การวิจัยครั้งนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษา การจัดสภาพการสอน และสภาพการเรียนตาม หลักการสอนนักศึกษาผู้ใหญ่ของนักศึกษาผู้ใหญ่สายสามัญระดับมัธยมศึกษาตอนต้นในปัจจุบัน และศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างการสอนนักศึกษาผู้ใหญ่ กับสัมฤทธิ์ผลทางการเรียนของนักศึกษา ผู้ใหญ่สายสามัญระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ประชากรที่ใช้ในการวิจัยได้แก่ ครูผู้สอนนักศึกษาผู้ใหญ่ และนักศึกษาผู้ใหญ่สาย สามัญ ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ประเภทชั้นเรียน หน่วยที่ใช้วัดข้อมูลได้แก่ ครูผู้สอน 80 คน และนักศึกษาผู้ใหญ่ 80 คน จาก 20 โรงเรียน ในสังกัดศูนย์การศึกษานอกโรงเรียน กรุงเทพมหานคร เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถามเกี่ยวกับสภาพการจัดการสอนและสภาพการเรียน ของครูผู้สอนและนักศึกษา และคะแนนที่วัดสัมฤทธิ์ผลทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์ วิชาอาชีพ และ ค่าระดับเฉลี่ยสะสม การวิเคราะห์ข้อมูลได้ใช้เครื่องคอมพิวเตอร์ โปรแกรมสำเร็จรูป SPSS(x) (Statistical Package for the Social Science version X) ผลการวิจัยพบว่า 1. การจัดสภาพการสอนและสภาพการเรียนของครูและนักศึกษา ในทุกด้านสอดคล้องกันและ อยู่ในระดับตั้งแต่มากถึงมากที่สุด ซึ่งหมายถึงได้มีการปฏิบัติพฤติกรรมในทุกด้านในแต่ละ สายวิชา โดยเฉลี่ยมากกว่าร้อยละ 60 2. การจัดสภาพการสอนของครู และสภาพการเรียนของนักศึกษามีความสัมพันธ์กับสัมฤทธิ์ผล ทางการเรียนของนักศึกษาค่อนข้างน้อย เมื่อพิจารณาแยกตามสายวิชาแล้วพบว่า ความสัมพันธ์ ค่อนไปในทางบวกมากกว่าทางลบ ซึ่งความสัมพันธ์ในทางลบที่ปรากฏผลออกมานั้น อาจเกิดจากสภาพ ภายนอกอื่นที่ผู้วิจัยไม่ได้ทำการศึกษาอาจส่งผลกระทบตัวแปรเหล่านั้น ทำให้มีความสัมพันธ์ ในทางลบด้วย