ให้ข้อมูลของครูอาจารย์พบว่า ด้านการได้รับความสนับสนุน จากชุมชนและด้านการประเมินผล สร้างความสัมพันธ์ระหว่าง โรงเรียนกับชุมชนแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ ระดับ .05 และปรากฏว่าผู้บริหารโรงเรียนในจังหวัดยะลา ได้รับความสนับสนุนจากชุมชนมากกว่าจังหวัดปัตตานีและมี การประเมินผลงานสร้างความสัมพันธ์ระหว่างโรงเรียนกับชุมชน มากกว่าจังหวัดนราธิวาส สำหรับการให้ข้อเสนอแนะส่วนใหญ่เห็นว่า ผู้บริหาร โรงเรียนปฏิบัติงานด้านความสัมพันธ์ระหว่างโรงเรียนกับ ชุมชนมีปัญหาอุปสรรคที่สำคัญ คือ ผู้บริหารโรงเรียนยัง ไม่ดำเนินการอย่างจริงจังเพราะโรงเรียนขาดบุคลากรที่ รับผิดชอบโดยตรง ควรกำหนดนโยบายแผนงาน และเครื่องมือ การประเมินผลงาน เป็นต้น