การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ในการเรียนวิชาภาษาไทยของ นักศึกษาผู้ใหญ่แบบเบ็ดเสร็จระดับที่ 4 ที่เรียนในห้องเรียนแบบครูเป็นศูนย์กลางและห้องเรียนแบบ ศูนย์การเรียน และเพื่อเปรียบเทียบความจำในเนื้อหาวิชาหลังจากเรียนบทเรียนจบแล้ว 2 สัปดาห์ ของนักศึกษาทั้ง 2 กลุ่ม โดยผู้วิจัยได้สร้างเครื่องมือในการวิจัย 2 ประเภท คือ แบบสอบวัดผล สัมฤทธิ์ในการเรียน 2 ฉบับ เรื่อง คำ พยางค์ และชนิดของคำ และเรื่องโคลงโลกนิติ กับชุดการ สอนสำหรับห้องเรียนแบบศูนย์การเรียน 2 ชุด แล้วนำไปทดลองสอนกลุ่มตัวอย่าง ซึ่งได้แก่นักศึกษา ผู้ใหญ่โรงเรียนผู้ใหญ่วัดคูยาง จังหวัดกำแพงเพชร จำนวน 60 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและ กลุ่มควบคุม กลุ่มละ 30 คน โรงเรียนผู้ใหญ่ตากพิทยาคม จังหวัดตาก จำนวน 60 คน และ ได้แบ่งกลุ่มตัวอย่างเช่นเดียวกัน ผู้วิจัยได้ทดลองสอนแบบศูนย์การเรียนโดยใช้ชุดการสอนกับ กลุ่มทดลอง ขณะเดียวกันก็ทำการสอนกลุ่มควบคุมโดยวิธีบรรยายประกอบอุปกรณ์บางชนิด ซึ่งมิได้ อยู่ในรูปของชุดการสอน ก่อนที่จะสอนได้ให้นักศึกษาทำแบบสอบก่อนเรียน โดยใช้แบบสอบผล สัมฤทธิ์ที่ผู้วิจัยสร้างขึ้นเหมือนกันทั้งสองกลุ่ม การทดลองสอนทั้งสองกลุ่มใช้เวลาประมาณ 12 ชั่วโมง เมื่อเรียนจบบทเรียนแล้วได้สอบความรู้ของนักศึกษาทั้งสองกลุ่มด้วยแบบสอบชุดเดิม หลังจากนั้นอีก 2 สัปดาห์ ได้ทำการสอนนักศึกษาทั้งสองกลุ่มอีกครั้งหนึ่งด้วยแบบสอบชุดเดียวกัน เพื่อวัดการจำเนื้อหาวิชาแล้วนำผลการสอบที่ได้จากการสอนมาเปรียบเทียบกันโดยการทดสอบค่า t(t-test) ผลการวิจัยสรุปได้ว่า นักศึกษาผู้ใหญ่ที่เรียนอยู่โรงเรียนผู้ใหญ่วัดคูยาง กลุ่มทดลอง และกลุ่มควบคุมมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนชุดการสอนที่ 1 เรื่อง คำ พยางค์ และชนิดของคำไม่ แตกต่างกันที่ระดับความมีนัยสำคัญ .05 แต่ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนชุดการสอนที่ 2 เรื่อง โคลง โลกนิติ มีความแตกต่างกันที่ระดับความมีนัยสำคัญ .01 โดยพบว่ากลุ่มทดลองมีผลสัมฤทธิ์สูงกว่า กลุ่มควบคุม สำหรับนักศึกษาผู้ใหญ่ที่เรียนโรงเรียนผู้ใหญ่ตากพิทยาคมกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของชุดการสอนทั้ง 2 ชุด มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ .01 โดยพบว่ากลุ่มทดลองมีผลสัมฤทธิ์สูงกว่ากลุ่มควบคุมเกี่ยวกับความจำในเนื้อหาวิชาหลังเรียนจบไป แล้ว 2 สัปดาห์ ของนักศึกษาผู้ใหญ่ที่เรียนโรงเรียนผู้ใหญ่วัดคูยาง ชุดการสอนที่ 1 เรื่อง คำ พยางค์ และชนิดของคำ กลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุมมีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ .01 โดยพบว่ากลุ่มทดลองมีความจำสูงกว่ากลุ่มควบคุม ชุดการสอนที่ 2 เรื่อง โคลงโลกนิติ ทั้งสองกลุ่มมีความจำไม่แตกต่างกัน สำหรับโรงเรียนผู้ใหญ่ตากพิทยาคม นักศึกษาที่เรียนชุด การสอนที่ 1 เรื่อง คำ พยางค์ และชนิดของคำ กลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุมมีความจำแตกต่างกัน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ .05 โดยพบว่ากลุ่มทดลองมีความจำสูงกว่ากลุ่มควบคุม แต่ชุดการสอน ที่ 2 เรื่อง โคลงโลกนิติ ทั้งสองกลุ่มมีความจำไม่แตกต่างกัน