การวิจัยนี้เป็นการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างทัศนคติของประชาชนท้องถิ่น และนักท่องเที่ยวกับการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพของเมืองท่องเที่ยวในชนบท และศึกษา ถึงปัจจัยต่างๆ ที่คาดว่าน่าจะมีความสัมพันธ์กับทัศนคติข้างต้น เพื่อที่จะนำผล ที่ได้มาเป็นพื้นฐานในการคิดหาแนวทางอนุรักษ์ลักษณะท้องถิ่นให้กับเมืองท่องเที่ยว ประเภทนี้ โดยเลือกเมืองท่องเที่ยวขนาดเล็กทางตอนเหนือของประเทศไทย คือ เมืองปาย ในจังหวัดแม่ฮ่องสอน เป็นกรณีศึกษา การเก็บข้อมูลใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือสำคัญ โดยแบบสอบถามจะประกอบด้วย 2 ส่วนหลัก ส่วนที่หนึ่งจะเป็นการวัดทัศนคติต่อการเปลี่ยนแปลงกายภาพเมือง ผู้ตอบแบบสอบถามจะถูกขอให้ให้คะแนนความชอบกับชุดของภาพลายเส้นที่จำลองการ เปลี่ยนแปลงทางกายภาพในเรื่องรูปแบบและความหนาแน่นของอาคารบ้านเรือนในบริเวณ สำคัญของเมือง ส่วนที่สองจะเป็นการเก็บข้อมูลในเรื่องลักษณะเฉพาะส่วนบุคคลรวม ทั้งพฤติกรรมและทัศนคติในด้านอื่นๆ ของผู้ตอบแบบสอบถามที่อาจจะมีความสัมพันธ์ กับทัศนคติที่พวกเขามีต่อการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพของเมือง แบบสอบถามมีทั้งหมด 444 ชุด ถูกแจกให้กับคนท้องถิ่น 230 ชุด ผู้บริหารเมือง 18 ชุด นักวิชาชีพท้อง ถิ่น 3 ชุด นักท่องเที่ยวชาวไทย 30 ชุด นักท่องเที่ยวชาวต่างประเทศ 125 ชุด และนักวิชาชีพส่วนกลาง 38 ชุด ผลการวิจัยพบว่าทัศนคติโดยรวมของประชาชนท้องถิ่นค่อนข้างเป็นไปในทิศทาง เดียวกับนักท่องเที่ยว คือ อยากจะเห็นเมืองมีลักษณะท้องถิ่นอยู่ แต่เมื่อ พิจารณาในรายละเอียดจะพบว่าประชาชนท้องถิ่นมีแนวโน้มยอมรับการเปลี่ยนแปลงได้ มากกว่านักท่องเที่ยว นอกจากนั้นยังพบว่ามีปัจจัยหลายๆ ตัวของทั้งประชาชนท้อง ถิ่นและนักท่องเที่ยวที่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติกับทัศนคติต่อการ เปลี่ยนแปลงกายภาพเมือง ในกรณีของประชาชนท้องถิ่น ปัจจัยที่ว่านี้ได้แก่ ถิ่น กำเนิด ระยะเวลาที่อาศัยอยู่ในเมือง การเป็นสมาชิกกลุ่ม/องค์กรท้องถิ่นในเมือง การเข้าร่วมกิจกรรมพัฒนาเมือง ระดับการศึกษา สาขาอาชีพ ระดับรายได้ ประสบการณ์ การท่องเที่ยวนอกเมือง มุมมองต่อการพัฒนา ฯลฯ ในกรณีของนักท่องเที่ยว ปัจจัยที่ ว่านี้ได้แก่ ความสะดวกสบายในการท่องเที่ยว ระยะเวลาที่คิดว่าจะพักอยู่ในเมือง ระยะเวลาที่พักอยู่ในเมือง จุดประสงค์ในการมา ประเภทแหล่งท่องเที่ยวที่ชอบ เพศ อายุ การเป็นสมาชิกกลุ่ม/องค์กรด้านอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ความสนใจส่วนตัว ฯลฯ จากผลการวิจัยที่กล่าวข้างต้นทำให้สามารถสรุปเป็นข้อเสนอแนะในการพัฒนาและอนุรักษ์ เมืองได้ว่า เมืองควรจะต้องมีการพัฒนาต่อไปพร้อมๆ กับการรักษาลักษณะท้องถิ่น โดยจะต้องอยู่ภายใต้ขอบเขตที่เป็นที่ยอมรับได้ของทั้งประชาชนท้องถิ่นและ นักท่องเที่ยว