วิทยานิพนธ์นี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาลักษณะคำไวยากรณ์และลักษณะโครงสร้างประโยค ซึ่งปรากฎในจารึกสมัยสุโขทัย จากหนังสือประชุมจารึกภาคที่ 1 ภาคที่ 3 ภาคที่ 4 ภาคที่ 5 หนังสือจารึกสมัยสุโขทัย และบทความต่างๆ เป็นข้อมูลในการศึกษา เนื้อหาสาระของวิทยานิพนธ์ฉบับนี้แบ่งออกเป็น 5 บท ดังนี้ บทที่ 1 บทนำ กล่าวถึง ความเป็นมาและความสำคัญของเรื่องที่วิจัย วัตถุประสงค์ของการวิจัย ขอบเขตของการวิจัย ข้อ ตกลงเบื้องต้น เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง วิธีดำเนินการวิจัย ข้อจำกัดในการวิจัย และ ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ บทที่ 2 การตั้งอาณาจักรและจารึกสุโขทัย บทที่ 3 คำไวยากรณ์และ ความหมายของคำไวยากรณ์ในจารึกสมัยสุโขทัย บทที่ 4 ลักษณะโครงสร้างประโยคในจารึกสมัย สุโขทัย บทที่ 5 เป็นบทสรุป ข้อเสนอแนะ การศึกษาวิจัยทำให้ทราบว่า คำไวยากรณ์ในจารึกสมัยสุโขทัยมีจำนวน 389 คำ แบ่ง เป็น 19 ชนิด มีลักษณะดังนี้ คือ ประการที่หนึ่ง เป็นคำที่ไม่สามารถปรากฎและทำหน้าที่ตาม ลำพังเป็นส่วนประกอบของประโยคเริ่มในภาษาไทยได้ จะต้องทำหน้าที่นี้ร่วมกับคำชนิดอื่น ซึ่งต้องมีคำหลักอยู่ด้วยเสมอ มีคำไวยากรณ์บางคำที่สามารถปรากฎ และทำหน้าที่เป็นส่วน ประกอบของประโยคได้ แต่จะปรากฎเฉพาะในประโยคไม่เริ่มเท่านั้น ประการที่สอง เป็นคำ แสดงความหมายทางโครงสร้างได้ 4 ประเภท คือ ความหมายทางโครงสร้างแบบขยายความหมาย ทางโครงสร้างแบบเชื่อม ความหมายทางโครงสร้างแบบบอกความหมายรวมๆ ของทั้งประโยค เป็นมาลาแบบต่างๆ และความหมายทางโครงสร้างแบบแสดงลักษณะทางไวยากรณ์ได้ 4 ลักษณะ ความหมายทางโครงสร้างของคำไวยากรณ์ในหมวดเดียวกันจะต่างกัน ประการที่สาม สามารถนิยาม ความหมายประจำได้ตามพจนานุกรม และการสันนิษฐานของผู้เชี่ยวชาญการอ่านจารึกได้ 308 คำ ประการที่สี่ มีจำนวนคำน้อยกว่าคำหลัก และจำนวนคำจะไม่เพิ่มขึ้นอีก คำไวยากรณ์แต่ละชนิด มีแบบการเรียงคำต่างกัน ชนิดของคำไวยากรณ์มีทั้งที่เป็นคำเดี่ยว คำเดี่ยวกับคำผสม และคำเดี่ยว คำผสมกับคำคู่ ความหมายและการใช้คำไวยากรณ์บางคำ สำนวนบางสำนวน ซึ่งมีคำไวยากรณ์ปรากฎอยู่ด้วย ใช้ ต่างจากสมัยปัจจุบัน ความหมายและการใช้คำไวยากรณ์บางคำ สำนวนบางสำนวน ซึ่งมีคำไวยากรณ์ ปรากฎอยู่ด้วยใช้คล้ายคลึงกับสมัยปัจจุบัน ความหมายและการใช้คำไวยากรณ์บางคำ สำนวนบางสำนวน ซึ่งมีคำไวยากรณ์ปรากฎอยู่ด้วย มีใช้ในสมัยสุโขทัยและยังปรากฎในภาษาถิ่น และความหมายและ การใช้คำไวยากรณ์บางคำ สำนวนบางสำนวนที่มีคำไวยากรณ์ปรากฎอยู่ด้วย มีใช้เฉพาะสมัยปัจจุบัน สำหรับลักษณะโครงสร้างประโยคที่ปรากฎในจารึกสมัยสุโขทัย เมื่อจำแนกตามความหมาย ของประโยค แบ่งเป็นประโยคเริ่ม และประโยคไม่เริ่ม เมื่อจำแนกตามลักษณะโครงสร้างของ ประโยค แบ่งเป็น 4 ชนิด คือ ประโยคสามัญ ประโยคซับซ้อน ประโยคผสม และประโยคเชื่อม ประโยคสามัญประกอบด้วย โครงสร้างของประโยคเริ่ม 15 แบบ ประโยคไม่เริ่ม 16 แบบ ประโยคซับซ้อนประกอบด้วยโครงสร้างของประโยคเริ่มและประโยคไม่เริ่ม 10 แบบ และสุดท้าย ผู้วิจัยได้พบลักษณะสำคัญของประโยคในจารึกสมัยสุโขทัย 9 ประการ