วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มุ่งศึกษาถึงวัฒนธรรมและสภาพความเป็นอยู่ รวมทั้งศึกษาลำดับการ อยู่อาศัยของชุมชนที่เคยตั้งถิ่นฐานอยู่ภายในเมืองโบราณบ้านประตูชัยในอดีต โดยศึกษาจาก โบราณวัตถุที่ได้จากการขุดค้นทางโบราณคดีประกอบกับโบราณวัตถุที่ปรากฎบนผิวดิน ตลอดจน ข้อมูลจากเอกสารต่างๆ เพื่อให้ได้ข้อสรุปอันอาจจะเป็นเครื่องพิสูจน์ว่าเมืองโบราณบ้านประตูชัยนี้ คือเมืองพะเยาเก่าที่มีการอยู่อาศัยมาก่อนพุทธศตวรรษที่ 19 ดังปรากฎในตำนานพงศาวดารหรือไม่ โบราณวัตถุที่พบจากการขุดค้นมีทั้งประเภทโลหะ ประเภทหิน ประเภทดินเผา และ โบราณวัตถุอื่นๆ โบราณวัตถุที่พบมากได้แก่ เศษภาชนะดินเผา ทั้งชนิดเคลือบผิวและชนิดไม่ เคลือบผิว ซึ่งจากการศึกษาพบว่าเป็นภาชนะที่ผลิตจากแหล่งเตาทางภาคเหนือ ได้แก่ แหล่งเตา สันกำแพง แหล่งเตาเวียงกาหลง แหล่งเตาเมืองพาน แหล่งเตาบ้านบ่อสวก (จังหวัดน่าน) และ แหล่งเตาเมืองพะเยา นอกจากนี้ยังได้พบเศษเครื่องถ้วยจีนสมัยราชวงศ์หยวน ราชวงศ์หมิงถึง ราชวงศ์ชิงตอนต้น เศษภาชนะดินเผาดังกล่าว นอกจากจะสะท้อนให้เห็นถึงสภาพชีวิตความเป็นอยู่ ในอดีตในแง่มุมต่างๆ กันแล้ว ยังแสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์ที่ชุมชนโบราณบ้านประตูชัยมีต่อ ชุมชนรอบข้างในอาณาบริเวณล้านนาไทย ตลอดจนการติดต่อค้าขายกับต่างประเทศคือ จีนด้วย ผลจากการขุดค้นพบว่าเมืองโบราณบ้านประตูชัยมีการอยู่อาศัยต่อเนื่องกันมาเพียงสมัยเดียว โดยเริ่มมีการอยู่อาศัยตั้งแต่ราวต้นพุทธศตวรรษที่ 20 อันเป็นช่วงเวลาที่เมืองพะเยาถูกผนวก เข้าเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรล้านนาไทยแล้ว ซึ่งเป็นข้อพิสูจน์ว่าเมืองโบราณบ้านประตูชัยนี้ แม้จะมีฐานะเป็นส่วนหนึ่งของเมืองพะเยาในอดีต แต่ก็มิได้เป็นเมืองพะเยาที่เก่าแก่ไปถึงก่อน พุทธศตวรรษที่ 19 แต่อย่างใด