การวิจัยครั้งนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อแสวงหาคำอธิบายถึงเงื่อนไข หรือปัจจัยที่ทำให้บ้าน หนองพรมหน่อเกิดการเปลี่ยนแปลง มากกว่าบ้านหนองสาหร่าย และจะมุ่งมองว่าโครงการ การศึกษานอกโรงเรียนเพื่อเสริมสร้างการพัฒนาชนบทยากจน ของศูนย์การศึกษานอกโรงเรียน จังหวัดนครสวรรค์เป็นปัจจัยหนึ่งใช่หรือไม่ การเปลี่ยนแปลงของหมู่บ้านที่เกิดขึ้น หมายถึง การเปลี่ยนแปลงทางด้านกายภาพ ผู้วิจัยใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพเก็บรวบรวมข้อมูลที่มีอยู่แล้ว การสังเกต การสอบถาม และการจดบันทึก วิเคราะห์ข้อมูลโดยการตีความ ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ 1. ปัจจัยสำคัญที่ทำให้บ้านหนองพรมหน่อเกิดการเปลี่ยนแปลงมากกว่าบ้านหนองสาหร่าย คือ การยอมรับของคนกลุ่มใหญ่ของหมู่บ้าน ซึ่งประกอบด้วย ผู้ใหญ่บ้าน กรรมการวัด กรรมการ หมู่บ้าน กลุ่มแม่บ้านเกษตรกร นอกจากคนกลุ่มนี้มีความสัมพันธ์เป็นเครือญาติใกล้ชิดกันแล้ว ยังมีเกษตรตำบลเป็นผู้กระตุ้นให้เกิดการยอมรับ แพร่กระจายไปทั่วหมู่บ้าน เมื่อเขาทำงาน ด้วยวิธีการ พบผู้นำและสร้างความคุ้นเคย หมั่นเยี่ยมเยียนครัวเรือนเกษตรกรและให้ความ ช่วยเหลืออย่างจริงใจ ชาวบ้านจึงให้ความร่วมมือ ประกอบกับมีปัจจัยสนับสนุนอื่นๆ อีก คือ อยู่ใกล้ป่า และมีกอไผ่จำนวนมากเป็นทุนเดิม การเข้ามามีส่วนเกี่ยวข้องโดยตรงของวัด แรงจูงใจจากความช่วยเหลือจากองค์กรพัฒนาของรัฐ ทำให้การเปลี่ยนแปลงเป็นไปอย่างรวดเร็ว 2. บ้านหนองสาหร่าย เกิดการเปลี่ยนแปลงน้อยกว่าบ้านหนองพรมหน่อ ทั้งๆ ที่ตั้ง อยู่ใกล้กัน ทำบุญวันเดียวได้ ได้เห็นตัวอย่างการเปลี่ยนแปลงจากบ้านหนองพรมหน่อ ก็เพราะ การไม่ยอมรับของคนกลุ่มใหญ่ของหมู่บ้านซึ่งมีฐานะดีกว่า มีเครื่องมือ และเครื่องทุ่นแรงดีกว่า แต่ที่เกิดการเปลี่ยนแปลงเป็นส่วนน้อย นั้นเป็นเพราะผู้ใหญ่บ้านยอมรับและจัดทำเฉพาะกลุ่ม บ้านของตนซึ่งเล็กกว่า และมีฐานะด้อยกว่า ไม่สามารถโน้มน้าวคนกลุ่มใหญ่ได้สำเร็จ 3. โครงการการศึกษานอกโรงเรียนเพื่อเสริมสร้างการพัฒนาชนบทยากจน ไม่เป็นปัจจัย ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลง แต่วิธีการจัดการศึกษานอกโรงเรียนของเกษตรกรตำบลในลักษณะ ฝึกอบรมและเยี่ยมเยียน เป็นกลไกที่สำคัญทำให้เกิดการยอมรับจากชาวบ้าน