วิทยานิพนธ์เรื่องนี้มีจุดประสงค์ที่จะศึกษาเนื้อหา กลวิธี และท่วงทำนองการเขียน สารคดีของหลวงวิจิตรวาทการ เพื่อให้เกิดลีลาการเขียนเชิงสร้างสรรค์ที่มีลักษณะเป็นแบบ เฉพาะตัวของหลวงวิจิตรวาทการ จากผลการศึกษาได้ข้อสรุปว่า ปริมาณเนื้อหาของงานเขียนสารคดีของท่านขึ้นอยู่กับ บทบาททางการเมือง กล่าวคือ ท่านจะเขียนงานสารคดีมาก ช่วงที่มีบทบาททางการเมืองน้อยหรือ ไม่มีเลย ผลงานหลังจากผ่านพ้นวิกฤตการณ์ทางการเมือง มีจุดประสงค์เนื้อหาและท่วงทำนองการ เขียนเปลี่ยนไป ทำให้สามารถแบ่งงานเขียนสารคดีได้ 2 ช่วง คือช่วงแรกตั้งแต่ พ.ศ. 2471 - พ.ศ. 2485 และช่วงหลังตั้งแต่ พ.ศ. 2490 - พ.ศ. 2505 การเปรียบเทียบสารคดีทั้ง สองช่วง ทำให้พบว่าท่านใช้กลวิธีการเขียนเดียวกันตลอด แต่ช่วงหลังการเสนอเนื้อหามีราย ละเอียดมากขึ้น และมีหลักฐานอ้างอิงที่ชัดเจน ทำให้มีลักษณะเป็นวิชาการมากกว่าช่วงแรก อนึ่ง ท่วงทำนองการเขียนสารคดีช่วงหลังมีลักษณะบางประการที่ต่างจากช่วงแรก แต่สามารถกล่าว โดยรวมได้ว่า ท่วงทำนองการเขียนของท่านมีลักษณะเรียบง่าย เร้าใจผู้อ่าน และท่านโน้มน้าวใจ ผู้อ่านให้คล้อยตามได้ ด้วยวิธีการใช้คำภาพพจน์ การยกอุทาหรณ์ และการแสดงเหตุผลด้วยประโยค ย่อหน้าที่เชื่อมโยงกันอย่างเป็นระบบ