การวิจัยครั้งนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษากระบวนการออกแบบและวางแผนในการปรับปรุง ย่านการค้าเก่าใจกลางเมืองในระดับเมืองขนาดกลางของประเทศไทย โดยเลือกจังหวัดนครราชสีมา เป็นพื้นที่ตัวอย่างในการศึกษา ทำการศึกษาจากปัญหาและผลสะท้อนทางกายภาพที่เกิดขึ้นในย่าน การค้าดังกล่าว ซึ่งสรุปผลจากการวิจัยได้ดังนี้ ย่านการค้าเป็นส่วนประกอบที่สำคัญส่วนหนึ่งของเมือง เกิดขึ้นพร้อมๆ กับความเป็น ชุมชน ความเป็นเมือง ให้บริการชุมชนแต่ละยุคสมัยตามรูปแบบลักษณะสภาพแวดล้อม เศรษฐกิจ สังคม มีหลายขนาดตั้งแต่ระดับหมู่บ้านจนกระทั่งถึงระดับประเทศ ย่านการค้าที่เกิดขึ้นมานาน ตั้งแต่ชุมชนยังเป็นขนาดเล็กจนกระทั่งชุมชนขยายตัวมีจำนวนประชากรและพาหนะเพิ่มขึ้น ย่าน การค้าเหล่านี้จึงมีปัญหาไม่สามารถให้บริการแก่ประชาชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ เช่น สภาพ อาคารและสภาพแวดล้อมเสื่อมโทรม ถนนแคบ ทางเท้าไม่สะดวก ขาดที่จอดรถยนต์ ขาดที่ พักผ่อนหย่อนใจและที่เปิดโล่งอย่างเพียงพอ เกิดการขยายตัวของย่านการค้าโดยขาดการวางแผนที่ดี อย่างไรก็ตามในขณะที่เมืองเก่ามีปัญหาการจราจร อาชญากรรม อากาศเสียและปัญหาดังกล่าว แต่ ในทางกลับกันเมืองเป็นที่เกิดของ Urban Life อารยธรรมศิลปวัฒนธรรมและพัฒนาการแบบ ต่างๆ เป็นที่แลกเปลี่ยนสินค้า เป็นที่รวมของสถานที่พักผ่อนหย่อนใจ เป็นที่รวมของวัฒนธรรม ย่อย คนก็เช่นกัน บางคนชอบอยู่ในเมือง บางคนชอบอยู่ในชนบท และตลอดเวลาที่มีชีวิตอยู่ คนจะเปลี่ยนความคิดอยู่เสมอว่าจะอยู่อย่างไรและที่ไหน คนที่ไม่ชอบชีวิตในเมืองจะมีความ ต้องการ New Town หรือ Garden City แต่คนที่ชอบชีวิตในเมืองหรือจำเป็นจะต้องอยู่ในเมืองเพื่อ ประกอบอาชีพหรือวัตถุประสงค์อื่นใด ก็ยังต้องการศูนย์กลางเมืองเก่าอยู่ การวางแผนเพื่อความเป็น อยู่ที่ดีของคน จึงต้องปรับปรุงทั้งในเมืองและนอกเมืองให้มีสภาพที่ดี เหมาะในการดำรงชีวิตอยู่ ตามที่แต่ละคนต้องการ ในปัจจุบันประเทศทั่วโลกได้หันมาพิจารณาถึงการปรับปรุงย่านศูนย์กลางเมืองเก่ากันมาก ขึ้น เนื่องจากชุมชนในเมืองยังต้องการศูนย์กลางเมืองเหล่านี้อยู่ โดยพิจารณาหาทางปรับปรุงให้ เหมาะสมกับสภาพความเสื่อมโทรม สภาพแวดล้อมและสภาพเศรษฐกิจ สังคม โดยการป้องกัน รักษา, หรือการบูรณะฟื้นฟู, หรือรื้อและสร้างใหม่ หรือหลายวิธีรวมกันเพื่อให้ย่านศูนย์กลาง เมืองเก่าสามารถบริการชุมชนได้อย่างมีประสิทธิภาพมากกว่าเดิม โครงการที่เกิดขึ้นได้ง่าย คือ โครงการปรับปรุงเพื่อให้เป็นย่านการค้าเพราะเป็นโครงการที่มีกำไรคุ้มกับการลงทุน ย่านการค้าศูนย์กลางเมืองเก่าของเมืองนครราชสีมาในปัจจุบันก็ได้มีปัญหาการใช้งาน และสภาพเสื่อมโทรมบางประการ ซึ่งถ้าปล่อยให้เจริญเติบโตต่อไปโดยขาดการวางแผนที่ดีก็จะเป็น การทับถมปัญหาที่กำลังเป็นอยู่ให้หนักยิ่งขึ้นไปอีก สร้างความลำบากให้กับประชาชนที่จำเป็นจะ ต้องอาศัยย่านการค้านี้ และเกิดการสูญเสียทางเศรษฐกิจเป็นอย่างมาก ดังนั้นการปรับปรุงย่านการค้า ให้เหมาะสมตามระดับความเสื่อมโทรมโดยการรื้อบางส่วนที่ทรุดโทรม เก็บรักษาส่วนที่ใช้งานได้ และก่อสร้างบางส่วนเพิ่มเติมตามความต้องการของชุมชน เพื่อเป็นการหารายได้ให้คุ้มค่ากับ การลงทุน และสร้างสภาวะแวดล้อมที่ดี เหมาะสมกับการค้าในปัจจุบันเป็นแบบหนึ่งที่จะใช้ได้กับ ย่านการค้าศูนย์กลางเมืองเก่าจังหวัดนครราชสีมา ซึ่งจากข้อมูลต่างๆ พบว่าปัญหาทางกายภาพที่ สำคัญที่สุดในปัจจุบันคือ สภาพอาคารบางส่วนทรุดโทรมไม่เหมาะสม การขาดที่จอดรถจำนวนมาก และการสัญจรในย่านการค้าไม่สะดวกสบาย ดังนั้นโครงการนี้จึงจะได้เสนอแนวทางในการออกแบบ ปรับปรุงโดยเน้นการปรับปรุงทางด้านกายภาพและยึดหลักในการปรับปรุง 5 ประการ คือ 1) การเข้าถึงร้านค้าได้โดยสะดวก 2) การส่งเสริมความสะดวกสบายในการเดิน 3) การจัดระเบียบกิจกรรมในพื้นที่ย่านการค้า 4) การเพิ่มความปลอดภัยในการสัญจรในย่าน 5) ความเรียบร้อยและสวยงาม ผลของการปรับปรุงบริเวณที่กำหนดจะทำให้ย่านการค้าปลีกที่เคยกระจัดกระจายอยู่ทั่วไป มารวมกัน ทำให้ศูนย์การค้าปลีกของเมืองเล็กลง มีขนาดพอเหมาะในการเดินได้ทั่วถึง ลดความ จำเป็นในการใช้ยวดยานพาหนะ สกัดกั้นการขยายตัวแบบไปตามยาวของถนน นอกจากนั้นบริการ บางอย่างที่สร้างขึ้น เช่น ที่จอดรถเพื่อช่วยให้การเข้าถึงร้านค้าได้สะดวกจะช่วยลดปัญหาความ ขาดแคลนที่จอดรถโดยส่วนรวมของชุมชนในปัจจุบันซึ่งไม่มีที่จอดรถนอกถนนเตรียมไว้เลย และ ที่สำคัญอีกประการหนึ่งคือ จะเป็นตัวอย่างของการปรับปรุงย่านการค้าเป็นโครงการเพื่อส่วนรวม ที่ให้ผลตอบแทนทางเศรษฐกิจอย่างเพียงพอทั้งเพื่อการขยายตัวต่อไปของเมือง หรือเมืองอื่นที่มี สภาพคล้ายคลึงกัน