การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาอำนาจ แบบภาวะผู้นำของผู้บริหารโรงเรียน และระดับวุฒิภาวะของครู-อาจารย์โรงเรียนมัธยมศึกษาในจังหวัดฉะเชิงเทรา ซึ่งมีวัตถุประสงค์ เฉพาะ 2 ประการ คือ (1) เพื่อศึกษาถึงความแตกต่างของอำนาจ แบบภาวะผู้นำของผู้บริหาร โรงเรียนมัธยมศึกษา สังกัดกรมสามัญศึกษา (2) เพื่อศึกษาถึงความสัมพันธ์ระหว่างอำนาจ แบบ ภาวะผู้นำที่ใช้โดยผู้บริหารโรงเรียนมัธยมศึกษา และระดับวุฒิภาวะของครู-อาจารย์โรงเรียน มัธยมศึกษา สังกัดกรมสามัญศึกษา หน่วยตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ ได้แก่ ครู-อาจารย์ โรงเรียนมัธยมศึกษา สังกัดกรมสามัญศึกษา ในจังหวัดฉะเชิงเทรา จำนวน 324 คน ซึ่งเลือกมา โดยวิธีสุ่มตามขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้ในการรวบรวมข้อมูลในการวิจัยครั้งนี้เป็นแบบสอบถาม แบ่งเป็น 3 ตอน คือ ตอนที่ 1 แบบสอบถามประเมินอำนาจของผู้บริหารโรงเรียน ตอนที่ 2 แบบสอบถามประเมินแบบ ภาวะผู้นำของผู้บริหารโรงเรียน ตอนที่ 3 แบบสอบถามวัดระดับวุฒิภาวะของครู-อาจารย์ โดย รวบรวมข้อมูลระหว่างเดือนมีนาคมถึงเดือนพฤษภาคม 2531 หลังจากนั้นนำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์ ด้วยค่าร้อยละ ค่ามัชฌิมเลขคณิต ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน และเปรียบเทียบความแตกต่างโดยใช้ แมนวิทนี่ ยู เทส (Mann Whitney U Test) ซี เทส (Z-test) และวิเคราะห์สัมประสิทธิ์ สหสัมพันธ์ โดยใช้เสปียร์แมน แรง คอรีเลชั่น โคเอฟพีเซี่ยน (Spearmans Rank Correlation Coefficient) และ t-test ผลการวิจัยพบว่า ผู้บริหารโรงเรียนมัธยมศึกษา ในจังหวัดฉะเชิงเทรา ร้อยละ 61.11 ใช้อำนาจไม่มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ส่วนอีกร้อยละ 38.89 ผู้บริหารโรงเรียนใช้อำนาจแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 นอกจากนี้ ผู้บริหารโรงเรียนมัธยมศึกษา ทั้งสามขนาดเลือกใช้อำนาจบารมี (Referent Power) มากที่สุด ผู้บริหารโรงเรียนมัธยมศึกษา ร้อยละ 61.11 ใช้แบบภาวะผู้นำไม่มีความแตกต่างกันอย่างมีนัย สำคัญทางสถิติ ส่วนอีกร้อยละ 38.89 ผู้บริหารโรงเรียนใช้ภาวะผู้นำแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ ทางสถิติที่ระดับ .05 นอกจากนี้ ผู้บริหารโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดใหญ่และขนาดกลางเลือกใช้ ภาวะผู้นำแบบการขาย (Selling) มากที่สุด ส่วนผู้บริหารโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดเล็กเลือก ใช้ภาวะผู้นำแบบการร่วม (Participing) มากที่สุด และยังพบอีกว่าครู-อาจารย์โรงเรียนมัธยม ศึกษาทั้งสามขนาด ในจังหวัดฉะเชิงเทรา มีวุฒิภาวะอยู่ในระดับสูง นอกจากนี้ ผู้บริหารโรงเรียนมัธยมศึกษา ร้อยละ 88.89 ใช้อำนาจไม่มีความสัมพันธ์กับแบบ ภาวะผู้นำของผู้บริหารโรงเรียนมัธยมศึกษาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ส่วนอีกร้อยละ 11.11 ผู้บริหารโรงเรียนมัธยมศึกษาใช้อำนาจสัมพันธ์กับแบบภาวะผู้นำของผู้บริหารโรงเรียน ซึ่งสอดคล้องตามทฤษฎีว่าด้วยฐานอำนาจของเฟร็นซ์ (French) และเรเวน (Raven) กรุกลันสกี (Kruglanski) เฮอร์เซย์ (Hersey) โกลด์สมิท (Goldsmith) และทฤษฎีภาวะผู้นำตามสถานการณ์ ของเฮอร์เซย์ (Hersey) และบลันชาร์ด (Blanchard) และยังพบอีกว่า อำนาจซึ่งใช้โดยผู้บริหาร โรงเรียนมัธยมศึกษาไม่มีความสัมพันธ์กับระดับวุฒิภาวะของครู-อาจารย์โรงเรียนมัธยมศึกษา อย่าง มีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 คิดเป็นร้อยละ 88.89 ส่วนอีกร้อยละ 11.11 นั้น ผู้บริหารโรงเรียน มัธยมศึกษาใช้อำนาจสัมพันธ์กับระดับวุฒิภาวะของครู-อาจารย์โรงเรียนมัธยมศึกษาอย่างมีนัยสำคัญ ทางสถิติที่ระดับ .05 ซึ่งสอดคล้องตามทฤษฎีว่าด้วยฐานอำนาจของเฟร็นซ์ เรเวน กรุกลันสกี เฮอร์เซย์ โกลด์สมิท และทฤษฎีภาวะผู้นำตามสถานการณ์ของเฮอร์เซย์และบลันชาร์ดท้ายที่สุด ผลการวิจัยได้แสดงให้เห็นว่า ผู้บริหารโรงเรียนมัธยมศึกษาใช้แบบภาวะผู้นำไม่มีความสัมพันธ์ กับระดับวุฒิภาวะของครู-อาจารย์โรงเรียนมัธยมศึกษาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 คิดเป็นร้อยละ 100 ซึ่งไม่สอดคล้องตามทฤษฎีภาวะผู้นำตามสถานการณ์ของเฮอร์เซย์และบลันชาร์ด ผลการค้นพบจากการวิจัย ได้สนับสนุนสมมติฐานการวิจัยที่เกี่ยวกับฐานอำนาจ แต่ไม่ได้ สนับสนุนทฤษฎีภาวะผู้นำตามสถานการณ์ ฐานอำนาจของผู้บริหารโรงเรียนมัธยมศึกษาจะขึ้นอยู่ กับระดับวุฒิภาวะของครู-อาจารย์ในโรงเรียนนั้น และสัมพันธ์กับรูปแบบภาวะผู้นำ ในทางตรงกัน ข้ามพฤติกรรมผู้นำของผู้บริหารโรงเรียน ไม่ได้ขึ้นอยู่กับระดับวุฒิภาวะของครูอาจารย์ในโรงเรียน มัธยมศึกษา ในจังหวัดฉะเชิงเทราแต่อย่างใด