วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์ในการศึกษาปัญหาการควบคุมการเข้าแข่งขันในการจัดซื้อ จัดจ้างของรัฐ ตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการพัสดุ พ.ศ. 2535 โดยเฉพาะการจัดซื้อ จัดจ้างโดยวิธีการสอบราคาและวิธีการประกวดราคา ซึ่งจะต้องดำเนินการให้มีการแข่งขันกัน อย่างเป็นธรรม แต่ปรากฏว่าการดำเนินการจัดซื้อจัดจ้างในวิธีการดังกล่าวก่อให้เกิดปัญหาการ ทุจริตของเจ้าหน้าที่ที่มีอำนาจในการดำเนินการจัดซื้อจัดจ้าง โดยเฉพาะการใช้อำนาจของ หัวหน้าส่วนราชการผู้มีอำนาจสูงสุดในหน่วยงานของรัฐตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วย การพัสดุ และรัฐมนตรีที่มีอำนาจในการกำกับดูแลส่วนราชการนั้น ทำให้รัฐต้องเสียประโยชน์ จากการใช้จ่ายเงินงบประมาณแผ่นดินโดยไม่คุ้มค่า ในวิทยานิพนธ์นี้เป็นการวิจัยเอกสาร โดยได้ศึกษารูปแบบและวิธีการใช้อำนาจของ เจ้าหน้าที่ที่มีอำนาจเกี่ยวกับการดำเนินกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างตามระเบียบสำนัก นายกรัฐมนตรีว่าด้วยการพัสดุ พ.ศ. 2535 โดยมุ่งเน้นให้เห็นปัญหาการรั่วไหลของการใช้จ่าย งบประมาณแผ่นดินในการจัดซื้อจัดจ้างของรัฐ และได้ศึกษาสภาพปัญหาดังกล่าว ซึ่งหากได้มีการ ปรับปรุงกฎหมายในส่วนที่เกี่ยวข้องให้รัดกุม ก็อาจจะแก้ปัญหาดังกล่าวได้ระดับหนึ่ง ซึ่งจากการ ศึกษาเห็นว่ารัฐควรวางมาตรการในการควบคุมการใช้อำนาจของเจ้าหน้าที่ในประเด็นต่าง ๆ ดังนี้ 1. สร้างกลไกการควบคุมการจัดซื้อจัดจ้างให้มีความโปร่งใส โดยการกำหนดหลักเกณฑ์ การจัดหาที่เป็นมาตรฐาน ประกอบกับให้มีองค์กรที่มีอำนาจเป็นอิสระเข้ามาทำหน้าที่ตรวจ สอบการใช้อำนาจของเจ้าหน้าที่ในขั้นตอนต่าง ๆ ดังต่อไปนี้1.1 ในขั้นตอนการกำหนดรายละเอียดหรือคุณลักษณะเฉพาะของพัสดุ การกำหนดคุณสมบัติ เบื้องต้น การกำหนดราคากลางของพัสดุที่จะทำการจัดซื้อจัดจ้าง ต้องกำหนดให้เจ้าหน้าที่พัสดุ กำหนดหลักเกณฑ์การคัดเลือกพัสดุ ให้เป็นไปตามมาตรฐานที่กำหนดโดยองค์กรผู้เชี่ยวชาญ ซึ่งเป็น หน่วยงานอิสระ1.2 ขั้นตอนการประกาศการจัดหา ควรจะมีการประกาศราคากลางให้ทราบโดยทั่วไป โดยมีข้อแม้ว่าราคาที่เสนอจะต้องไม่สูงกว่าราคากลางที่ประกาศ เพื่อป้องกันการสมยอมกันใน การเสนอราคา1.3 ขั้นตอนในการพิจารณาคัดเลือกคณะกรรมการที่เข้ามาทำหน้าที่คัดเลือกพัสดุหรือ งานจ้าง ควรมาจากส่วนราชการต่างๆ เพื่อทำหน้าที่ได้อิสระ1.4 การทำสัญญานั้น ควรที่จะต้องจัดให้มีองค์กรภายนอกที่เป็นอิสระเข้ามา ทำหน้าที่ตรวจสอบการเข้าทำสัญญาและตรวจสอบสัญญาที่หน่วยงานของรัฐได้ทำไปแล้ว1.5 การตรวจรับพัสดุหรือตรวจการจ้าง ควรที่จะให้องค์กรภายนอกที่เป็นอิสระ เข้ามาตรวจสอบการปฏิบัติตามสัญญาของคู่สัญญา1.6 การควบคุมการจัดซื้อจัดจ้างภายหลังการทำสัญญาให้ถูกต้อง เห็นควรที่จะต้อง สร้างองค์กรควบคุมที่มีอยู่ให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น และกำหนดให้มีองค์กรที่จะเข้ามาทำ หน้าที่ตรวจสอบเพิ่มมากขึ้น เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพอย่างแท้จริง 2. การใช้สิทธิในการอุทธรณ์การปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าหน้าที่ในระหว่างที่มีการ ดำเนินการจัดซื้อจัดจ้างในแต่ละขั้นตอน สมควรที่จะมีการกำหนดให้มีการอุทธรณ์หรือ ร้องทุกข์ได้ หากปรากฏว่าการจัดซื้อจัดจ้างในครั้งนั้นได้ดำเนินการโดยไม่ถูกต้อง และสามารถที่จะขอให้หยุดการดำเนินการไว้ชั่วคราว จนกว่าจะได้มีการไต่สวนเสร็จสิ้น 3. ต้องพัฒนาบุคลากรด้านการจัดซื้อจัดจ้างให้มีความรู้ความสามารถ เนื่องจาก ในแต่ละขั้นตอนของการจัดหาพัสดุ จำเป็นต้องใช้เจ้าหน้าที่ที่มีความรู้ความสามารถ เฉพาะด้าน จึงจะทำให้การจัดซื้อจัดจ้างครั้งนั้นได้พัสดุที่มีคุณภาพตามความต้องการ 4. ต้องมีการแก้ไขระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการพัสดุ พ.ศ. 2535 โดยกำหนดให้เป็นประมวลกฎหมายบังคับใช้กับการจัดซื้อจัดจ้างในประเทศไทยโดย เฉพาะ และประมวลกฎหมายดังกล่าวจะต้องวางกลไกการควบคุมการจัดซื้อจัดจ้างใน ทุกขั้นตอนทั้งก่อนทำสัญญาและภายหลังการทำสัญญาแล้ว ให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น 5. ต้องมีกฎหมายที่จะเอาผิดกับข้าราชการ นักการเมือง หรือบุคคลภายนอก ที่เข้ามามีส่วนร่วมกับการทุจริตในการจัดซื้อจัดจ้าง โดยได้กระทำในลักษณะต่าง ๆ อันทำให้เกิดความเสียหายต่อรัฐ ไม่ว่าบุคคลนั้นจะเข้าไปมีส่วนเกี่ยวข้องกับ กระบวนการดังกล่าว ไม่ว่าโดยทางตรงหรือโดยทางอ้อมก็ตาม กล่าวโดยสรุป รัฐควรมีเครื่องมือในการตรวจสอบการใช้จ่ายงบประมาณในการ จัดซื้อจัดจ้างอย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งการตรวจสอบดังกล่าวจะต้องกระทำใน ขั้นตอนภายในของฝ่ายปกครองก่อนการจัดซื้อจัดจ้าง ระหว่างการปฏิบัติตามสัญญา และเมื่อได้ตรวจรับงานแล้ว โดยมีมาตรฐานกำหนดความรับผิดชอบของเจ้าหน้าที่ แต่ละขั้นตอน อย่างชัดเจน รวมตลอดไปถึงมาตรการลงโทษคู่สัญญาในกรณีไม่สุจริต หรือทิ้งงานด้วย